  th dành cho kháng nguyên
 nhn din k bào lympho T. Các t bào NK nhn
din các t bào ca túc ch  bii do nhim vi sinh vt hoc do chuyn
dng thành t  nhn din ca t bào NK còn
c hiu bi t rng các t bào NK có các
th th dành cho các phân t có trên b mt ca các t bào ca túc ch. Trong
s các th th t s có tác dng hot hoá t bào NK, mt s có tác
dng c ch t bào NK. Các th th hot hoá là các th th nhn din các phân
t  trên b mt ca t bào - ng thy trên b mt ca các t bào ca túc
ch b nhim virus và trên b mt ci thc bào b nhim virus hoc
a các vi sinh vt nhim vào. Các th th hot hoá khác gm có các
th th nhn din các phân t trên b mt ca các t ng c
th. V mt lý thuyt thì các phân t này có tác dng hot hoá các t bào NK
git các t ng cng li không
xy ra vì các t bào NK còn có các th th c ch có kh n ra nhng t
ng c và c ch s hot hoá các t bào NK. Các th th
c ch c hiu vi các phân t c mã hoá bi các allele nm trong
phức hợp gene hoà hợp mô chủ yếu (major immunohistocompatibility
complex  vit tt là MHC) lp I ct c các
t bào có nhân ca mi cá th  trình by v chng
ca các phân t MHC trong vic trình din các kháng nguyên là các peptide
cho các t bào lympho T). Có hai h th th c ch chính  các t bào NK là h
các thụ thể giống kháng thể của tế bào giết tự nhiên (killer cell
immunoglobulin-like receptor  vit tt là KIR). S  th c gi
y vì chúng có c u trúc ca phân t kháng th
s c trình b th th th hai là các th th có cha
mt phân t protein mang ký hiu CD94 và mt tiu phn có ký hiu là NKG2.
 các lãnh vc (domain) na c hai h th th c ch
u có cha các motif cc gi là các motif ức chế dựa vào
tyrosine của thụ thể miễn dịch (immunoreceptor tyrosine-based inhibitory
motif  vit tt là ITIM). Hong c ch c di

protein cha trong các ha t bào NK v phía t bào b
nhim. Các protein cha trong các ht này ca t bào NK bao gm các phân t
có kh o ra các l thng trên màng nguyên sinh cht ca t bào b
nhing thi các phân t khác trong s các protein  bào
b nhi hot hoá các enzyme ca chính t bào b nhim y làm kích hot
quá trình chết tế bào theo chương trình (programmed cell death  còn gi là
 làm tan t a các t 
 do các t c s d git các t bào b nhim
vi sinh vt
Kt qu ca các phn ng này là các t bào NK git cht các t bào ca túc ch
 nhim vi sinh vt. Bng cách git các t bào ca túc ch b nhim vi sinh
vËt, các t  c thc hin ch
loi b các  nhim trùng tim n bên trong các t bào ca túc ch bng cách
tiêu dit các vi sinh vt lây nhim và nhân lên bên trong t bào ca túc ch
 bào NK hot hoá tng hp và ch tit ra cytokine
IFN-g, mt yu t hoi th t các vi sinh vt
 i thc bào nut vào. Các t i thc bào hong
hp tác v loi b các vi sinh vt ni thc bào nut các vi
sinh vt và sn xut ra IL-12, IL-12 hot hoá các t bào NK ch tit IFN-g, sau
-g li hoi thc bào git các vi sinh vt mà chúng nut vào.
 c trình b n trình t các phn ng ca
các t bào NK và các t bào lympho T là ging nhau trong vi
ng min dch qua trung gian t bào.

Các chc a các t bào NK
y, c túc ch và các vi sinh vu tham gia vào cuu tranh sinh
tn liên tc và dai dng. Túc ch thì s dng các t 
nhn din các kháng nguyên ca virus do các phân t MHC trình din. V phn
mình các virus ln s biu l ca các phân t MHC. Các t 
ti i phó vi vic bin mt ca các phân t t túc ch

thng b th. Thành phn trung tâm ca h thng b th là mt protein huyt
u t này b phân ct bc to ra  các
a quá trình hot hoá b th. Sn phm chính sau khi C3 b
thu phân là mnh có ký hiu C3b, mnh này gn theo king hóa tr vào
các vi sinh vt và có kh t hoá các protein khác  c tip theo
ca chui phn ng hot hoá b th din ra ngay trên b mt các vi sinh vt.
ng hot hoá b th khác nhau  cách khng mng
u ging nhau  nhc cu
cui cùng cu ging nhau. ng hot hoá b th
H thng b th có ba ch kháng c. Ch
nhc thc hin nh mnh C3b, mnh này ph lên các vi sinh vt to
thun li cho các t bào làm nhim v thc bào có các th th dành cho C3b
d dàng bt gi t các vi sinh v hai do mt
s sn phm phân ct các ca các protein b th có tác dng
(hp dn hoá hc làm các t bào di chuyi vi các bch cu trung tính và
các t y phn ng viêm tn ra hot hoá b th.
Ch  th tham gia to thành các phc hp
protein thu c gi là phức hợp tấn công màng (membrane attack
c cài vào màng ca vi sinh vt thì phc hp này s to ra các
l thc và các ion t bên ngoài chui vào trong làm cht các vi
sinh vt. Chi tit quá trình hot hoá và cha b th s c trình by

Các cytokine của miễn dịch bẩm sinh
Khi có các vi sinh vt xâm nhi thc bào và các t ng
li bng cách ch tic gi là các cytokine có tác dng tham
gia vào rt nhia các t bào vng min dch
bm sinh

kiu nội tiết (endocrine). ng ch tit cytokine ci thc bào và cha các cytokine do
i thc bào ch tit
Bảng 2.1: Các cytokine tham gia vào đáp ứng miễn dịch bẩm sinh
Cytokine
T bào ch tit chính
T chính
Yu t hoi t u
(tumor necrosis
factor  TNF)
i thc bào, các
t bào T
- Các t bào ni mô: ho
máu)
- Bch cu trung tính: hot hoá
- i: st
- Gan: tng hp các protein ca pha cp
- : d hoá (suy mòn)
- Nhiu loi t bào khác: cht t bào theo

Interleukin-1 (IL-1)
i thc bào, các
t bào ni mô, mt s
t bào biu mô
- Các t bào ni mô: ho
máu)
- i: st
- Gan: tng hp các protein ca pha cp

Interleukin-10 (IL-
10)
i thc bào, các
t bào T (ch yu là
T
H
2)
i thc bào: c ch sn xut IL-12,
gim biu l ng kích thích t và các
phân t MHC lp II
Interleukin-6 (IL-6)
i thc bào, các
t bào ni mô, các t
bào T
- Gan: tng hp các protein ca pha cp
- Các t  bào to
kháng th
Interleukin-15 (IL-
15)
i thc bào, các
t bào khác
- Các t 
- Các t 
Interleukin-18 (IL-
18)
i thc bào
Các t bào NK và t bào T: tng hp IFN-g
ng min dch bm sinh có mt s vai trò khác nhau
 kháng ca túc chy  phc c
TNF, IL-u

protein collectin là các protein có c a
mt lãnh vc gn carbohydrate (lectin). Các protein ca hot dch trong phi
c h collectin và có tác dng tham gia bo v ng hô hp chng
nhim trùng. Protein phn ng C (C-reactive protein  vit tt là CRP) bám vào
phosphorylcholine trên các vi sinh vt và ph lên các vi sinh v i
thc bào, là các t bào có các th th c hiu, d tip cn các vi sinh v
chúng. N các protein huy
sau khi có nhim trùng.
ng bo v c gi là đáp ứng pha cấp (acute phase response)
chng nhim trùng.
ng min dch bi vi các loi vi sinh vt khác nhau có th
u chnh sao cho thích hp nh loi b các vi sinh vt
n ngoi bào và nng b n bi các t bào làm
nhim v thc bào và h thông b th hoc bi các protein ca pha c
kháng chng các vi khun nc thc hin bi các t bào làm
nhim v thc bào và các t bào NK cùng vi các cytokine là nhng nhân t
tham gia truyt thông tin qua li gia các loi t bào này.

BÀI 5. KHÁNG NGUYÊN ( ANTIGEN)
1. Khái niệm
1.1. Kháng nguyên
Kháng nguyên (antigen) là nhng phân t l hoc vt lng là các protein,
khi xâm nh ch thì có kh  ch sinh ra các
ng min dc hiu chng li chúng.
1.2. Tính sinh miễn dịch và tính kháng nguyên
Tính sinh min dch và tính kháng nguyên là hai phm trù n nhau
n nhau.

Có bm ca cht sinh min dch góp phn quynh tính sinh min
dch cc phân t, thành phn và tính không thun
nht v n hoá hc, và kh  có th c x lý và
trình din cùng vi mt phân t MHC trên màng t bào trình din kháng
nguyên hoc t bào c b bii.
- Tính lạ:   sinh ra mng min dch thì phân t kích
thích này phc nhn bit phân t không phi ca b
th c s không phi c hoc c  nhn nhm).
S nhn bit nhng gì là ca chính bn thân mình xut hin rt sm trong quá
trình phát trin bào thai, ngay khi các t c tip xúc
vi các thành phn ca b.
Bt k mt phân t c h thng min dch nhn bit trong giai
n này thì s c nhn bii là ca b 
nói cách khác là l. Khi mt kháng nguyên xâm nhp vào m thì mc
 sinh min dch ca chúng ph thuc vào m l. Nhìn chung khong
cách tin hoá càng xa gia hai loài thì s khác bit v di truyn và s khác bit
v kháng nguyên gi s càng ln, hay nói cách khác là càng l. Ví
d albumin huyt thanh bò s ng min dch  gà mnh
 mt loài gn v
Tuy vt s ngoi l ca qui lut này: mt s i phân t 
collagen và cytochrome C có ci theo tii có tính
sinh min dch yu gia các loài vi nhau. Trái li, mt s yu t ca bn thân
c, tinh dch) do chúng nm  nhng v t vi h
thng min d h thng min dch coi là l n n
 cn dch mnh
(nhn nhm là l p xúc bao gi).
- Kích thước phân tử:
Có mt mi quan h gic ci phân t và tính sinh min dch
ca chúng. Các kháng nguyên có tính sinh min dch tng phi có trng
ng phân t lng phân t có

C
thì kháng
nguyên phc trình din cùng vi các phân t MHC lp I trên b mt các
t bào ca b i. Vì vi phân t nc ch
bin, x  ri có th c trình din cùng các phân t MHC thì có tính sinh
min dch thu này có th chng minh vi các polymer tng hp ca các
acid amine D. Các acid amine D là các chng phân lp th ca các acid
amine L.
Các enzyme ci thc bào ch có th phân ct các protein cha các acid
amine L mà không có tác dng phân lp th ca chúng là các
acid amine D. Vì vy, các polymer ca các acid amine D s c x lý
bi thn dch rt thp.

Nhìn chung các phân t không hoà tan có tính sinh min dch l
t nh và hoà tan bi vì chúng d b i thc bào nut và x lý. To liên
kt hoá hc chéo gia các phân tp bng nhit và gn vào các
khuôn không hoà tan là nh 
hoà tan ci phân t và do vy to thun li thc bào nut
n dch ca chúng.
2.2. Những tính chất của hệ thống sinh học ảnh hưởng đến tính sinh miễn
dịch
Ngay c  u ki có tính sinh min d, kích
c phân t, tính phc tp v cu trúc, kh i phân t
thì tính sinh min dch vn còn ph thuc vào các tính cht ca h thng sinh
hc mà kháng nguyên xâm nhp. Các tính cht này bao gm kiu hình di
truyn ca túc ch, ling vào ca kháng nguyên, có hay không s
dng các tá cht min dch.
- Kiểu hình của túc chủ: Cu trúc di truyn ca túc ch có ng ln
kh ng min dch ca túc ch  cng
ng minh rng hai dòng chut nht thun chng khác

ng min di liu
1.000 ln th
-4
mg) lng to kháng th vi
c cao. Hing min dc tip xúc vi liu
kháng nguyên quá thp hoc gi là dung np min dch.
N ch mt lng ch kích thích sinh ra
ng min dch vn thp. Trái li, nt kháng
nguyên vào m p li nhiu ln trong vòng thi gian vài tun
thì lng min dch v c li kháng
 y s có tác dng kích thích làm cho các t bào
c hiu v
t bào.
Có th c nghi túc ch bng
i da, tiêm bp hoc tiêm
phúc mc. Li vào ca kháng nguyên s quyn dch nào và
qun th t bào nào s tip xúc v tham gia vào s 
ng min dc tiên s c
chuyi da s v hch lympho. S khác bit
ca các qun th  to nên s khác nhau
v chng cng min dch.
- Tá chất: Tá cht (adjuvant, bt ngun t t adjuvare trong Ting La Tinh có
 tr ho) là nhng chc trn vi kháng nguyên và
tiêm cùng vi chúng s n dch ci
ng s dng tá ch ng min dch khi kháng nguyên có
tính sinh min dch thp hoc khi ch c mng nh kháng nguyên.
Ví d ng to kháng th  chut chng li albumin huyt thanh bò s 
lên 5 ln hoa nu trn albumin huyt thanh bò vi tá chn
t rõ b nào mà tá chng min
dch. Có mt s  c gi thit (bng 1). Mt s tá cht có tác dng kéo

các t bào này tng dn hình thành các u ht. C
alum ln các tá chu có th gây nên các u ht. S  i
thc bào ti u hi thc bào  i thc bào hot hoá nên
t hoá các t bào T
H
.

B ng theo suy lun ca các tá chng dùng
Tá chất
Cơ chế tác động (suy luận, chưa chắc
chắn)
Kéo dài thi
gian có mt
ca kháng
nguyên

tín hiu
ng
kích
thích
To
u
ht
Kích thích
c
hiu t bào
lympho
Tá chất Freund không hoà chỉnh
+
+

-
?
-
+
3. Quyết định kháng nguyên
Các t bào min dch không phn ng vi hoc không nhn din toàn b phân
t kháng nguyên mà chúng ch nhn din nhng v trí nhnh trên phân t
kháng nguyên. Nhng v c gi là các epitope hay các quyết định
kháng nguyên. Quynh kháng nguyên là nhng vùng hong v 
din min dch ca mt kháng nguyên có th kt hp mc hiu vi
các th th dành cho kháng nguyên  trên b mt t bào lympho hoc vi
kháng th do t bào lympho B tit ra.

Mt phân t kháng nguyên có th có nhiu quynh kháng nguyên ging
ho ch có kh ng long min dch
riêng cho tng loi quynh kháng nguyên theo kii nào vung 
vy gng min dc hiu. Kháng nguyên có ch mt loi quyt
nh kháng nguyên (có th là nhiu quy
ging hc gi là kháng nguyên đơn giá. Kháng nguyên có t hai
quynh kháng nguyên khác nhau thì gi là kháng nguyên đa giá.Gia các
phân t kháng nguyên khác nhau có th có mt s quynh kháng nguyên
gic gi là quyết định kháng nguyên phản ứng chéo.

S a t bào lympho và mt kháng nguyên phc tp có th xy ra
 các m cng hp kháng
nguyên là protein thì cu trúc ca quynh kháng nguyên có th là cu trúc
bc 1 (mch thng), bc 2, b là cu trúc bc 4 (lp th).
4. Một số loại kháng nguyên
4.1. Kháng nguyên nhóm máu
S hiu bit v kháng nguyên nhóm máu là rt cn thit vì truyn máu là mt

nhóm máu B có kháng th ch nhóm máu AB không
có kháng th chng A và ch nhóm máu O có c kháng th
chng A và chng B. Kháng th chng A và B ch yu thuc lp IgM, có kh
n t rt cao. Trên thc tnh nhóm
máu h ABO bng phn t hng cu vi các kháng th kháng A và
kháng B.
i ta cho rng các kháng nguyên thuc h ABO do mt locus vi 3
allen A,B và O ki
các genotype và phenotype cùng vi kháng th trong huyt thanh  
khác nhau:
Genotyp
Phenotyp
Kháng thể
A/A, A/O
A
Chng B
B/B, B/O
B
Chng A
O/O
O
Chng A, chng B
A/B
AB
Không có KT chng A và chng B
Dùng các proteaza ct dn các acid amine trong ci
ta thc hiu c
 ct các gc -oza ra khi phn polysaccharide trong cu trúc kháng
c hiu ca kháng nguyên b  kt lun
rc hiu ca kháng nguyên hng cu h ABO c quynh bi s

có kháng nguyên A và/hoc B trên b mt hng cu, khi làm xét nghim nhóm
c ghi nhn là nhóm O (song trên b mt hng cu ca h có cht H).
Còn li mt s i không có gene H (genotype hh) nên không có cht H
trên b mt hng c có kháng nguyên A và/hoc B
trên b mt hng cu; khi làm phn nh nhóm máu, h c ghi
nhn là nhóm O, song trong huyt thanh nhi này có th có kháng th
chng cht H. Khi truyn máu ci nhóm máu O mà b mt hng cu có
chi nhóm máu O không có cht H, có th xy ra tai bin truyn
nhc bit này có tên gi là nhóm O Bombay.
4.1.2. Hệ Rh
Landsteiner và Wiener n thu ly hng cu kh
Rhesus gây min dch cho th, thì huyt thanh th không nhng có kh 
t hng cu kh mà còn có th t hng cu ca mt s
u, nhi có hng cu b t bi huyt thanh th
  c xp vào nhóm Rh
+
, và nhi có hng cu không
b c xp vào nhóm Rh
-
, hình thành mt h thng nhóm máu gi
là h thng nhóm máu Rh. Trong h thng nhóm máu Rh có nhiu kháng
nguyên, phn ln trong s chúng có tính phn ng chéo và có tính sinh min
dch yu, tr kháng nguyên D có tính sinh min dch mnh. Khi trên b mt
hng cu ca m  c gi là Rh
+
mà
không c n các kháng nguyên khác trong h  nào.

Kháng th kháng D không xut hin t nhiên trong huyt thanh, mà chúng ch
c hình thành   Rh

Mt t bào vi khun có cu trúc kháng nguyên khá phc tp: chúng có th là
các kháng nguyên v (kháng nguyên b mt), kháng nguyên vách, kháng
nguyên lông, kháng nguyên ngoi t bào (ngoc t
Các kháng nguyên v vi khung có bn cht là polysaccharide, và có th
dc hiu c nh type vi khun trong
mt loài vi khung hn, da vào kháng nguyên v, có th phân
c ti khong 80 type huyt thanh khác nhau ca vi khun Diplococcus
pneumoniae.
Các kháng nguyên lông vi khun có bn cht là protein. Kháng nguyên lông
c hiu vi các type vi khun; vi Salmonella chng hn,
i ta có th c trên 1000 type huyt thanh khác nhau da
c hiu ca kháng nguyên lông.

Các kháng nguyên ngoi t bào ca vi khun (ngoc t
bn cht là protein. Các c hiu vi type vi khun,
 c ng d cht thanh hc nhim khun.
Mt ví d n hình là kháng nguyên ngoi t bào ca Streptococcus,
c ng dng trong cht thanh hc nhim
Streptococcus (phn ng ASLO - phát hin kháng th kháng streptolyzin O
trong huyt thanh bnh nhân nghi ng nhim Streptococcus). Ngoài ra, mt s
vi khun un ván, bch hi phóng ngoc t gây bnh,
c t này có tính sinh min d. Nu làm bt hot các ngoc t
t hoc ca ngoc t n gi c
tính sinh min dch cc gic t (toxoid), và có
th s dng các gic t làm vaccine phòng bnh. Mt khác, có th s dng
gic t  gây min dch to huyt thanh chng ngoc t (còn gi là
c t - antitoxin) s du tr (chng hn huyt thanh kháng
un ván - SAT).

Các kháng nguyên virus có th  b mt (capsid) hoc  bên trong. Tu theo

c hiu vi kháng nguyên ging hc hiu ca phân t
kháng th trên b mt t  th dành cho kháng nguyên
n diu. Các kháng th này s 
và bch huyt, chúng hong thành phn thc hin cng
min dch dch th bng cách phát hin và trung hoà hoc loi b các kháng
nguyên. Các kháng th thc hin hai chn mc
hiu vào mt kháng nguyên và chúng tham gia trong mt s chh
h tp trung vào v cu trúc ca các phân
t kháng thm cc hiu và cha
nhng phân t này.
Cấu trúc cơ bản của kháng thể
T u th k t rng các kháng th là các phân t thc hin
cng min dch dch th xut hin trong huy
n hành phát hin phn protein huyt thanh
cha các kháng th. Các tác gi n dch cho th bng ovalbumin sau
yt thanh ca th c gây min dch thành hai phn bng nhau.
Phn th nhc di phân tách thành bn thành phn: albumin và
các a-, b- và g- globulin; Phn th c cho phn ng v
hình thành cht kt ti b cht ta này ri s dng phn huyt
thanh còn l n di. So sánh hình n di ca hai mu huyt thanh
này, các tác gi phát hin thy trong mn di th hai các thành phn trong
phn g-globulin gi
y phn g-globulin có cha các kháng th ca huyt thanh và vì vy
t tên là globulin min d phân bit vi các protein khác
còn li trong phn g-globulin.
Vào nh- ng minh cu trúc
n ca globulin min dch. Công trình này có m và hai
nhà khoa hc trao ging Nobel v y h
tip cn thc nghim ca Edelman và ca Porter rt khác nhau. Porter phân
ct các phân t globulin min dch b c các mnh

rng phân t IgG có nhit chun thí
nghim này bng cách to ra phn ng kh nh  ct các cu
disulfide liên chun hành alkyl hoá các nhóm sulfhydryl
(SH) l ra bên ngoài b n s tái to ngu nhiên
ca các cu disulfide. Ngoài ra tác gi còn cho thêm acid propionic h
n s p. Sau n hành sc ký trên c  phân tách các
phân t dc ca chúng
Thí nghiy phân t IgG có trng phân t 150.000 Da
c hp thành bi hai chui peptide, mi chui có trng phân t
c ký hiu là các chui nng (chui H - heavy chain) và hai chui mi
chui có trng phân t c ký hiu là các chui nh (chui L -
light chain).
V còn lnh xem các sn phm phân ct bi enzyme, Fab,