HỌC VIỆN NGOẠI GIAO
KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ NGOẠI GIAO
Bộ môn Chính sách đối ngoại
TIỂU LUẬN
NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG QUÁ TRÌNH BÌNH THƯỜNG HÓA
QUAN HỆ VIỆT – MỸ GIAI ĐOẠN 1975 – 1985
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn
Phú Tân Hương
1
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
NỘI DUNG 3
I. Bối cảnh trong nước và quốc tế giai đoạn 1975 -1985 3
1. Bối cảnh thế giới 4
II. Chính sách của Việt Nam phục vụ cuộc đấu tranh chống bao vây cô lập những năm
1975-1985 6
6
III. ĐÁNH GIÁ KHÓ KHĂN QUÁ TRÌNH BÌNH THƯỜNG HÓA QUAN HỆ VIỆT –
MỸ 10
(1975-1985) 10
KẾT LUẬN 12
Danh mục tài liệu tham khảo 13
LỜI MỞ ĐẦU
Đã hơn 30 năm kể từ khi cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam
kết thúc và đã 16 năm kể từ quan hệ Việt – Mỹ được chính thức thiết lập vào
2
ngày 11/7/1995
1
, mốc thời gian này vẫn được nhắc đến như mốc son lịch sử
trong quan hệ hai nước. Tuy nhiên không thể phủ định rằng quan hệ hai
nước đã phải trải qua những giai đoạn hết sức khó khăn để có được tình hữu

Âu và Nhật Bản vươn lên trở thành cáctrung tâm kinh tế thế giới cạnh tranh
với Mỹ. Các khối quân sự trở nên lỏng lẻo hoặc tan rã. Xu hướng độc lập
với Mỹ trong thế giới phương Tây tăng lên. Mỹ tiến hành điều chỉnh chiến
lược, giảm cam kết ở bên ngoài thúc đẩy hòa hoãn với các đối thủ chính, tập
trung ưu tiên giải quyết các vấn đề trong nước củng cố địa vị trong hệ thống
Tư bản chủ nghĩa
Mẫu thuẫn Xô – Trung ngày càng trở nên gay gắt. Tình hình này có
ảnh hưởng lớn đến quá trình hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam,
nhất là bởi vị Xô và Trung đều là hai người anh cả của phe Xã hội chủ
nghĩa.Trung Quốc triển khai chương trình cải cách, mở của kinh tế, thực
hiện mục tiêu pahát triển kinh tế, đẩy mạnh quan hệ với Mỹ, Nhật và các
nước Tây Âu khác, đồng thời chú trọng cải thiện quan hệ với các nước ở
Đông Nam Á
3
.
2
Chính sách ngoại giao Việt Nam, tập II (1975-2006), HVQHQT, Hà Nội 2007
3
Ngoại giao Việt Nam 1945-2000, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2002, tr. 282
4
Từ sau thắng lợi của nhân dân Việt Nam, nhân dân Lào và
Campuchia, phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới có đà phát triển mới
sôi động và rộng khắp.
Tình hình kinh tế, xã hội và quan hệ giữa các nước trong hệ thống
XHCN đã xuất hiện những dấu hiệu không thuận lợi.
2. Bối cảnh trong nước.
Sau khi giành thắng lợi thống nhất Tổ Quốc, Việt Nam bước vào thời
kỳ mới, bảo vệ độc lập chủ quyền và xây dựng lại đất nước.
Thắng lợi mùa Xuân 1975 đánh dấu kỷ nguyên mới của dân tộc Việt
Nam: hòa bình, độc lâp, thống nhất, cả nước đi vào xây dựng trong hòa bình,

.
Năm 1977 là năm mà nỗ lực bình thường hóa quan hệ hai nước đạt
được những bước đi hết sức đáng ghi nhận đến từ cả hai phía.
Từ ngày 16 đến ngày 19 tháng 3 năm 1977 phái đoàn Mỹ do Leonard
Woodcock – đặc phái viên của Tổng thống Carter dẫn đầu đã tới Việt Nam
thương lượng vấn đề bình thường hóa quan hệ hai nước
6
. Còn Mỹ thì không
còn phủ quyết việc Việt Nam đệ đơn gia nhập Liên Hiệp Quôc. Mỹ đề nghị
5
Chính sách ngoại giao Việt Nam, tập II (1975-2006), HVQHQT, Hà Nội 2007, tr.357
6
http://www.docstoc.com/docs/7094888/Hoi-ky-Tran-Quang-Co Hoi-uc-va-Suy-nghi
6
nhanh chóng thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, sau đó Mỹ sẽ dỡ bỏ
kiểm soát xuất khẩu và tài sản đối với Việt Nam.
Nếu như quan điểm trước đây của Việt Nam có phần cứng nhắc, được
thể hiện trong bài phát biểu của Thứ trưởng Ngoại giao Phan Hiền ngày 26-
3-1976: “Việc Hoa Kỳ đóng góp vào việc hàn gắn vết thương chiến tranh ở
Việt Nam là một nghĩa vụ không thể chối cãi, xét về mặt pháp lý của Hiệp
định Paris về Việt Nam, về mặt pháp lý quốc tế cũng như đạo lý và lương tri
của con người”
7
. Tuy nhiên Phía Việt Nam cũng đã điều chỉnh lập trường
đàm phán theo hướng linh hoạt hơn nhằm thể hiện thiện chí bình thường hóa
như việc đồng ý cung cấp thông tin và hợp tác với Mỹ về vấn đề MIA( tìm
kiếm người Mỹ mất tích trong chiến tranh Việt Nam).
1. 2 Giai đoạn chông gai 1978 -1985
Giai đoạn 1978 – 1985 lại là giai đoạn khó khăn vì những biến đổi của
tình hình thế giới và khu vực làm trì hoãn quá trình bình thường hóa quan hệ

tế xã hội Việt Nam là cực kỳ nặng nề. Và đây cũng là lần đầu tiên trong lịch
sử, Mỹ đã trở thành nước bại trận với hơn 58000 lính Mỹ chết trận, cùng với
8
Chính sách ngoại giao Việt Nam, tập II (1975-2006), HVQHQT, Hà Nội 2007
9
9 http://www.docstoc.com/docs/7094888/Hoi-ky-Tran-Quang-Co Hoi-uc-va-Suy-nghi
8
làn sóng phản đối chiến tranh và những chia rẽ trong nội bộ chính quyên Mỹ
đã đem đến một vết thương lòng quá lớn cho một cường quốc như Mỹ. Cái
mà người ta thường gọi là “Hội chứng Việt Nam
10
” không thể ngày một
ngày hai có thể xóa đi. Chưa thể sẵn sàng khép lại quá khứ đau thương chính
là nguyên nhân đầu tiên cũng như là trở ngại thứ nhất làm chậm quá trình
bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ.
Thứ hai là sự đối lập trong quan điểm của hai nước khi tham gia đàm
phán khiến cho mục tiêu của hai bên không thể gặp nhau. Trong khi Việt
Nam muốn Mỹ phải “có nghĩa vụ không thể chối cãi” trong công cuộc tái
thiết Việt Nam sau chiến tranh cũng như bồi thường chiến phí thì đây dường
như là điều không thể chấp nhận được với một cường quốc như Mỹ. quan
điểm của Mỹ là binh thường hóa “vô điều kiện”
Và cũng chính vì sự đối lập trong quan điểm của hai quốc gia và kéo
theo đó tình hình thế giới và khu vực đã có kết quả bất lợi cho việc bình
thường hoá quan hệ trong những năm tiếp theo.
Thứ ba là quan hệ giữa Liên Xô và Trung Quốc căng thẳng, Liên Xô
gia tăng ảnh hưởng ở thế giới thứ ba, hai quốc gia đi từ căng thẳng đến đối
đầu. Việt Nam đưa quân và Campuchia , quan hệ Việt Trung xấu đi khiến
cho Mỹ xích lại gần Trung Quốc hơn. Đến lúc này thì trong những tính toán
chiến lược của Mỹ, họ quyết định chọn Trung Quốc là ưu tiên bình thường
hóa quan hệ ngoại giao trước.

n6tS
10
cá nhân sẽ phải gạt sang một bên để đặt lợi ích quốc gia lên đầu. Song nhìn
lại mốc lịch sử năm 1975, thì chúng ta ai ai cũng thấy rõ một điều, trong suốt
30 năm từ 1945 đến 1975, Mỹ đã liên tục chống nhân dân Việt Nam, khi
Pháp xâm lược Việt Nam thì Mỹ cung cấp vũ khí cho Pháp, năm 1954 Mỹ
lại hất cẳng Pháp, trực tiếp tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam,
một cuộc chiến tranh khốc liệt, để lại bao đau thương và hậu quả của nó còn
tồn tại mãi cùng thời gian. Vậy trong suốt 30 ấy Mỹ là kẻ thù trực tiếp của
ta, nhưng đến sau năm 1975 thì sao?
Việc ta thận trọng trong mối quan hệ với một quốc gia đã từng có một
thời gian xâm lược nước ta là đúng hay sai? Theo chúng em, là hoàn toàn
đúng. Bởi lẽ, sau 1975 khi đất nước được hoàn toàn hòa bình sau một thời
gian chia cắt rất dài thì nhiệm vụ bảo vệ đất nước được đặt lên hàng đầu. Xu
hướng tránh xa kẻ đang có âm mưu thi hành “kế hoạch hậu chiến” với ta là
xu hướng tất yếu. Hơn nữa, cũng phải đánh giá chính sách của chúng ta lúc
này dựa trên ý thức hệ còn cao. Chúng ra đã làm đúng như những gì đề ra
trong Đại hội IV của Đảng, nghĩa là ủng hộ tuyệt đối các nước trong hệ
thống Xã hội chủ nghĩa và vẫn chống lại Mỹ.
Tuy vậy, nếu đứng trên lập trường của một người ở ngoài cuộc chiến
nhìn vào bằng một cái nhìn khách quan, nghĩa là bỏ qua tất cả những yếu tố
xung quanh mà chỉ tập trung vào những chính sách đối ngoại để hoàn thành
nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước sau chiến tranh thì cũng thể phủ nhận
rằng, khi đó chúng ta đã có thể có cách cư xử mềm mỏng hơn như “dĩ hòa vi
quý”. Nhìn lại lịch sử hàng nghìn năm dựng nước của ông cha ta thấy giặc
phương Bắc sang xâm lươc ta nhiều lần, song sau những chiến thắng vẻ
vang, chúng ta vẫn biết mình biết ta để cống nạp, duy trì mối quan hệ tốt đẹp
với các nước phương Bắc dù vẫn khẳng định rõ chủ quyền của dân tộc ta.
11
Chúng ta đã bỏ lỡ cơ hội bình thường hóa quan hệ với Mỹ - Đó

đất nước trong thời kì mới, thực hiện kiên định con đường đổi mới mà Đảng
đề ra để làm sao nước nhà có thể sánh vai với các cường quốc năm châu như
Bác từng trông mong.
Danh mục tài liệu tham khảo
• Chính sách ngoại giao Việt Nam, tập II (1975-2006), HVQHQT, Hà
Nội 2007
• Chiến tranh lạnh và di sản của nó, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội
2002
• Đường lối Cách mạng Đảng cộng sản Việt Nam, NXB CHính trị quốc
gia, Hà Nội 2009
12
Chính sách ngoại giao Việt Nam, tập II (1975-2006), HVQHQT, Hà Nội 2007, tr.69
13
• Ngoại giao Việt Nam 1945-2000, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội
2002
• http://www.lichsuvietnam.vn/home.php?
option=com_content&task=view&id=1349&Itemid=67
• http://www.docstoc.com/docs/7094888/Hoi-ky-Tran-Quang-Co
Hoi-uc-va-Suy-nghi
• http://www.vtc.com.vn/view/85/35705/ho_so_viet_nam__cuoc_chien
_10_nghin_ngay_-_chien_tranh_lang_xa.aspx#/
• http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/nr040807104143/nr0408071050
01/ns050713075737#weCJmWpWn6tS
14