KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN CMT8 1945
I. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX
ĐẾN CMT8 1945:
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
a) Cơ sở, điều kiện hình thành và phát triển của văn học từ đầu thế kỷ XX
đến CMT8 1945
 Xã hội biến đổi:
- Nhiều đô thị, thị trấn mọc lên như những trung tâm kinh tế văn hóa, hành
chính của xã hội thực dân.
- Nhiều yếu tố của văn học cổ vẫn tồn tại .
- Có nhiều tầng lớp XH mới? công nhân, dân nghèo thành thị, tư sản, tiểu tư
sản, tầng lớp trí thức Tây học Họ có nhu cầu văn hóa thẩm mỹ mới → đòi hỏi
một thứ văn chương mới.
- Nghề in, nghề xuất bản, nghề làm báo theo kỹ thuật hiện đại phát triển khá
mạnh.
 Văn hóa:.
- Văn hóa Việt Nam dần dần thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa phong kiến
Trung Hoa, mở rộng tiếp xúc với văn hóa phương Tây, văn hóa Pháp.
- Nhà văn và công chúng có quan hệ gắn bó hơn.
- Phê bình văn học ra đời và phát triển trên báo chí
 Văn tư: Chữ quốc ngữ được phổ biến rộng rãi đã tạo điều kiện thuận lợi cho
công chúng tiếp xúc với sách báo
b) Khái niệm “hiện đai hóa văn học” được hiểu là: quá trình làm cho văn
học thoát ra khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức
văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới.
c) Ba giai đoạn của quá trình hiện đai hóa văn học:
 Giai đoạn thứ nhất (từ đầu thế kỷ XX đến 1920):
Giai đoạn chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho công cuộc hiện đại hóa.
- Phong trào dịch thuật có tác động khá quan trọng tới việc hình thành và phát
triển nền văn xuôi quốc ngữ.

3/ Sự phân hóa thức tạp thành nhiều xu hướng văn học:
Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu hướng, vừa đấu
tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau để cùng phát triển:
a) Bộ phận văn học phát triển hợp pháp:
- Được đăng tải và xuất bản công khai.
- Chứa đựng tư tưởng lành mạnh, tiến bộ nhưng không có ý thức CM & tinh
thần chống đối trực tiếp.
 Xu hướng lãng mạn chủ nghĩa:
- Thể hiện trực tiếp và sâu sắc “cái tôi” trữ tình tràn đầy cảm xúc, phát huy cao
độ trí tưởng tượng để diễn tả những khát vọng, ước mơ (“cách tiếp cận chủ quan
đối với sự mô tả thực tại” - N.A.Gu lai ép)
- Cảm hứng thiên nhiên, cảm hứng tình yêu (sự giao cảm tuyệt đối cả thể xác
lẫn tâm hồn)
- Đề cập đến số phận cá nhân với thái độ bất hòa, bất lực trước môi trường XH
tầm thường giả dối, tù túng dưới ách thực dân.
- Thể loại thích hợp: thơ trữ tình, văn xuôi trữ tình.
(Thơ Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính , Tiểu thuyết Tự lực văn đoàn:
Hồn bươm mơ tiên, Nửa chừng xuân, Đoạn tuyệt, Bướm trắng )
 Chú trọng hiện thực chủ nghĩa:
- Chú trọng phân tích, lí giải chân thực quá trình khách quan của hiện thực XH
thông qua những hình tượng điển hình .
- Thái độ của nhà văn hiện thực: phê phán trên tinh thần nhân đạo và dân chủ.
- Thể loại thích hợp: tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự.
→ Hai xu hướng này luôn chuyển hóa lẫn nhau, giữa chúng không có ranh
giới thật rạch ròi, không đối lập nhau về giá trị.
(“Lão Hạc” - Nam Cao, “Bước đường cùng” - Nguyễn Công Hoan, “Tắt đèn “
- Ngô Tất Tố )
b) Bộ phận văn học phát triển bất hợp pháp:
- Gồm:
+ Văn hóa bất hợp pháp: thơ văn CM bí mật, thơ ca được sáng tác trong tù

- Đấu tranh chống luân lý lễ giáo phong kiến, tố cáo áp bức bóc lột.
- Thể hiện sâu sắc khát vọng hạnh phúc của con người xoay quanh vấn đề tình
yêu, hôn nhân, gia đình
- Đề cao vẻ đẹp hình thức, phẩm giá và muốn phát huy cao độ tài năng của
mỗi con người.
c) Tinh thần dân chủ :
- Tinh thần dân chủ đem đến cho truyền thống nhân đạo nét mới: quan tâm tới
tầng lớp nhân dân nô lệ lầm than
- Tinh thần dân chủ đem đến cho chủ nghĩa anh hùng một nội dung mới: đề
cao vai trò của nhân dân anh hùng.
Các nhà văn vô sản gắn chủ nghĩa anh hùng với lý tưởng cộng sản và kết hợp
chủ nghĩa yêu nước với tinh thần quốc tế vô sản, tinh thần lạc quan CM.
2/ Về hình thức thể loại và ngôn ngữ văn học:
a) Tiểu thuyết:
- Sự ra đời của tiểu thuyết văn xuôi quốc ngữ là dấu hiệu của công cuộc hiện
đại hóa văn học.
- Nhà tiểu thuyết đầu tiên khẳng định được tên tuổi là Hồ Biểu Chánh. Tuy mô
phỏng tiểu thuyết phương Tây nhưng ông đã Việt hóa và khắc họa được cảnh trí;
con người lôi sống của nhân dân Nam Bộ.
- Đầu những năm 1930, nhóm Tự lực văn đoàn đã đẩy cuộc cách tân tiểu
thuyết lên một bước :
+ Chú trọng xây dựng tính cách nhân vật;
+ Đi sâu miêu tả tâm lý nhân vật;
+ Nghệ thuật hội họa, điêu khắc được vận dụng để tả cảnh hoặc tả chân
dung nhân vật.
+ Lối dựng truyện tự nhiên, bố cục linh hoạt
TGTB: Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo
- Tác giả các tiểu thuyết hiện thực đưa công cuộc cách tân tiểu thuyết lên một
tầm cao mới:
+ Xây dựng những bức tranh hiện thực có tầm khái quát rộng lớn,

 Từ ấy của Tố Hữu, v.v
III. KẾT LUẬN:
- Văn học từ đầu thế kỷ XX đến CMT8-1945 có một bị trí hết sức quan trọng
trong lịch sử VHVN.
- Thành tựu của văn hóa giai đoạn này đã thừa kế tinh hoa của truyền thống
văn học dân tộc, mở ra một thời kỳ mới với những kinh nghiệm còn ảnh hưởng lâu
dài trong tương lai.