MIỄN HỌC LÂM SÀNG DỊCH
TÀI LIM  TNG HP  DCH
Gii thiu Information Mc lc Biên son ebook : Lê Đình Sáng
I HC Y KHOA HÀ NI
Trang web : www.ykhoaviet.tk
Email : [email protected], [email protected]
n thoi : 0973.910.357

THÔNG TIN

THÔNG BÁO V VIC XUT BN BÁCH KHOA Y HC 2010 :
Theo yêu cu và nguyn vng ca nhiu bc, khác vi Bách Khoa Y Hc các
phiên bc, bên cnh vic cp nht các bài vit mi và các chuyên khoa
mi cách thc trình bày, Bách Khoa Y Hc chia
ra làm nhiu cun nh, mi cun bao gm mt ch  ca Y H s
giúp bc tit kic thi gian tra cu thông tin khi cn. Tác gi xin
chân t c nhng ý kic gi
trong thi gian qua. Tt c các cun sách ca b sách Bách Khoa Y Hc 2010
bc có th tìm thy và ti v t 
Sáng xây dng và phát trin.
NG H :
Tác gi i s ng h v m giúp cho
Bách Khoa Y Hc phát trin t
Mi tm lòng ng h cho vic xây dng mt website dành cho vic ph bin
tài liu hc tp và ging dy Y Khoa ca các cá nhân và Doanh nghip xin gi v
:
N VIT NAM
Tên tài kho

Ma b  phc v công tác hc tp cho các bn sinh viên Y
khoa là chính, ngoài ra nu bn là nhi tc trong
 s dng b u tham kho thêm .
Mi thông tin trong b u ch 
m chng bi bt c t, Nhà xut bn hay bt c
m liên quan nào . Vì vy, hãy luôn cn trc khi
bn chp nhn mt thông tin nào p trong b sách này.
Tt c các thông tin trong bm, tuyn chn, phiên dch
và sp xp theo trình t nhnh . Mi bài vit dù ngn hay dài, dù hay dù d
u là công sc ca chính tác gi bài viLê Đình Sáng ch i
m và phiên dch, nói mi giúp chuyn ti nhng thông
tin mà các tác gi bài vin tay các bn .

B sách này là tài lim và dch bi mt sinh viên Y khoa ch không
phi là m tin hay mt chuyên gia Y hc dày dn kinh nghim,do
 có rt nhiu li và khim khuyc , ch quan hay
khách quan, các tài liu b trí có th p lý , nên bên cnh vic thn
trc khi thu nhn thông tin , bc k phn mc lc b sách
và phng dn s dng b  s dng b sách này mt cách thun
tin nht.
Tác gi b n t này không chu bt c trách nhin
vic s dng sai mu qu không tt v sc khe, vt cht, uy tín
a bn và bnh nhân ca bn .
Không có chuyên môn , không phi là nhân viên y t , b
s dng nhng thông tin có trong b  chu tr. T
c ti này, các thy thuU TR BNH NHÂN ch không phi U TR
BNH. Mi bnh là mt thc th c l
vic bê nguyên xi tt c mi thông tin trong b sách này vào thc tin s là
mt sai lm ln . Tác gi s không chu bt c trách nhim gì do s bt cn này
gây ra.

ng l tip tc c gng nu bit rng chính nh bn mà bit bao
i không còn phi x ch cu tr.
Mn b sách xin gi v cho tác gi a ch trên.
Rt mong nhn hi t các bc gi  các phiên b
t
Kính chúc bc, gia quyn và toàn th i Vic sng
trong khe mnh, cuc sng ngày càng m no hnh phúc.
 An. Tháng 8/2010
ABOUT

ebook editor: Le Dinh Sang
Hanoi Medical University
Website: www.ykhoaviet.tk
Email: [email protected], [email protected]
Tel: 0973.910.357
NOTICE OF MEDICAL ENCYCLOPEDIA PUBLICATION 2010:
As the request and desire of many readers, in addition to updating the new
articles and new specialties, as well as changes in presentation, Medical
Encyclopedia 2010 is divided into many small ebooks, each ebook includes a
subject of medicine, as this may help readers save time looking up
informations as needed. The author would like to thank all the critical
comments of you all in the recent past. All the books of the Medical
Encyclopedia 2010 can be found and downloaded from the site
www.ykhoaviet.tk ,by Le Dinh Sang construction and development.
DONATE
The author would like to thank all the financially support to help the Medical
Encyclopedia are developing better and more-and-more useful.

purposes, not associated with commercial purposes under any kind, so before
you use this books you must agree to the following conditions. If you disagree,
you should not continue to use the book:
This book is to provide to you, completely based on your volunteer spirit.
Without any negotiation, bribery, invite or link between you and the author of
this book.
The main purpose of these books are support for studying for medical
students, in addition to others if you are working in health sector can also use
the book as a reference.
All information in the book are only relative accuracy, the information is not
verified by any law agency, publisher or any other agency concerned. So
always be careful before you accept a certain information be provided in these
books.
All information in this book are collected, selected, translated and arranged in
a certain order. Each artical whether short or long, or whether or unfinished
ly a collectors in
other words, a person to help convey the information that the authors have
provided, to your hand. Remember the author of the articles, if as in this book
is clearly the release of this information you must specify the author of articles
or units that publish articles.
This book is the material collected and translated by a medical student rather
than a professor  Doctor experienced, so there may be many errors and
defects unpredictable, subjective or not offices, documents can be arranged
not reasonable, so besides carefull before reading information, you should
also read carefully the contents of the material and the policy, manual for use
of this book .
The author of this e-book does not bear any responsibility regarding the use of
improper purposes, get bad results in health, wealth, prestige of you and
your patients.
7. Not a professional, not a health worker, you are not allowed to use the

12. All comments related to the books should be sent to the me at the address
above. We hope to receive feedbacks from you to make the later version
better.
13. We wish you, your family and Vietnamese people has always been healthy,
happy and have a prosperous life.

MỤC LỤC
BÀI 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ MIỄN DỊCH HỌC
BÀI 2. CÁC CƠ QUAN CỦA HỆ THỐNG MIỄN DỊCH
BÀI 3. CÁC TẾ BÀO MIỄN DỊCH
BÀI 4. MIỄN DỊCH BẨM SINH
BÀI 5. KHÁNG NGUYÊN ( ANTIGEN)
BÀI 6. KHÁNG THỂ (ANTIBODY)
BÀI 7. CYTOKINE
BÀI 8. BẮT GIỮ, XỬ LÝ VÀ TRÌNH DIỆN KHÁNG NGUYÊN
BÀI 9. HỆ THỐNG BỔ THỂ
BÀI 10. HỆ THỐNG MIỄN DỊCH BẨM SINH
BÀI 11. MIỄN DICH GHÉP
BÀI 12. NHẬN DIỆN KHÁNG NGUYÊN
BÀI 13. VI SINH VẬT NÉ TRÁNH MIỄN DỊCH BẨM SINH
BÀI 14. ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH CHỐNG NHIỄM TRÙNG
BÀI 15. ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH DỊCH THỂ
BÀI 16. ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH QUA TRUNG GIAN TẾ BÀO BÀI 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ MIỄN DỊCH HỌC


chuyên ngành min dch hc s chú ý co các nhà
lâm sàng, các nhà khoa hc thuc các chuyên ngành khác và ca c cng. Bng 1.1: Tm quan trng ca h thng min dch
Vai trò của hệ thống miễn dịch
Ảnh hưởng
 kháng vi nhim trùng
i b suy gim min dch d b các bnh
nhim trùng (ví d bnh nhân AIDS)
Vaccine có tác dng kh n
dch và chng nhim trùng
H thng min dch nhn din và
ng chng li các mnh ghép
và các protein l 

ng min dch là nhng rào cn quan
tri vi ghép t 
 liu gene
Ch
Ting dng min dch tr liu cho ung

Các kháng th là các cht th có
c hi xác
nh các loi phân t khác nhau
n dc dùng rng rãi
trong xét nghim y h
khoa hc khác

 u này chúng ta s tìm hiu mt s thut ng có tính danh

các t bào làm nhim v thc bào, các t bào lympho chuyên trách có tên gi
là t bào git t nhiên (natural killer  gi tt là t bào NK), và các protein
huym các protein ca h thng b th. Tt c  k
trên ca min dch bm sinh nhn din mc hiu và phn ng chng
li các vi sinh vn ng chng li các cht ngoi lai không có
ngun gc t các vi sinh v khác nhau ca min dch bm sinh có
th c hiu vi các phân t c to ra bi các loi vi sinh vt khác nhau.
Ngoài chp kh  kháng sng min dch
bm sinh còn có tác dng min dch thích ng
chng li các tác nhân nhim trùng. Các thành ph cng
min dch bm sinh s c trình by chi ti
Mc dù min dch bm sinh có th chng li mt cách hiu qu nhiu loi
nhim trùng, song các vi sinh vt gây bi li tin ho chng li
kh  kháng t nhiên ci. Vì th  kháng li các loi tác nhân
gây bnh này chính là chng min dch thích 
vy mà nhng cá th có khuyt tt trong các thành phn ca h thng
min dch thích ng d b nhi thng min dch thích
ng bao gm các t bào lympho và các sn phm c
th ca min dch bm sinh nhn din các cu trúc ging
nhau gia các vi sinh v tn cô bào c
ng min dch thích ng li có các th th có kh n din mc
hiu các cht khác nhau do các vi sinh vt tng phân t
không có ngun gc t vi sinh vt. Các chc gi là các kháng nguyên
ng min dch thích ng ch c châm ngòi khi các
vi sinh vt hoc các kháng nguyên ca chúng xâm nhp qua hàng rào biu mô
c chuyn tc các t bào lympho
nhn ding min dch thích ng t 
chng li các loi nhim trùng khác nhau. Ví d các kháng th có ch
loi b các vi sinh vt có trong các dch ngoi bào, các t bào lympho T hot
hoá thì loi b các vi sinh vt sng bên trong các t bào ca túc ch

li không có kh p cc các vi sinh vt sng và nhân lên bên trong
các t bào ca túc ch b nhim chúng. D kháng chng li các vi
sinh vt ni bào c gi là miễn dịch qua trung gian tế bào ng này
c thc hin bi các t bào có tên gi là các t bào lympho T. Mt s t bào
lympho T có tác dng hot hoá các t bào làm nhim v thc bào tiêu hu các
vi sinh vt vào ri cha trong các bng thc bào. Các t bào
lympho khác thì li có vai trò git cht bt k t bào nào ca túc ch có cha
các vi sinh va chúng.  c trình by trong
p theo, các kháng th do các t bào lympho B to
ra nhm mn din mc hiu các kháng nguyên ca vi sinh
vt ngoi bào còn các t bào lympho T thì nhn dic
to ra bi các vi sinh vt ni bào. Mm khác bit quan trng na gia các
t u ht các t bào T ch nhn din các kháng
nguyên có bn cht là protein ca vi sinh v có kh
n din nhiu loi phân t khác nhau ca vi sinh vt bao gm các
protein, carbohydrate và lipid.

Các loi min dch thích ng
Trng thái min dch  m c to ra sau khi b nhim trùng
hoc dùng vaccine thì gi là miễn dịch chủ động (active immunity). Trng thái
min dc nh chuyn các kháng th hoc các t bào lympho t mt
 n dch ch ng sang thì gi là miễn dịch thụ động
(passive immunity). Mt cá th p xúc vi các kháng nguyên ca
mt vi sinh vt s hình thành mng ch  loi b vi sinh v
và to ra kh  kháng chng li vi sinh vn nhim tip theo.
Cá th c gn dch vi vi sinh vc li, cá th 
min dch vi mt vi sinh v ng tip xúc vi
các kháng nguyên ca vi sinh vt này (qua lây nhim hoc dùng vaccine).
Chúng ta s tp trung ch y min dch ch ng. Trong min
dch th ng thì mt cá th n dch nhn các t bào (ví d 

ng vi các kháng
nguyên c
ng min dch gây t bào và
mô c
Tính đặc hiệu
c hiu cng min dch c minh ho bng quan sát cho
thy tii mt kháng nguyên s tng
mng ln th thách tip theo v
ng không m thách vi nhng kháng nguyên khác,
cho dù là i ging nhau. H thng min dch có kh
c khong ít nht là mt t kháng nguyên khác nhau hoc
nhng phn khác nhau cc hiu vi nhiu kháng
nguyên khác nhau cho thy tp hp tt c các t bào lympho vc hiu
c gi là m c hiu ca t bào
n ca tính
c hing này là các t bào lympho biu l các th th phân b
thành t qun th các t
bào lympho có cha rt nhiu các clone t bào khác nhau (mi clone là mt
tp hp ca các t bào ging hc to thành t cùng mt t bào tin
thân). Mi clone biu l mt th th dành cho kháng nguyên khác vi các th
th dành cho kháng nguyên mà các clone t bào khác biu l. Gi thuyt la
chn clone (clonal selection hypothesis) ca Burnet (gii Nobel y hc 1960)
 nht cách chính xác rng các
clone ca các t c hiu vc
c khi chúng tip xúc vi các kháng nguyên y, và mi kháng
nguyên to ra mng min dch bng cách la chn và hot hoá các t
bào lympho ca mt cc hiu vi nó c
c hing ca các t 
nào


antigen). Tt c ng min dc t gii h
trào khi nhic loi b, cho phép h thng min dch tr v
trng thái ngh  chun b ng chng li nhng nhim trùng khác.
Rt nhiu nghiên cc min dch hc dành cho vic tìm
hi to nên nhm trên cng min dch thích
ng.
Các pha cng min dch thích ng
Các pha của đáp ứng miễn dịch
ng min dch bao gm chui các pha k tip nhau t nhn din
kháng nguyên, hot hoá các t bào lympho, loi b kháng nguyên, thoái trào,
và trí nh min dch.
Mng vi nhng phn a các t bào lympho và
các thành phn khác ca h thng min dch. Trong pha nhn din kháng
nguyên, các t c hing tip xúc
vi kháng nguyên s khu trú và nhn din các kháng nguyên ca vi sinh vt.
Tit hoá ca các t bài phi có ít
nht là hai loi tín hiu

Hai tín hiu cn thi hot hoá t bào lympho

Tín hiu th nh gn ca kháng nguyên vào các th th ca t bào
lympho dành cho kháng nguyên. Tín hiu này c khng
min dch. Ngoài ra cn có các tín hiu khác (gi chung là tín hiu th hai), do
chính các vi sinh vt cung cng min dch bm sinh cung cp,
có vài trò cn thi hot hoá các t ng min
dch k u. Yêu cu cn có tín hiu th hai do vi sinh vt cung c bm
ng min dch thích c tích thc là do các vi sinh vt

ng min dch. V n ch hành
i vi . Các t bào
lympho non sinh sôi trong quá trình sinh to máu  tu 
thành các t c nhim kháng nguyên chuyên bit  
 sau khi các t  
 thm quyn min dch (tc là chúng
có kh ng min dch).  ng v
 -  bào lympho B chín, và
tuyn c (Thymus) -  bào lympho T chín.
Có rt nhii vi. M trách mt vùng nht
 thâu tóm kháng nguyên t các mô hoc các h thng mch máu, và
 bào lympho chín có thm quyn min d
mt cách hiu qu v thâu tóm. Các hch lympho có
chp kháng nguyên t dch gian bào ca các mô còn lách thì
sàng lng hô hp và ng d dày
rut li có nhng tp hp mô lympho gn vi niêm mc ca chúng bao gm
các mng Payer, hch hnh nhân, amidal, rut tha. Chúng thâu tóm các
kháng nguyên xâm nhp vào qua các b mt niêm mc khác nhau.
Cơ quan lympho trung ương
Tuyến ức
Các tin t c hình thành trong quá trình sinh tn
c g tr
thành t bào T có thm quyn min dc nhim kháng nguyên. Tuyn c là
mt nm  trung thc trên. Mi thu c bao bc
xung quanh bi mt nang. Thu lc chia thành các tiu thu 
nhau bi các di mô liên kt gi là các th. Cu to mi tiu thu gm có 2
vùng: vùng ngoài hay vùng v chy các thymo bào; vùng trong hay vùng
tu có các thymo bào n thi ta vt
c mt cách chính xác th t chín ca các lympho T x nào.
Nhii cho rng các tin t n c và bu nhân lên 

Trong quá trình chín  tuyn c, do hàng lot các sp xp li gene mt cách
ngng v kháng nguyên ca các th th trên màng
t y, các t bào T chín ch có th nhn dic kháng
t hp vi hoc phân t MHC lp I hoc phân
t MHC lp II, vì th khi mt t bào bc l các th th  gn vi kháng
c hình thành trong tuyn c thì chúng s 
chn lc clone t bào và ch có các t bào T nhn din các peptide kháng
nguyên trong s gii hn ca phân t MHC ca bn thân mc gii phóng
ra khi tuyn c. Các t m ca tuyn t vai trò quan trng
trong quá trình chn lc t bào này. C các t bào biu mô tuyn c  vùng tu
và vùng v  bào có tua xòe ngón  vùng tip giáp gia vùng tu
và vùng v u bc l rt nhiu phân t MHC lp I và l
rng khi các thymo bào chín  trong tuyn 
tric tip xúc vi các phân t MHC này. Các t bào T mang các th th
nhn din kháng nguyên kt hp vi phân t MHC ca bn thân s c chn
lc gi là quá trình chn l
tính (Positive Selection). Bt k thymo bào nào mà không có kh n
din các phân t c la chi ta cho rng
chúng s b loi tr bng quá trình cht t 
Cell Death hay Apoptosis). Cùng vc la chn trong quá
trình chn lt s t bào có kh n din các t
kháng nguyên kt hp vi các phân t MHC ca bn thân, các t bào này có
ting thái t min và vì th s b loi tr bng quá trình chn
lc clone âm tính (Negative Selection). Trong quá trình chn lc âm tính thì bt
k thymo bào nào mà có các th th ch dành cho phân t MHC ca bn thân
vi ái lc cao hoc dành cho phc hp [t kháng nguyên + phân t MHC ca
bu s b loi b.
Bng các quá trình chn l tuyn c thì các t
bào T có ting thái t min b loi b và ch còn các t bào T
có các th th nhn din phân t MHC cùng vi các kháng nguyên l mi

 c mt s mô lympho khác thc hin ch
n ra quá trình chín ca các t bào lympho B. Vì
quá trình phát trin ca lympho B  ng vt có vú không din ra  trong mt
cu trúc gii phn, do vy rt khó nghiên cu quá trình phát trin
ca các t bào lympho B  ng vn nay vn còn nhiu
u cn phi tip tc nghiên cu v quá trình này.
Cơ quan lympho ngoại vi
Hạch lympho
Dch lympho - loi dch loãc, giu protein - chy t các khong mô gian
bào vào các mao my vào mt lot các mch thu gom
li là h bch mch
Trong quá trình di chuyn t mô ti h bch mch thì dch lympho liên tc
c làm giu s ng t bào lympho. Mch bch huyt vn chuyn dch
lympho qua các hch lympho khu vc, tc lc qua mt mi
t bào bao gm các t bào làm nhim v thc bào và các t 
i. Các t bào này s thâu tóm kháng nguyên do dch lympho mang
n. Mch bch huyt ln nh là ng ngc,  ch
p ni gia h bch huyt và h tun
hoàn máu do vy t bào lympho có th  dch lympho vào máu.
Hcó cu trúc hình hu có v bao bc, bên trong
có mt mi cha các t i thc bào và các t bào có
tua. Hng nm tp trung thành tng cm ti nhng v trí tip
ni ca h thng bch mu tiên nghênh chin vi hu
ht các kháng nguyên xâm nh. V n hình thái hc có
th chia mi hng tâm: vùng v (hay vùng
v ngoài), vùng cn v i v) và vùng tu
Lp ngoài cùng hay vùng v cha các t bào lympho (ch yu là các lympho B)
i thc bào phân b ri rác  mt s cm nhc gi là các
nang nguyên thuc tip xúc vi kháng nguyên thì các nang này
to ra to thành nang th phát và xut hin mng tâm dc các t