Tiết 74-75 : Tiếng Việt
Những yêu cầu về
sử dụng Tiếng
Việt
Người soạn: Nguyễn Văn Hào- Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng

Nội dung bài học
I.SỬ DỤNG ĐÚNG THEO CÁC
CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT:
1.Về ngữ âm và chữ viết.
2.Về từ ngữ.
3.Về nghữ pháp.
4.Về phong cách ngôn ngữ.
II. SỬ DỤNG HAY, ĐẠT HIỆU
QUẢ GIAO TIẾP CAO.

I. Sử dụng đúng theo các chuẩn mực
của Tiếng Việt
1 . Về ngữ âm và chữ viết :
a) Ví dụ a
Hãy phát hiện lỗi
về phát âm và
chữ viết (chính
tả) ;chữa lại cho
đúng ở các câu
sau :
- Khơng giặc quần áo ở đây
.
gi cặ :nói và viết sai phụ âm
cuối

- Dưng mờ :phát âm sai (phát âm theo đòa phương)
sửa lại : nhưng mà
Mờ :phát âm sai (phát âm theo đòa phương) sửa lại :
mà
- Bẩu âm sai (phát âm theo đòa phương) sửa lại : bảo
Làm thế nào để
nói , viết đúng
chuẩn mực ?
- Ngữ âm :Phát âm theo âm thanh chuẩn
của Tiếng Việt .
- Chữ Viết :Viết đúng theo các qui tắc
hiện hành về chính tả và chữ viết nói
chung .
 Tóm lại

* Bài tập vận dụng: Lựa chọn những từ viết đúng
trong các trường hợp sau :
Bàng hoàng,
Chất phát
Lãng mạngTrao chuốt
Nồng nàngĐẹp đẽ
Vẫn vơ
Rộng rãi
Vui vẽ
Bền bó
Bàn hoàng
Chất phác
Lãng mạnTrau chuốt
Nồng nànĐẹp đẻ
Vẩn vơ

truyền đạt

b/ Lựa chọn những câu dùng từ
đúng trong các câu sau:
1/ Anh ấy có một yếu điểm
:không quyết đoán trong công
việc.
2/ Điểm yếu của họ là thiếu tinh
thần đoàn kết.
3/ Bọn giặc đã ngoan cố chống
trả quyết liệt.
4/ Tiếng việt rất giàu âm thanh
và hình ảnh, cho nên có thể nói
đó là tiếng rất linh động
phong phú.
Câu 1 :
-sai từ “yếu điểm”
-> không đúng hình
thức cấu tạo

Câu 4:
- sai từ “linh động”
-> không đúng
nghóa
 câu sai
 câu đúng
 câu đúng
 Câu sai
sinh động
đúng

dấu phẩy
Qua tác phẩm “ Tắt đèn” , Ngô Tất Tố đã cho ta
thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.
Khơng phân đònh rõ các thành phần chủ ngữ và trạng ngữ
Cách chữa 3: bỏ từ “đã cho” thay vào đó bằng dấu phẩy
Qua tác phẩm “ Tắt đèn” của Ngô Tất Tố ,ta thấy
hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong chế độ cũ.”
Cho biết câu này sai về lỗi gì ?

b/ Lòng tin tưởng sâu sắc của các thế hệ cha anh
vào lực lượng măng non và xung kích sẽ tiếp bước
mình.
-
Chữa lại cách 1 : Thêm chủ ngữ :
Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ
cha anh vào lực lượng măng non và xung kích,
những lớp người sẽ tiếp bước họ, đã được biểu
hiện trong tác phẩm.
- Chữa lại cách 2: Thêm vò ngữ:
Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế
hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích,
những lớp người sẽ tiếp bước họ.
Câu chưa đủ các thành phần chính
,chỉ là một cụm danh từ phát triển
dài .
Cho biết câu này sai về lỗi gì ?

b) Ví d 2: Lựa chọn những câu văn đúng trong ụ
các câu sau :
1/ Có được ngôi nhà đã làm cho bà sống hạnh

êm ấm dưới một mái nhà
,cùng có những nét xinh đẹp
tuyệt vời . Vẻ đẹp của Kiều
hoa cũng phải ghen, liễu cũng
phải hờn . Còn Vân có nét
đẹp đoan trang thùy mò . Còn
về tài thì nàng hơn hẳn Thúy
Vân . Thế nhưng nàng đâu có
được hưởng hạnh phúc”.
Chữa lại :
“Thúy Kiều và Thúy Vân đều
làcon gái của ông bà Vương
viên ngoại . Họ sống êm ấm
dưới một mái nhà, hoà
thuận và hạnh phúc cùng
cha mẹ. Họ đêù có những
nét xinh đẹp tuyệt vời. Thúy
Kiều là một thiếu nữ tài sắc
vẹn toàn. Vẻ đẹp của nàng
hoa cũng phải ghen, liễu
cũng phái hờn. Còn Vân có
nét đẹp đoan trang, thùy mò.
Về tài thì Thúy Kiều hơn
hẳn Thúy Vân. Thế nhưng
nàng đâu có được hạnh
phúc”.


Túm li
Ve ng phỏp phaỷi

sửa lại :rất hoặc vô
cùng
Phân tích
Buổi chiều
rất cao đẹp (vô cùng cao đẹp).
4Về phong cách ngơn ngữ:

Về PCNN phải
đảm bảo yêu cầu
nào ?
-Nói ,viết phù hợp với đặc trưng và
chuẩn mực trong từng phong cách chức
năng ngơn ngữ .
Tóm lại
II . S d ng hay, đ t ử ụ ạ hiệu quả giao tiếp cao :
1.Phân tích ngữ liệu
a) Trong câu tục ngữ
“Chết đứng còn hơn
sống q”, các t ừ
øđứng và qùi được sử
dụng theo nghóa nào?
Việc sử dụng như thế
làm cho câu tục ngữ
có tính hình tượng và
giá trò biểu cảm ra
sao?
Trong câu tục ngữ “Chết
đứng còn hơn sống q”
- “ đứng” . “q “ dùng
theo nghóa chuyển :

hồn, vang dội  tác động mạnh mẽ đến người đọc,
người nghe .


Ngoài việc sử dụng Tiếng
Việt theo đúng chuẩn
mực,còn cần phải sử dụng
như thế nào để đạt hiệu quả
cao ?
- Sáng tạo ,chuyển đổi linh hoạt theo
các phương thức và quy tắc chung
,theo các phép tu từ .

Tóm lại
Làm thế nào đểsử dụng
hay, đạt hiệu quả giao
tiếp cao?
Lựa chọn từ ngữ thích hợp.
Sử dụng các biện pháp tu từ
* Bài tập vận dụng Cho biết trong hai ví dụ dưới đây , ví
dụ nào sử dụng từ hay ( biểu cảm) hơn ?
-Non cao những ngóng cùng trơng
Suối khơ dòng lệ chờ mong tháng ngày .
-Non cao những ngóng cùng trơng
Suối tn dòng lệ chờ mong tháng ngày .
-Non cao những ngóng cùng trơng
Suối khơ dòng lệ chờ mong tháng ngày .
( Tản Đà)
khơ
Biểu cảm

ngữ
Sử dụng hay, đạt hiệu quả cao
Các phép
tu từ
Sáang
t o ạ
linh
ho tạ

3/ Những từ ngữ và cách nói trên đây có thể sử dụng
trong lá đơn đề nghò được không? Vì sao?
Bẩm cụ , từ ngày cụ bắt đi ở tù, con lại sinh ra thích
đi ở tù: bẩm có thế, con có dám nói gian thì trời tru
đất diệt, bẩm quả đi ở tù sướng quá. Đi ở tù còn có
cơm để mà ăn, bây giờ về làng về nước một thước
cắm dùi không có , chả làm gì nên ăn. Bẩm cụ, con lại
đến kêu cụ , cụ lại cho con đi ở tù.
(Nam Cao, Chí Phèo)
Không thể dùng trong một lá đơn vì không phù hợp với
phong cách ngôn ngữ hành chính ( mặc dù mục đích nói
giống nhau), những từ ngữ và cách nói trên thuộc ngôn
ngữ nói trong phong cách ngôn ngữ sinh hoạt.

4 / Phân tích tính chính xác và tính biểu cảm của từ
lớp (thay cho từ hạng ) và của từ sẽ (thay cho từ
phải)trong bản di chúc của chủ tòch Hồ Chí Minh
(lúc đầu Bác dùng từ hạng, phải , sau đó gạch bỏ) :
-Năm nay,tôi vừa 79 tuổi, đã là [hạng] lớp người
“xưa nay hiếm”…
-Vì vậy tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi [phải]