Chuyển động của các hành tinh và
Mặt Trăng trên thiên cầu

1. Chuyển động của các hành tinh
Sao Thuỷ Mercury, Sao Kim Venus, Sao Hoả Mars, Sao Mộc Jupiter
và Sao Thổ Saturn là các hành tinh bạn có thể nhìn thấy được bằng mắt
thường. Tuy nhiên ánh sáng của chúng mà bạn nhìn thấy không phải là ánh
sáng mà chúng có thể tự phát ra. Ánh sáng đó là ánh sáng do chúng phản xạ
lại ánh sáng chiếu đến từ Mặt Trời. Thiên Vương Tinh Uranus là một hành
tinh ởkhá xa chúng ta, thực chất đôi khi người ta có thể nhìn thấy nó bằng
mắt thường nhưng sẽ rất khó để bạn phân biệt nó với những ngôi sao mờ
khác do cấp sao biểu kiến của nó là +5,6. Vàcuối cùng, 2 hành tinh xa nhất
của hệ Mặt Trời chúng ta đã biết là Hải Vương Tinh Neptune và Diêm
Vương Tinh Pluto thì chỉ có thể thấy được qua những chiếc kính thiên văn
(telescope).
Tất cả các hành tinh đều chuyển động quanh Mặt Trời trên một quĩ
đạo gần tròn. Hành tinh nào càng ở xa thì có chu kì chuyển động càng lớn -
tức lanò mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành một vòng quay của mình.
Ngoài ra, tất cả các hành tinh khi chuyển động như vậy đều có chung một
điểm, đó là chúng chuyển động qunh Mặt Trời theo cùng một hướng.
Khi quan sát chuyển động của các hành tinh trên Thiên Cầu, bạn sẽ
thấy chúng cũng xuất hiện và di chuyển trên đường Hoàng Đạo. Điều này có
thể hiểu được dễ dàng khi bạn tự lập ra cho mình một mô hình tưởng tượng
trong đó các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời trên cùng một mặt
phẳng quĩ đạo của Trái Đất. Và điều đó có nghĩa là khi quan sát từ Trái Đất,
cả Mặt Trời và các hành tinh bạn nhìn thấy đều thuộc cùng một mặt phẳng.
Và điều này cũng có nghĩa là bạn luôn thấy các hành tinh cũng nhưMặt Trời
đều có chuyển động biểu kiến quanh Trái Đất trên cùng một đường đi.
Sao Thuỷ và sao Kim là hai hành tinh gần Mặt Trời hơn Trái Đất, thế
nên khi quan sát bầu trời từ Trái Đất, chúng ta thấy rằng đường đi của chúng
trở nên khá phức tạp. Khoảng cách của sao Thuỷ đến Mặt Trời mà bạn có

Một số đặc điểm khác:
 Mặt Trăng chuyển động rất nhanh mỗi đêm trên Thiên cầu, mỗi
giờ nó lệch về hướng Đông (hướng chuyển động của nó quanh Trái đất) hơn
0,5 độ, có nghĩ là cứ đúng 24 giờ sau, khi quan sát bạn sẽ thấy Trăng gần
chân trời Đông hơn 13 độ.
 Việc thay đổi vị trí sau mỗi đêm này cho thấy tốc độ quay khá
nhanh của Mặt Trăng quanh Trái đất.
 Khoảng cách từ Trái Đất đén Mặt Trăng lớn hơn 30 lần bán
kính Trái Đất
 Mặt Trăng quay quanh Trái đất theo chiều ngược chiều kim
đồng hồ. Quĩ đạo của nó có hình elip gần tròn với độ lệch khoảng cách của
điểm xa nhất vàđiểm gần nhất chỉ có 6%. Chu kì quĩ đạo của nó là 27,3
ngày.
 Quĩ đạo của Mặt Trăng hơi lệch so với quĩ đạo chuyển động
của Trái đất quanh Mặt Trời. Vì thế nên khi quan sát đường đi của nó trên
Thiên Cầu, bạn thấy đường đi của nó lệch so với Hoàng Đạo một góc 5 độ 9
phút.
3 - Các pha của Mặt Trăng
Cũng như các hành tinh, Mặt Trăng không thể có ánh sáng riêng của
nó, ánh sáng nó có được là do sự phản xạ lại ánh sáng của Mặt Trời.
Vì Mặt Trăng chuyển động quanh Trái đất nên sẽ có những thời điểm,
một phần ánh sáng Mặt Trời chiếu đến nó bị Trái đất cản mất. Và vì thế, khi
quan sát nó từ Trái đất, bạn sẽ thấy sự biến đổi về hình dáng vùng được
chiếu sáng của nó.
Các pha của Mặt Trăng thường có 8 pha : New (trăng đầu tháng),
Waxing Crescent (lưỡi liềm), First quarter (bán nguyệt), waxing gibbous
(trăng khuyết), full (trăng tròn), waning gibbous (khuyết cuối tháng), 3rd
quarter (bán nguyệt), waning crescent (lưỡi liềm già)

Chu kì pha của Mặt Trăng là 29,5 ngày.