Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
Dạng 2
Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
)
tác dụng với dung dịch kiềm
Chương 7: Kim loại kiềm – kim loại kiềm thổ – nhôm
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
Nội dung
I. Phương pháp giải
II. Thí dụ minh hoạ
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
I. Phương pháp giải
1. Tổng quan về bài toán XO
2
(CO
2

N u t < 1 : HXO (XO d )
N u t = 1 : HXO
N u 1 < t < 2 : HXO +XO
N u t = 2 : XO
N u t > 2 : XO và OH d .
−
−
− −
−
−
−
Õ 
Õ
Õ
Õ
Õ 
Dng 2. Bi toỏn CO
2
(hoc SO
2
) tỏc dng vi dung dch kim
I. Phng phỏp gii (tt)
1. Tng quan v bi toỏn XO
2
(CO
2
, SO
2
) tỏc dng vi
dung dch kim (tt)

2. Một số nhận xét quan trọng

Khi bài toán cho kiềm dư: chỉ viết 1 phản ứng tạo muối
trung hòa. Chất rắn thu được khi cô cạn gồm cả muối
trung hòa và kiềm dư.

Khi bài toán cho XO
2
dư: chỉ viết 1 phản ứng tạo muối
axit. Chất rắn thu được khi cô cạn chỉ có muối axit.

Khi biết tạo cả 2 muối thì cả XO
2
và OH
−
đều hết.

Với thuật ngữ lượng kiềm “tối thiểu”, “ít nhất” chỉ cần
viết chỉ 1 phản ứng tạo muối axit.
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
I. Phương pháp giải (tt)
2. Một số nhận xét quan trọng (tt)

Với kiềm của nhóm IIA, dung dịch thu được sau phản ứng
khi đã loại bỏ kết tủa mà “tác dụng được với kiềm tạo thêm
kết tủa” hoặc “tác dụng với axit tạo khí” hoặc “đun nóng thu

I. Phương pháp giải (tt)
3. Phương pháp giải nhanh
Áp dụng ĐLBT nguyên tố X (C, S) và ĐLBT điện tích
dễ dàng tính được số mol của một trong 3 chất
khi biết số mol của 2 trong 3 chất.
3
2
2
3
HXO
S d ng s : XO OH
XO
−
−
−


+ →



ö ô ¬ ®å
2
2 3 3
(XO , HXO ,XO )
− −
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2

có tính khử (làm mất màu dung
dịch Br
2
hoặc KMnO
4
).

Khi bài toán cho cả 2 oxit axit CO
2
và SO
2
thì gọi chung là XO
2
để lập
phương trình và tính toán cho gọn.
- 2 -
2 3 2 2 3
XO + 2OH XO + H O ; XO + OH HXO
− −
→ →
OH
Tính n
−
∑
2
3
XO
−
Dạng 2. Bài toán CO
2

2 2
2 2 2 3 3
CO SO 2 2 2
2 2 3 2
CO SO Na CO NaHSO
44 64
Ta th y : G i n n . G i XO (CO SO ) X 32 X 22.
2
Khi ó : XO Ba(OH) BaXO H O
0,2 0,2
n n 0,1 n n 0,1 m 21 gam
áp án B.
+
= = + ⇒ + = ⇒ =
+ → ↓ +
⇒ = = ⇒ = = ⇒ =
⇒
Ê ä ä
®
§
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 2: Cho 28 gam hỗn hợp lội
chậm qua 500ml dung dịch hỗn hợp (NaOH 0,7M ;
Ba(OH)
2

3
2 2 2
2 3 3 3 3
Kí hi u CO và SO là YO M 56 Y 24
n 0,5 ; n 0,75 ; n 0,2
n
HYO : x mol
Ta có : 1 1,5 2 ph n ng t o 2 mu i :
n
YO : y mol
Khi ó : YO OH HYO YO (1); YO Ba BaYO (2)
−
−
−
−
− − − − +
= ⇒ =
= = =


< = < ⇒



+ → + + → ↓
∑
Ö
¶ ø ¹ è
®
2+

2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 3 (tt)
Hướng dẫn giải

( )
2
2+
2
OH
2 2 3
CO
2
2 3 2
Ba
2
n
Ta có : 2H O H 2OH 24 2 ch t o CO
n
0,3 0,6
2OH CO CO H O
0,05 0,025 0,025
tìm m ta ph i tìm n
Ba Ba(OH) ; K KOH
x x x
−
− −

2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 4: Cho 0,05 mol hoặc 0,35 mol CO
2
hấp thụ
hoàn toàn vào dung dịch Ca(OH)
2
đều thu được 0,05
mol kết tủa. Số mol Ca(OH)
2
trong dung dịch là:
A. 0,15. B. 0,20. C. 0,30.
D. 0,05.
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 4 (tt)
Hướng dẫn giải
Cách 1. Do thu được kết tủa nên sau phản ứng CO
2
không dư, mặt
khác khi cho 0,05 mol hoặc 0,35 mol CO
2
phản ứng đều thu được

) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 4 (tt)
Cách 1 (tt)
Cách 2. Xác định được khi dùng 0,35 mol CO
2
sẽ tạo ra 2
muối theo sơ đồ, và áp dụng ĐLBT nguyên tố đối với C, Ca.
2
2 2 3 2
Ca(OH)
2 2 3 2
CO Ca(OH) CaCO H O
0,05 0,05 0,05
n 0,2
2CO Ca(OH) Ca(HCO )
0,3 0,15 0,15
áp án B.

+ → ↓ +


⇒ =

+ →



→
∑

(dư) vào
dung dịch X, lượng kết tủa thu được là 46,8 gam. Giá
trị của a là:
A. 0,40. B. 0,60. C. 0,45.
D. 0,55.
Dạng 2. Bài toán CO
2
(hoặc SO
2
) tác dụng với dung dịch kiềm
II. Thí dụ minh hoạ (tt)
Thí dụ 5 (tt)
Hướng dẫn giải
Sơ đồ các biến đổi quan trọng:

x y 0,3 x 0,2
Theo bài ra ta có : a 1,5x 3y 0,6
x 4y 0,6 y 0,1
áp án B.
+ = =
 
⇒ ⇒ = + =
 
+ = =
 
→ §
Al(x mol)
Al
4
C