MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ VĂN XUÔI SAU 1975

A/ YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
Qua một số văn bản đã học giúp HS hiểu thêm một số vấn đề về văn xuôi
sau 1975 để từ đó các em có cách nhìn nhận, đánh giá sâu sắc hơn về hai tác
phẩm đã học trong chương trình .
B/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

I. Đổi mới về phương diện đề tài:
GV: Văn xuôi sau 1975 có sự đổi mới về đề tài ntn ?
Sau chiến tranh, hiện thực mới đòi hỏi phải được nhìn nhận toàn diện và
thấu đáo hơn. những mất mát, éo le, bi kịch của những người lính vừa đi ra
từ cuộc chiến được văn học phản ánh chân thực và sinh động hơn.
- Cảm hứng thế sự, sinh hoạt (“Mùa lá rụng trong vườn”-Ma Văn Kháng,
“Bến quê”-Nguyễn Minh Châu…). giáo sư Phan Cự Đề cho rằng: “Truyện
và tiểu thuyết đi sâu hơn vào đời sống thế tục, cuộc sống hằng ngày bình
thường của con người với những vấn đề xã hội ngổn ngang phức tạp; giải
quyết tốt hơn mối quan hệ cá nhân và cộng đồng, con người công dân, con
người xã hội và con người tự nhiên”
- Các tác giả tập trung phê phán kịch liệt những trường hợp sụp đổ về đạo
đức, xây dựng một nhân cách xã hội chủ nghĩa hoàn thiện.
- ý thức công dân của các nhà văn thể hiện rõ nét. Nhà văn tỏ rõ thái độ của
mình đối với cuộc sống hôm nay, hướng ngòi bút của mình vào đời sống thế
sự, nhân sinh thường ngày với những chi tiết sinh hoạt đời thường có khi
nhỏ nhặt để khai thác triệt để cái “hàng ngày” vốn rất đa dạng và phong phú
của đời sống hiện thực.
II. Đổi mới quan niệm nghệ thuật về con người:
GV: Em hiểu ntn là QNNT về con người ?So với văn học trước 1975, giai
đọan VH này có gì mới trong quan niệm nghệ thuật về con người?
Con người là đối tượng trung tâm của phản ánh hiện thực. QNNT về con
người là cốt lõi tư tưởng, là cách nhhìn nhận đánh giá con người bằng nghệ

trước lịch sử.
III. Đổi mới về phương diên nghệ thuật:
GV: Em hãy nhớ lại 3 văn bản đã học (…) và cho biết những đổi mới trên
phương diện nghệ thuật của văn xuôi sau 1975 ?
* Kết cấu: kết cấu mở được sử dụng phổ biến và rộng rãi. Nhà văn chỉ đưa
ra vấn đề mà không có kết luận, người đọc tham gia sáng tạo, dự đoán, đánh
giá, phán xét dân chủ về tác phẩm. Kết cấu mở hoàn toàn thích hợp với quan
niệm đa chiều về con người, gợi ra khả năng vận động bất ngờ và phong
phú, phức tạp của đời sống.
* Nghệ thuật ttổ chức trần thuật:
+ Điểm nhìn trần thuật:
- Các hình thức trần thuật:
Trần thuật từ ngôi thứ ba: chủ thể trần thuật là người “biết hết” mọi người,
mọi việc và giữ vai trò thống soái trong miêu tả, kể chuyện, dẫn truyện.
Trần thuật từ ngôi thứ nhất: hình thức trần thuật được văn xuôi sau 1975
sử dụng phổ biến với 2 dạng cụ thể: trần thuật từ ngôI thứ nhất với vai trò
“người dẫn truyện” (Chiếc thuyền ngoài xa và Một người Hà Nội) và trần
thuật từ ngôi thứ nhất với những nhân vật hướng nội
- Cách tổ chức điểm nhìn trần thuật: Sử dụng một điểm nhìn trần thuật (Bức
tranh-NMC) và phối hợp các điểm nhìn trần thuật để có các điểm nhìn:
người dẫn truyện, tác giả, nhân vật, điểm nhìn bên trong, bên ngoài, điểm
nhìn không gian, thời gian, điểm nhìn ngôn từ, điểm nhìn đánh giá tư tưởng
cảm xúc. Các điểm nhìn này xoay quanh hệ thống nhân vật, đặc biệt là nhân
vật chính, góp phần khắc họ toàn vẹn chân dung, tính cách, số phận nhân vật
và khái quát vấn đề nhân sinh. (Chiếc thuyền ngoài xa của NMC)
+ Tổ chức giọng điệu trần thuật:
- Giọng điệu trần thuật mang tính chất hướng nội. Các tác giả đã chú ý miêu
tả nét tâm lí cuộc sống bên trong con người; nhân vật bộc lộ những nét tính
cách, phẩm chất qua sự suy nghĩ đấu tranh với chinh bản thân mình.
- Giọng điệu chủ âm trong VH thời kì này là giọng điệu đa thanh, phức tạp.