Đề: Trong các nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh,
nguồn gốc nào quan trọng nhất? Tại sao?
Bài làm
 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:
Đại Hội Đảng lần IX khẳng định: “tư tưởng Hồ Chí
Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về
những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của
sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào
điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát huy các giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa
nhân loại” và “tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu
tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to
lớn của Đảng và dân tộc ta”.
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị (khoá VII) viết: “Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã sớm nắm bắt sâu sắc bản chất Cách
mạng và khoa học, tinh thần biện chứng và nhân đạo của học
thuyết Mác - Lênin, vận dụng một cách sáng tạo học thuyết
ấy phù hợp với hoàn cảnh thực tế nước ta, đồng thời Người đã
kế thừa phát huy chủ nghĩa yêu nước truyền thống tốt đẹp của
1
dân tộc và tinh hoa của nhân loại. Tư tưởng Hồ Chí Minh
được hình thành từ những nguồn gốc đó”.
1. Bối cảnh lịch sử xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh.
 Bối cảnh lịch sử trong nước.
− 1/9/1958 Pháp bắn phát súng đầu tiên vào bán đảo Sơn
Trà – bắt đầu xâm chiếm Việt Nam.
− Trong nước, chính quyền triều Nguyễn đã từng bước
khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, lần lượt ký
các hiệp ước đầu hàng: Hiệp ước Hecmăng (1883); Hiệp ước
Patơnôt (1884), thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp trên
toàn cõi Việt Nam.

hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế
quốc.
− 1919 Hội nghị Vécxay được ký kết dẫn tới sự phân chia
quyền lợi giữa các nước.
 Chỉ ra được thực trạng, mâu thuẫn trong và ngoài nước.
 Khủng hoảng về đường lối cứu nước.
 Từ thực trạng lịch sử trong nước và ngoài nước thì nhu
cầu khách quan đặt ra là:
3
+ Độc lập cho dân tộc.
+ Dân chủ cho nhân dân.
+ Nhu cầu cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
2. Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh (cơ sở
lý luận, thực tiễn).
 Khách quan:
a) Truyền thống tư tưởng, văn hóa Việt Nam (tiền đề xuất
phát tinh thần yêu nước Hồ Chí Minh).
− Chủ nghĩa yêu nước, kiên cường bất khuất: Được hình
thành trong quá trình dựng nước và giữ nước.
− Tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết, tương kết, lòng
nhân nghĩa, ý thức cố kết cộng đồng, là ý chí vươn lên vượt
qua mọi khó khăn, thử thách, lòng khoan dung, độ lượng…
− Sự cần cù, thông minh sáng tạo, nhạy bén, quý trọng
hiền tài, tinh tế trong giao tiếp, khiêm tốn tiếp thu tinh hoa
văn hóa nhân loại để làm giàu cho văn hóa dân tộc.
 Chủ nghĩa yêu nước là động lực quan trọng nhất thúc
đẩy Hồ Chí Minh đi tìm con đường cứu nước; động lực tác
động, chi phối hành động của Hồ Chí Minh và đưa Người đến
với Chủ nghĩa Mác – Lênin.
 Chính chủ nghĩa yêu nước đã giúp Hồ Chí Minh tìm ra

chủ trương sống không xa lánh việc đời mà gắn bó với dân,
với nước, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh của nhân dân
chống kẻ thù dân tộc…
+ Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn: “Dân tộc độc
lập – Dân quyền tự do – Dân sinh hạnh phúc”.
− Phương Tây:
+ Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng bình đẳng, tự do, bác ái
của các nhà triết học và các nhà khai sáng như Rútsô, Vonte,
Môngtétxkiơ.
+ Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng bình đẳng, tự do, quyền
con người trong Cách mạng Tư sản Pháp, Mỹ thông qua hai
bản Tuyên ngôn: Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ (1776),
Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp (1789).
+ Thiên Chúa giáo, là một tôn giáo ở phương Tây. Hồ Chí
Minh quan niệm: “Tôn giáo là văn hóa”, điểm tích cực và nổi
bật của Thiên Chúa giáo là “lòng nhân ái”.
c) Chủ nghĩa Mác - Lênin.
− Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và phương
pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh.
− Chủ nghĩa Mác - Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp
quyết định bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh: “Chủ nghĩa Mác -
Lênin đối với chúng ta… là mặt trời soi sáng con đường
chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới xã hội chủ nghĩa”.
− Từ những nhận thức ban đầu về Chủ nghĩa Mác - Lênin,
Hồ Chí Minh đã tiến dần tới những nhận thức “lý tính”, trở lại
6
nghiên cứu Chủ nghĩa Mác - Lênin sâu sắc hơn, để rồi tiếp
thu học thuyết của các ông một cách có chọn lọc, không rập
khuôn máy móc, không sao chép giáo điều. Người tiếp thu lý
luận Mác -Lênin theo phương pháp mácxít, nắm lấy cái tinh

kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào giải phóng dân tộc.
Chính nhân cách, phẩm chất, tài năng, trí tuệ của Hồ Chí
Minh đã giúp Người đến với Chủ nghĩa Mác - Lênin và tiếp
thu được các giá trị nhân loại.
e) Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn.
Bác có tâm hồn của một Người yêu nước vĩ đại, một
chiến sĩ cộng sản nhiệt tình cách mạng, một trái tim yêu
thương nhân dân, thương người cùng khổ, sẵn sàng chịu đựng
hy sinh vì độc lập của Tổ quốc vì hạnh phúc nhân dân.
− Phẩm chất, tài năng đó được biểu hiện trước hết ở tư duy
độc lập, tự chủ, sáng tạo, cộng với đầu óc phê phán tinh
8
tường, sáng suốt trong việc nhận xét, đánh giá các sự vật, sự
việc chung quanh.
− Phẩm chất, tài năng đó cũng được biểu hiện ở bản lĩnh
kiên định, luôn tin vào nhân dân; khiêm tốn, bình dị, ham học
hỏi; nhạy bén với cái mới, có phương pháp biện chứng, có
đầu óc thực tiễn. Chính vì thế, Hồ Chí Minh đã khám phá ra
lý luận cách mạng thuộc địa trong thời đại mới, trên cơ sở đó
xây dựng một hệ thống quan điểm lý luận toàn diện, sâu sắc
và sáng tạo về cách mạng Việt Nam, kiên trì chân lý và định
ra các quyết sách đúng đắn, sáng tạo để đưa cách mạng đến
thắng lợi.
− Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh còn biểu hiện ở sự
khổ công học tập để chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức nhân loại, là
tâm hồn của một nhà yêu nước chân chính, một chiến sĩ cộng
sản nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu nước thương dân,
sẵn sàng chịu đựng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc,
hạnh phúc của đồng bào.
 Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những

con đường cứu nước. Người viết: “trong cuộc đấu tranh, vừa
nghiên cứu lý luận Mác - Lênin, vừa làm công tác thực tế, dần
dần tôi hiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa
cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những
người lao động trên thế giới”; “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ
nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn
nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”; “Chính là do cố
gắng vận dụng những lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một
cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà
chúng tôi đã chiến đấu và giành được thắng lợi to lớn”.
− Thông qua chủ nghĩa Mác - Lênin đã thể hiện và quyết
định bản chất thế giới quan và khoa học của tư tưởng Hồ Chí
Minh, cũng như phương pháp hành động biện chứng của Hồ
Chí Minh. Từ khi tiếp thu được chủ nghĩa Mác - Lênin Hồ
Chí Minh đã tìm thấy con đường cứu nước đưa Người từ
người tìm đường trở thành người dẫn đường cho cả dân tộc đi
theo.
 Nếu không có chủ nghĩa Mác - Lênin thì ở nơi con
người Hồ Chí Minh các yếu tố như khả năng tư duy trí tuệ,
phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn vẫn sẽ
hình thành, vẫn tồn tại, vẫn phát triển. Nhưng từ khi bắt gặp
11
và vận dụng một cách đúng đắn chủ nghĩa Mác - Lênin vào
trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Cách mạng Việt Nam
trong bối cảnh lúc bấy giờ, thì ở nơi Hồ Chí Minh đã hội tụ
đủ tất cả những tư tưởng có thể giải phóng được cả dân tộc
Việt Nam. Và chính sự Độc lập – Tự do của dân tộc Việt
Nam đã minh chứng cho điều đó.

