BÀI ĐỌC THÊM: VI HÀNH
Nguyễn Ái Quốc
I. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1/ Xuất xứ: Truyện ngắn Vi Hành được viết bằng tiếng Pháp đăng trên báo Nhân
đạo Pháp 1923. Lấy bút danh NAQ
2/ Hoàn cảnh sáng tác: 1922 thực dân Pháp mời vua Khải Định đến dự cuộc đấu
xảo thuộc địa nhằm lừa gạt nhân dân Pháp, An Nam đã quy phục “Mẫu quốc” tình
hình Đông Đương đã ổn định, để chính phủ Pháp đầu tư cho thuộc địa này
- Mục đích: Vạch trần bản chất tay sai, bù nhìn của vua Khải Định. Đồng thời
tác giả cho nhân dân Pháp thấy rõ những thủ đoạn xảo trá của thực dân Pháp.
3/ Ý nghĩa nhan đề: “Vi Hành” tiếng Pháp là Incognito nghĩa là: ngầm, bí mật
không công khai
Dịch giả Huy Thông chọn từ Hán Việt “Vi Hành” → ngày xưa các nhà vua
thường cải trang đi lên, tìm hiểu, dò dân chúng. Ngày nay vua Khải Định “Vi
Hành” → Đi lén để thỏa thích ăn chơi phục vụ nhu cầu cá nhân → Nhằm châm
biếm, mỉa mai.
4/ Tóm Tắt Tác Phẩm:
- Dưới dạng viết thư cho cô em họ, nhân vật chính xưng “tôi” trong truyện “Vi
Hành” của Nguyễn Ái Quốc kể rằng: “Trên một chuyến tàu điện ngầm, đôi thanh
niên nam nữ người Pháp thấy tôi, họ tưởng lầm tôi là vua An Nam đang “Vi hành”
nên không nghe được tiếng Pháp. Do đó, họ tha hồ bình phẩm về vị vua này: Từ
dáng vẻ đến cách ăn mặc, từ mặt mũi đến cử chỉ, hành vi ăn chơi lén lút Dưới
con mắt họ vua An Nam chỉ lá một người lổ lăng, ngu dốt, giống như tên hề rẻ
tiền, con rối trong nhà hát
- Từ đó nhân vật tôi thấy buồn cười và nhớ về ngày còn bé ở quê nhà, nhớ về
các bậc cải trang vĩ đại xưa vua Thuần, vua Pie nước Nga. Tác giả thấy khó chịu
về các ông hoàng, ông chúa ngày nay vì lí do riêng tư cũng “Vi Hành”. Tác giả
mỉa mai chua chát việc vi hành của vua An Nam Khải Định và lên án gay gắt tính
chất bịp bợm, giả dối dưới chiêu bài văn minh, khai hóa của Pháp ở thuộc địa.
- Tác giả còn tưởng tượng ra chính phủ Pháp cũng nhầm lẫn không nhận ra ai
là khách thật của mình vì thế mới cho người “hộ giá” ân cần tất cả những người da

⇒ Đối với những người yêu nước Khải Định là 1 ông vua làm nhục quốc thể
→ như vậy với tình huống nhầm lẫn mà chân dung Khải Định được khắc họa 1
cách rõ nét nhất
b) Châm biếm chính sách của TDP:
- Giọng văn vừa mỉa mai vừa trữ tình. Trong lời mỉa mai có cả nỗi đau xót khi
nói đến tội ác của TDP đối với nhân dân ta
- Đầu độc dân thuộc địa bằng rượu cồn và thuốc phiện → đây là những thứ vô
cùng độc hại làm suy nhược cả giống nòi và mất ý chí đấu tranh : “phải chăng ngài
muốn biết dân Pháp, dưới quyền ngự trị của bạn ngài là Alêchxăng đệ nhất, có
được sung sướng uống rượu và hút thuốc phiện như dân Nam” → nhưng thực chất
mỉa mai châm biếm tội ác của thực dân
+ tác giả để cho dân chúng Pháp cho rằng : “Tất cả những ai có màu da vàng
đều trở thành hoàng đế ở Pháp
+ Hay hơn là chính phủ Pháp mời Khải Định sang Pháp nhưng cũng chẳng
nhận khách thật của mình là ai nên đã “Đối đãi với tất cả mọi người An Nam vào
hàng vua chúa và phái tùy tùng đi hộ giá tuốt” và “có thể nói các vị bám lấy đế
giày tôi, dính chặt với tôi như hình với bóng và thật tình là các vị cuống cuồng cả
lên nếu mất hút tôi chỉ trong dăm phút” → mỉa mai châm biếm bề ngoài mời vua
Khải Định sang thăm Pháp nhưng thực chất cho mật thám theo dễ rình rập bắt bớ
những người yêu nước Việt Nam trên đất Pháp
+ Nghĩ về quê nhà, nghĩ về đất nước về dân tộc cảm thấy đau đớn xót xa khi
nước mình cũng có 1 vị vua đang vi hành không phải vì dân vì nước như vua
Thuấn, vua Pie nước Nga mà ngài vi hành vì mục đích cá nhân.
2/ Hình thức viết thư cho cô em họ:
Dùng lối văn viết thư → Tự do phóng khoảng dễ diễn đạt chuyển đổi giọng
văn một cách thoải mái tự nhiên dễ liên tưởng tạt ngang nói được nhiều chuyện,
nhiều đối tượng cảnh chuyển linh hoạt
3/ Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ:
Sử dụng bút pháp trào phụng châm biếm rất đặc sắc:
- Nhan đề của truyện “Vi hành”