Giáo án thao giảng GVG Cấp huyện. Vi Minh Thu Trờng THCS Xuân Dơng
Tiết 41. Văn bản:
bài ca nhà tranh bị gió thu phá
(Mao ốc vị thu phong sở phá ca )
- Đỗ Phủ-
I. Mục tiêu bài học.
Yêu cầu học sinh
- Cảm nhận đợc tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ
Phủ. Bớc đầu thấy đợc vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sự trong
thơ trữ tình. Bớc đầu thấy đợc đặc điểm của bút pháp Đỗ Phủ qua những dòng
thơ miêu tả và tự sự.
- Rèn kỹ năng đọc và phân tích thơ.
- Giáo dục lòng nhân ái.
II. Phơng tiện : Sgk, sgv, giáo án, giấy tô ky, tranh.
Phơng pháp: Nêu vấn đề, phân tích, động não, thuyết giảng.
III. Tiến trình bài giảng.
1. ổn định lớp. Kiểm tra sĩ số: (1p')
2. Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
3. Bài mới:

Hoạt động của thầy- trò T/g Nội dung
- Gv:+ Hớng dẫn : Đọc chậm 3 khổ đầu,
chú ý các chi tiết miêu tả nỗi khổ.
+ Khổ 4 đọc giọng thiết tha thể hiện
khát khao cao cả của nhà thơ.
? Dựa vào phần chú thích và phần chuẩn bị
ở nhà hãy nêu những hiểu biết của em về
tác giả ?
? Bài thơ đợc sáng tác vào khoảng thời
gian nào ?
GV: Năm 759 ông từ quan đa gia đình về

- Khổ 2: Tự sự kết hợp với biểu cảm.
- Khổ 3: Miêu tả kết hợp với biểu cảm.
- Khổ 4: Biểu cảm trực tiếp.
? Bài thơ có thể chia làm mấy phần ?
- GV: Bài thơ có thể chia theo 2 cách
C
1
: 4 phần
C
2
: 2 phần
-> Cách chia thứ 2 có phần bao quát và
lôgíc để biểu đạt t tởng của nhà thơ cũng
có phần chặt chẽ, hợp lí hơn. Bởi vì sức
nặng của bài thơ là ở 5 câu cuối, 18 dòng
đầu chỉ có ý nghĩa tạo ra một cái nền để
nhà thơ bộc lộ t tởng ở đoạn cuối.
- Hs theo dõi khổ thơ1
? Trong khổ thơ này tác giả kể hay tả ?
? Khổ thơ 1 nhà thơ gặp phải nỗi khổ gì ?
? Qua đó em hình dung căn nhà của Đỗ
Phủ sau trận gió mạnh ntn ?
-> Tiêu điều , tan tác
? Tìm những từ ngữ miêu tả cơn gió mạnh
đã làm tan nát gian nhà ?
-> thét, cuộn, bay, tót, quay lộn.
GV: Bình thờng hiện tợng ma bão thờng
đến vào mùa hè-> gây thiệt hại lớn về ngời
và của
-Theo dõi câu 1 "tháng tám" mùa thu- "gió

e. Từ khó.
II. Phân tích.
1. Nỗi thống khổ của ng ời nghèo
trong hoạn nạn. (khổ 1,2,3).
a. Cảnh nhà bị gió thu phá (khổ 1).
- Kết hợp kể và tả.
- Gió thu cuốn mất những lớp tranh
của căn nhà.
- Tiêu điều , tan tác
Giáo án thao giảng GVG Cấp huyện. Vi Minh Thu Trờng THCS Xuân Dơng
? Chứng kiến cảnh đó thái độ của nhà thơ
ntn ?
GV: Khổ thơ đầu nh một ghi chép ngắn về
trận thu phong. Đó là một trận bão tố,
hoặc là một cơn lốc vào tháng tám" gió
thét già". Ba lớp tranh ngôi nhà bị cuộn
mất, bay khắp mọi nơi. Chữ "tranh" (mao)
đợc nhắc lại 2,3 lần, lối viết liệt kê đã tái
hiện lại trận cuồng phong lần lợt bóc đi
từng tấm tranh. nhà thơ ngơ ngác nhìn bất
lực. Cả 5 câu thơ đều gieo vần bằng (theo
nguyên tác: " hào- mao- giao- sao- ao") .
Đó là những vần có âm vang diễn tả âm
điệu thơ nh tiếng khóc, tiếng thở than, ng-
ời dịch thơ đã thể hiện đúng dụng ý đó của
tác giả.
- Hs theo dõi khổ 2
? Tác giả đã kết hợp những phơng thức
biểu đạt nào để thể hiện điều đó ?
? Khổ thơ 2 tác giả kể về nói khổ gì ?

Giáo án thao giảng GVG Cấp huyện. Vi Minh Thu Trờng THCS Xuân Dơng
? Trong khổ thơ này tác giả sử dụng phơng
thức biểu đạt nào ?
? Khổ thơ thứ 3 diễn tả nỗi khổ gì ?
GV: 2 khổ thơ trên, gió nổi lên từ chiều,
nhà tranh bị tốc mái thì đến đêm, ma thu
dầm dề, dai dẳng kéo dài suốt đêm, kéo
theo cái lạnh càng thêm lạnh.
? Tìm từ ngữ diễn tả điều đó ?
-> mịt mịt, đen đặc, tối mực, lạnh tựa sắt,
lót nát, nhà dột, dày hạt ma, ma chẳng dứt
? " Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê " cho thấy
ngoài nỗi khổ vì nghèo khó ra tác giả còn
gặp nỗi lo gì ?
? Đây có phải là nỗi khổ của riêng gia
đình nhà thơ hay không ?
-> Đây là nỗi khổ chung của nhân dân lao
động, của các nhà nho, trí thức Trung
Quốc thời trung Đờng vì chiến tranh loạn
lạc liên miên. Bài thơ là một trong những
chứng tích lịch sử bằng thơ ghi lại điều đó
một cách chân thực. Đỗ Phủ đồng cảm sâu
xa với những nỗi khổ của nhân dân vì
chính ông cũng đã nhiều lần, có thể nói
gần nh suốt đời nếm trải những khổ cực
đó.
- Hs theo dõi khổ cuối
? Khổ cuối tác giả sử dụng phơng thức
biểu đạt nào?
? Tác giả đã có những ớc mơ gì ?

Với cụm từ "Riêng lều ta nát" , nhà thơ
không chỉ thể hiện tinh thần xả thân mà
còn quay lại chủ đề của bài thơ (nói
chuyện nhà cửa) làm bố cục tác phẩm trở
nên hết sức hoàn chỉnh, chặt chẽ.
? Qua đó ta thấy tác giả là ngời ntn ?
? Nếu đặt cơng vị em trong hoàn cảnh đó,
em có mơ ớc gì cho gia đình và cho những
ngời xung quanh ?
Hs
? Tác giả đã sử dụng những nghệ thuật gì
khi xây dựng bài thơ ?
? Toàn bộ bài thơ toát lên nội dung gì ?
? Theo em khát vọng cao cả ấy đến nay có
còn ý nghĩa không ? vì sao ?
- GV: Vẫn còn, vì thế giới vẫn có những
ngời phải sống trong nghèo khó
- Hs đọc ghi nhớ.
- Hs đọc bài thơ
5p'
2p'
- Là ngời có tấm lòng nhân ái và giàu
lòng vị tha cao cả-> tinh thần nhân
đạo trong bài thơ.
III. Tổng kết- ghi nhớ.
1. Nghệ thuật.
- Dùng biên pháp tu từ so sánh và
câu hỏi tu từ cùng nhiều từ ngữ miêu
tả .
- Kết hợp nhiều phơng thức biểu đạt.

và lòng cao cả."

5. Dặn dò: (1p')
- Học bài.
- Thực hiện phần luyện tập trong sgk
- Chuẩn bị tiết 42: Từ đồng âm.