Tiết: 34
Đ14, 15. Kiểu dữ liệu tệp.Thao tác với tệp
Ngày dạy: / 01/ 2010
A. Mục tiêu
1. Kiến thức:
- Biết đợc đặc điểm của kiểu dữ liệu tệp.
- Biết khái niệm về tệp có cấu trúc và tệp văn bản.
2. Kĩ năng:
- Khai báo đúng biến kiểu tệp.
- Thực hiện đợc thao tác xử lí tệp: Gán tên tệp, mở/đóng tệp, đọc/ghi tệp.
- Sử dụng đợc các thủ tục liên quan để đọc/ghi dữ liệu của tệp.
3. Thái độ:
- Thấy đợc sự cần thiết và tiện lợi của kiểu dữ liệu tệp.
- Có ý thức lu trữ dữ liệu một cách khoa học.
- Giáo dục thêm về ý thức tôn trọng bản quyền, không sửa chữa, sao chép các
phần mềm cha mua bản quyền.
B. Đổ dùng dạy học.
1. Chuẩn bị của giáo viên.
- Máy vi tính, máy chiếu Projector để giới thiệu ví dụ.
2. Chuẩn bị của học sinh
- Sách giáo khoa.
C. Hoạt động dạy học .
Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của kiểu dữ liệu tệp. Phân loại kiểu tệp.
a. Mục tiêu:
- Học sinh biết đợc đặc điểm của kiểu tệp. Biết đợc hai loại tệp: Định có cấu trúc và tệp
văn bản.
b. Mở bài: Các kiểu dữ liệu đã học đều đợc lu trữ ở bộ nhớ trong , do đó dữ liệu sẽ bị mất khi
tắt máy. Khi giải quyết các bài toán có dữ liệu cần đợc lu lại và xử lí nhiều lần cần có kiểu
dữ liệu mới: kiểu tệp.
c. Nội dung:
- Đặc điểm của kiểu tệp:

tệp văn bản.
+ Tệp có cấu trúc là loại tệp mà các thành
có cấu trúc và tệp văn bản. phần của nó đợc tổ chức theo một cấu trúc
nhất định .
+ Tệp văn bản: Là tệp mà dữ liệu đợc ghi d-
ới dạng các kí tự theo mã ASCII.
Hoạt động 2: Tìm hiểu các thao tác cơ bản xử lí tệp văn bản trong ngôn ngữ lập trình Pascal.
a. Mục tiêu:
- Học sinh biết cách khai báo biến.
- Học sinh biết và sử dụng đợc các thủ tục xử lí với tệp.
- Học sinh biết xử lí đọc/ghi tệp văn bản.
b. Nội dung:
- Khai báo biến tệp văn bản: Var <tên_biên_tệp>: Text;
- Gán tên tệp: Assign(<tên_biến_tệp>,<tên_tệp>); <tên_tệp>: Là biến xâu hoặc hằng
xâu.
- Tạo tệp mới để ghi: Rewrite(<Tên_biến_tệp>);
- Mở tệp để đọc: Reset (<Tên_biến_tệp>);
- Đóng tệp : Close(<Tên_biến_tệp>);
- Đọc tệp văn bản Read(<tên biến tệp>, <Danh sách tên biến>);
Hoặc Readln(<tên biến tệp>, <Danh sách tên biến>);
- ghi tệp văn bản Write(<tên biến tệp>, <Danh sách kết quả>);
Hoặc Writeln(<tên biến tệp>, <Danh sách kết quả>);
c. Các bớc tiến hành:
Hớng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh
1. giới thiệu cấu trúc chung của khai báo biến
tệp.
Var <Tên_biến_tệp>: Text;
- Yêu cầu học sinh tìm ví dụ cụ thể .
2. Giới thiệu các thao tác gán tên tệp, tạo tệp
mới để ghi, mở tệp để đọc, đóng tệp.

- Readln(f,x1,x2); Đọc dữ liệu từ biến tệp f,
đặt giá trị vào hai biến x1 và x2.
- Writeln(g, tong la, x1+x2); Ghi vào biến
tệp g hai tham số; dòng chữ tong la và giá trị
tổng x1+x2.
Củng cố:
1. Những nội dung đã học.
- Việc trao đổi dữ liệu với bộ nhớ ngoài đợc thực hiện thông qua kiểu dữ liệu tệp. Có hai
loại tệp: Tệp có cấu trúc và tệp văn bản.
- Để có thể làm việc với tệp, cần phải khai báo biến tệp: Var <Tên_biến_tệp>: text;
- Mỗi ngôn ngữ lập trình đều có các hàm và thủ tục chuẩn để làm việc với tệp nh: Gán tên
tệp, tạo tệp mới để ghi, mở tệp để đọc, đóng tệp.
- trong ngôn ngữ lập trình Pascal có các thủ tục tơng ứng là:
Assign(<tên_biến_tệp>,<tên_tệp>);
Rewrite(<Tên_biến_tệp>);
Reset (<Tên_biến_tệp>);
Close(<Tên_biến_tệp>);
- Đọc/ghi tệp văn bản:
Read(<tên biên tệp>,<danh sách tên biến>);
Readln(<tên biên tệp>,<danh sách tên biến>);
Write(<tên biên tệp>,<danh sách tên biến>);
Writeln(<tên biên tệp>,<danh sách tên biến>);
2. Câu hỏi và bài tập về nhà.
- Trả lời các câu hỏi 1, 2, 3, 4, sách giáo khoa, trang 89.
Rút kinh nghiệm từng lớp: (Nếu có)
- Hỏi: Hàm và thủ tục nào liên quan khi xử
lí tệp?
2. Giới thiệu bảng tổng hợp các hàm và thủ
tục lên bảng, xem nh đây là tổng kết kiến
thức liên quan.
1. Theo dõi dẫn dắt của giáo viên và trả lời.
- Var <Tên_biến_tệp>: Text;
- Assign(<Tên_biến_tệp>,<tên_tệp>);
- Rewrite(<Tên_biến_tệp>);
- Reset (<Tên_biến_tệp>);
- Close(<Tên_biến_tệp>);
- Read/readln(<tên_biến_tệp>,
<Danh_sách_tên_biến>);
- Write/writeln(<tên_biến_tệp>,
<Danh_sách_tên_biến>);
- Eof(<Tên_biến_tệp>)
- Eoln(<Tên_biến_tệp>);
2. Quan sát bảng tổng hợp và ghi nhớ.
Hoạt động 2: Tìm hiểu chơng trình ví dụ.
a. Mục tiêu:
- Học sinh hiểu đợc nội dung chơng trình.Biết đợc đầu vào và đầu ra của chơng trình.
b. Nội dung:
Ví dụ 1, sách giáo khoa, trang 87: Tính khoảng cách giữa các điểm.
Ví dụ 2, sách giáo khoa , trang 87: Tính điện trở tơng đơng.
c. Các bớc tiến hành:
Hớng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh
1. Tìm hiểu ví dụ 1.
- Giới thiệu nội dung đề bài.
- Chiếu chơng trình ví dụ lên bảng và gợi ý
để học sinh tìm hiểu chơng trình.

viên.

2. Quan sát nội dung đề bài, quan sát tranh
mô phỏng kết nối các điện trở và các yêu cầu.

- Dùng để lu trữ điện trở tơng đơng của 3
điện trở theo 5 cách ghép nối nh trong sơ đồ.
- Tính kết quả của 5 điện trở tơng đơng.
- Quan sát kết quả của chơng trình và so
sánh với kết quả tính đơng.
- Nhận xét về tính chính xác và thời gian
thực hiện của chơng trình.
Hoạt động 3: Rèn luyện kĩ năng lập trình.
a. Mục tiêu:
- Học sinh sử dụng đợc các thủ tục liên quan kiểu tệp để giải quyết bài toán đặt ra.
b. Nội dung:
- Viết chơng trình tạo tệp MYBOOK.DAT định kiểu bản ghi, mỗi bản ghi có cấu trúc:
Record
Ten_sach: String;
Tac_gia: Tring[30];
Gia_tien: Longint;
End;
Yêu cầu: Ghi ra tệp này các quyển sáhc của em.
c. Các bớc tiến hành:
Hớng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh
1. Chiếu đề bài lên bảng. Yêu cầu học sinh
tự viết chơng trình, chạy thử và báo cáo kết
quả.

2. Quan sát, theo dõi việc lập trình của từng


Tiết: 40
Bài tập
Ngày dạy: 14/ 01/ 2010
A - Mục đích, yêu cầu:
1. Về kiến thức
Nắm đợc cách đọc, ghi tệp.
Nắm đợc các thủ tục và hàm liên quan đến vấn đề đọc, ghi trên tệp.
2. Về kỹ năng
Viết đợc một chơng trình đơn giãn để đọc, ghi trên tệp.
Sử dụng thành thạo các thủ tục và hàm liên quan đến việc đọc, ghi tệp.
3. Về thái độ
Rèn luyện ý thức học tập bộ môn, tính cần cù và ham thích tìm hiểu.
B Chuẩn bị phơng pháp và phơng tiện :
a) Chuẩn bị của giáo viên :
Sách giáo khoa, một số bài tập liên quan đến tệp,
b) Chuẩn bị của học sinh : Sách giáo khoa, xem bài trớc ở nhà,
c) Chuẩn bị phơng pháp dạy học : Gợi mở , vấn đáp, thảo luận nhóm,
C - Tiến trình tổ chức bài học:

ổ
n định lớp:
- Sỹ số lớp :
- Nắm tình hình sách gtáo khoa của học sinh.
Bài mới:
Hoạt động 1: Củng cố cách ghi dữ liệu vào tệp
Hãy viết chơng trình nhập vào các hệ số a, b, c của một phơng trình bậc hai và ghi dạng ph-
ơng trình bậc hai cùng với kết quả về số nghiệm của phơng trình đó trên tệp nghiempt.txt trên ổ đĩa
D:\
Hớng dẫn của giáo viên Hoạt động của học sinh