Quản lý tài chính, kế toán trong dự án ODA
Quản lý tài chính dự án là quá trình kết hợp các hoạt động lập kế
hoạch tài chính, kế toán, kiểm soát, kiểm toán, chi tiêu, mua sắm của
dự án nhằm quản lý các nguồn lực của dự án một cách có hiệu quả nhất.
Qua đó bảo thực hiện các mục tiêu phát triển của dự án.
• Quản lý tài chính dự án ODA là nhân tố quan trọng đối với sự thành
bại của dự án. Các thông tin tài chính phù hợp và kịp thời về hoạt động
của dự án là cơ sở cho các quyết định đúng đắn, góp phần đảm bảo tiến
độ thực hiện dự án, đảm bảo nguồn vốn dự án đầy đủ, giảm thiểu các
yếu tố cản trở sự vận hành của dự án.
• Hệ thống quản lý tài chính dự án ODA được tổ chức tốt sẽ góp phần:
Tạo sự yên tâm, tin tưởng cần thiết của các bên liên quan như nhà tài trợ,
cơ quản chủ quản, ngân hàng…Để cho các nhà tài trợ và chính phủ có
thể tin tưởng là các nguồn vốn dự án đều được sử dụng đúng mục đích
đã định.
Là cơ sở cung cấp thông tin tài chính hữu dụng phục vụ cho công tác
quản lý và kiểm soát tiến độ giải ngân của dự án.
Là cơ sở phòng tránh, giảm thiểu những hành vi làm trái, những sai sót
trong quá trình thực hiện dự án, cả vô tình lẫn hữu ý. Nhờ hệ thống kiểm
soát có thể xác định một cách nhanh chóng những hoạt động bất thường
trong việc thực thi dự án

Yêu cầu đối với hệ thống quản lý tài chính dự án ODA

Quản lý tài chính dự án có thể được hiểu theo những nghĩa khác nhau và
được áp dụng dưới các giác độ khác nhau, phụ thuộc vào người ra quyết
định chính, bao gồm:
• Cơ quản chủ quản
• Nhà tài trợ
Trong các dự án ODA thì hệ thống quản lý tài chính dự án được vận
hành bởi đơn vị quản lý dự án (thường là các Ban QLDA), trong khi nó

hệ thống thống nhất. Điều 2 Nghị định 17/2001/NĐ-CP ([1] – Tài liệu
Tham khảo) cũng quy định:
“Trường hợp điều ước quốc tế về ODA đã được ký kết giữa Nhà nước
hoặc Chính phủ với Nhà tài trợ có quy định khác thì thực hiện theo quy
định của điều ước quốc tế đó.”
• Ngoài ra Ban QLDA còn phải xem xét cụ thể các yếu tố khác như tính
chất, hình thức của dự án, và đặc biệt là điều kiện vật chất và khả năng
cán bộ của dự án. Các nội dung chính của công tác quản lý tài chính dự án ODA

Hoạt động quản lý tài chính dự án ODA bao gồm nhiều công việc cụ thể
khác nhau, nhưng chung quy lại đều thuộc một trong các nội dung chủ
yếu sau:
• Lập kế hoạch tài chính và dự toán dự án
• Hệ thống kế toán dự án
• Báo cáo tài chính dự án và
• Quyết toán và Kiểm toán dự án
Các nội dung này đan xen vào nhau hỗ trợ và bổ sung lẫn nhau, chất
lượng của công tác quản lý tài chính dự án ODA do đó là chất lượng
tổng hợp của toàn bộ 4 nội dung trên.
Các nội dung chủ yếu trong hoạt động quản lý tài chính, kế toán dự án
ODA kể
trên sẽ được lần lượt giới thiệu ở bộ tài liệu này qua các mođun sau:
• Mođun TC2: “Lập kế hoạch tài chính dự án ODA”
• Mođun TC3: “Kế toán dự án ODA”
• Mođun TC4: “Quyết toán và Kiểm toán dự án ODA”

Các vấn đề cần lưu lý trong công tác chuẩn bị xây dựng hệ thống

trợ Úc (AusAID), Chính phủ Thụy Điển tài trợ thông qua cơ quan Hỗ trợ
Phát triển Quốc tế Thụy Điển (SIDA)… Vốn tài trợ từ chính phủ các
nước thường được yêu cầu quản lý phù hợp với hệ thống quản lý.
ngân sách nhà nước của nước cấp vốn. Bên cạnh đó mỗi nước lại có thể
có những hiệp định về việc tài trợ ODA ký kết riêng với Chính phủ Việt
Nam.
Các tổ chức liên chính phủ, liên quốc gia (Nhà tài trợ đa phương)
Các tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc như: Chương trình Phát triển
của Liên hiệp quốc (UNDP); Ngân hàng thế giới (WB); Quỹ Nhi đồng
Liên hiệp quốc (UNICEF); Chương trình Lương thực Thế giới (WFP);
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hiệp quốc (FAO); Quỹ
Dân số Liên hiệp quốc (UNFPA); Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)…
Các tổ chức tài chính quốc tế như: Ngân hàng Phát triển Châu
Á (ADB); Ngân hàng Đầu tư Bắc Âu (NIB)…
Các tổ chức như Liên minh Châu Âu (EC); Tổ chức hợp tác
Kinh tế và Phát triển (OECD)…
Các tổ chức liên chính phủ, liên quốc gia đều có những quy định và yêu
cầu riêng về hoạt động quản lý tài chính đối với nguồn vồn tài trợ từ các
cơ quan thuộc hệ thống của mình, chẳng hạn những quy định về hệ
thống tài khoản kế toán; quy định về hoạt động thanh toán, mua sắm
Bên cạnh đó một số tổ chức hoạt động mạnh trong lĩnh vực tài trợ ODA
như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cũng
phát triển những quy định, chính sách chi tiết đối với hoạt động quản lý
tài chính các dự án ODA từ nguồn vốn của họ. Các tài liệu của họ
thường được các tổ chức, quốc gia tiếp nhận vốn sử dụng như là tài liệu
tham khảo cho hoạt động quản lý tài chính dự án của mình.
Nguyên tắc trong tổ chức hệ thống quản lý tài chính dự án ODA là:
Ban QLDA cần cố gắng xác định những yêu cầu đồng thời thỏa mãn cả
hai phía, Nhà tài trợ và chính phủ. Những vấn đề có sự khác biệt thì ưu
tiên cho những gì đã được ký kết trong văn kiện dự án, nếu không thì

tiêu, mua sắm. Theo tính chất chi thì dự án ODA có thể gồm những loại
sau:
Dự án đầu tư xây dựng cơ bản
Dự án chi hành chính sự nghiệp
Dự án hỗn hợp
Đòi hỏi sự quản lý khác nhau đối với các dự án có tính chất chi khác
nhau hoàn toàn xuất phát từ yêu cầu quản lý tài chính của phía Chính
phủ Việt Nam, tuân thủ theo quy định quản lý tài chính ngân sách nhà
nước. Trong khi đó các nhà tài trợ không phân biệt nguồn vốn cho các
dự án ODA mà họ tài trợ là XDCB hay HCSN.
Bốn vấn đề trên cần được cán bộ quản lý dự án xem xét một cách kỹ
lưỡng, trước khi quyết định các vấn đề về tổ chức hệ thống quản lý tài
chính cho một dự án ODA cụ thể.
Các thông tin cụ thể về bốn vấn đề kể trên có thể tham khảo tại các tài
liệu liên quan đến dự án như Hiệp định, Nghị định thư, hay văn kiện
chương trình dự án đã được ký kết giữa Chính phủ và nhà tài trợ. Trong
đó văn kiện dự án là tài liệu chi tiết và quan trọng nhất. Tổ chức bộ máy quản lý tài chính dự án

Tổ chức bộ máy quản lý tài chính dự án ODA là quá trình hình thành
nên một cơ cấu để thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của quản lý tài
chính dự án. Trong quá trình tổ chức bộ máy quản lý tài chính dự án,
quản lý dự án và các cơ quan liên quan phải giải quyết những nội dung
cơ bản sau:

• Lựa chọn mô hình tổ chức quản lý tài chính, kế toán phù hợp với dự án

Xuất phát từ tính đa dạng trong yêu cầu quản lý tài chính dự án ODA

Xác định chi tiết về thẩm quyền phê duyệt và ra các quyết định về tài
chính
Phối hợp giữa cán bộ dự án với chuyên gia đại diện cho nhà tài trợ
Đặc biệt, đối với các dự án thực hiện cơ chế đồng quản lý về tài chính
cần xác định rõ ngay từ khi bắt đầu thực hiện dự án thẩm quyền và trách
nhiệm của các cán bộ có trách nhiệm trong hoạt động quản lý tài chính
để có thể tránh được các bất đồng có thể xảy ra trong quá trình thực hiện
dự án.