A/ Phần mở đầu
Thế giới đang ở đầu thế kỉ 21 với xu hướng quốc tế hoá và toàn cầu hoá xẩy ra khắp
mọi nơi trên thê giới.Và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó.Chúng ta đã
gia nhập tổ chức ASEAN và đang phấn đấu gia nhập WTO trong những năm
tới.Chính vì vậy kinh tế đối ngoại đã và đang được chú trọng phát triển ở nước
ta, vậy thực trạng của kinh tế đối ngoại của nước ta như thế nào và giải pháp để
nâng cao hiệu quả của nó là một vấn đề còn khá nan giải.Do vậy nghiên cứu đề
tài này có ý nghĩa rất quan trọng,nó giúp chúng ta nhìn nhận một cách đứng đắn
về kinh tế đối ngoại.Tại sao sản phẩm của chúng ta lại kém cạnh tranh trên thị
trường quốc tế ,mặc dù chất lượng, mẫu mã của chúng ta không hề thua kém
.Thậm chí ngay tại thị trường trong nứơc hàng hoá của chúng ta vẫn bị lấn át …
Tất cả những vấn đề đó sẽ được phân tích trong bài tiểu luận này ,nhưng quan
trọng là chúng ta sẽ đưa ra được những giải pháp để khắc phục hiện tượng đó
vẫn với mục tiêu phát triển nền kinh tế theo định hướng XHCN.
Về phương pháp luận ,khi nghiên cứu về vấn đề này chúng ta thường sử dụng
phương pháp luận của kinh tế chính trị học , đó là những phương pháp nghiên cứu hiện
tượng và quá trình kinh tế.Nó đưa ra quan điểm chung đối với nhận thức thực tiễn
khách quan trên cơ sở lí thuyết đứng đắn .Chẳng hạn về kinh tế đối ngoại chúng ta sử
dụng những quan điểm : quan điểm chủ quan,quan điểm thực trạng kinh nghiệm, quan
điểm thích ứng và quan điểm biện chứng duy vật.
Đây là một tiểu luận kinh tế chính trị nên chúng ta sẽ nhìn nhận mọi vấn đề dưới
góc độ của môn học này .Và đây cũng là lần đầu tiên em làm tiểu luận môn học này vì
vậy chắc chắn không thể tránh khỏi những sai lầm .Em kính mong thầy góp ý để tiểu
luận của em đạt kết quả tốt.Em xin chân thành cảm ơn!
1
B/ Giải quyết vấn đề
I/ Cơ sở khoa học của kinh tế đối ngoại
1/Khái niệm, hình thức, vai trò của kinh tế đối ngoại

Hợp tác khoa học - kĩ thuật được thực hiện dưới nhiều hình thức( trao đổi những tài
liệu- kĩ thuật và thiết kế, mua bán giấy phép, trao đổi kinh nghiệm, chuyển giao công
nghệ, phối hợp nghiên cứu khoa học kĩ thuật, hợp tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và công
nhân…Nước ta là một nước nông nghiệp lạc hậu vì vậy việc hợp tác khoa học với nước
ngoài là vô cùng quan trọng, đây là một điều kiện để chúng ta rút ngắn khoảng cách với
các nước phát triển và hiện đại hoá nền sản xuất trong nước.
b-4/Đầu tư quốc tế
Đầu tư quốc tế ( mà trứơc đây Lênin gọi là xuất khẩu tư bản ) là một hình thức cơ bản
của quan hệ kinh tế đối ngoại, nó là quá trình trong đó hai hay nhiều bên cùng góp vốn
để xây dựng và phát triển một dự án đầu tư quốc tế nhằm sinh lợi. Đầu tư quốc tế có hai
hình thức : đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp.
Đầu tư trực tiếp( Lênin gọi là xuất khẩu tư bản hoạt động ) là hình thức đầu tư mà
quyền sở hữu là quyền sử dụng quản lý vốn của người đầu tư thống nhất với nhau, tức
là người có vốn đầu tư trực tiếp tham gia vào việc tổ chức, quản lý và điều hành dự án
đầu tư , chịu trách nhiệm về kết quả, rủi ro trong kinh doanh và thu lợi nhuận.
Đầu tư gián tiếp ( Lênin gọi là xuất khẩu tư bản cho vay )là loại hình đầu tư mà quyền
sở hữu tách rời quyền sử dụng vốn đầu tư , tức là người có vốn không trực tiếp tham gia
vào việc tổ chức, điều hành dự án mà thu lợi dưới hình thức lợi tức cho vay (nếu là vốn
cho vay) hoặc lợi tức cổ phần ( nếu là vốn cổ phần ) hoặc có thể không thu lợi trực tiếp(
nếu cho vay ưu đãi ).
b-5/Các hình thức dịch vụ thu ngoại tệ , du lịch quốc tế
Các hình thức dịch vụ thu ngoại tệ là một bộ phận quan trọng của kinh tế đối ngoại
nước ta hiện nay, nó đang được Nhà nước ta chú trọng phát triển cả về chiều rộng cũng
như chiều sâu. Các hình thức này gồm có : du lịch quốc tế , vận tải quốc tế, xuất khẩu
lao động ra nước ngoài và tại chỗ, ngoài ra chúng ta còn có những hoạt động dịch vụ
thu ngoại tệ khác như dịch vụ thu bảo hiểm, thông tin bưu điện, dịch vụ kiều hối , dịch
vụ ăn uống, tư vấn , môi giới…
c-Vai trò của kinh tế đối ngoại
Trong giai đoạn hiện nay kinh tế đối ngoại có vai trò to lớn thể hiện ở :Nó góp phần
nối liền sản xuất và trao đổi trong nứơc với sản xuất và trao đổi quốc tế ,nối liền thị

thế của quốc gia đóvề các điều kiện tự nhiên, kinh tế, khoa học, công nghệ và xã hội để
đáp ứng nhu cầu của quốc gia khác thông qua trao đổi quốc tế. Phân công lao động
quốc tế còn xuất hiện những xu hướng mới trong vài thập niên gần đây :
Phân công lao động quốc tế diễn ra trên phạm vi ngày càng rộng lớn, bao quát nhiều
lĩnh vực và với tốc độ nhanh . Dưới tác động như vũ bão của khoa học công nghệ hiện
đại , phân công lao động quốc tế diễn ra theo chiều sâu. Bởi vậy trong sản suất kinh
doanh các quốc gia thường chú ý phát triển loại sản phẩm “vô hình”, các sản phẩm có
hàm lượng khoa học và công nghệ cao so với loại sản phẩm có hàm lượng nguyên liệu
và lao động giản đơn nhiều như trước đây. Sự phát triển cao của phân công lao động
quốc tế làm xuất hiện ngày càng nhiều và nhanh các hình thức mới về hợp tác kinh tế
,khoa học công nghệ, chứ không đơn giản chỉ có hình thức ngoại thương như những thế
kỉ trước . Phân công lao động quốc tế làm biến đổi nhanh chóng cơ cấu ngành và cơ cấu
lao động trên phạm vi quốc tế. Ngày nay trong cơ cấu ngành đã xuất hiện những ngành
mới ( ngành công nghệ cao , ngành dịch vụ…) những ngành có nhiều tiềm năng, đầy
triển vọng và có hiệu quả trong tương lai. Ngoài cách chia cơ cấu ngành kinh tế thành
4
các ngành công-nông nghiệp và dịch vụ, người ta con chia ngành sản suất thành bốn
loại như sau : ngành có hàm lượng khoa học công nghệ cao; ngành có hàm lượng vốn
lớn ; ngành có hàm lượng lao động sống và có hàm lượng nguyên vật liệu nhiều. Các
nước giàu thường tập trung vào hai ngành đầu ,còn các nước đang phát triển thì thường
tạp trung vào 2 ngành sau. Phân công lao động quốc tế thường được biểu hiện qua các
tổ chức kinh tế quốc tế và các công ty xuyên quốc gia, khiến cho vai trò của chúng ngày
càng quan trọng trên trường quốc tế trong lĩnh vực phân phối tư bản và lợi nhuận theo
nguyên tắc có lợi cho các nước đang phát triển
Mặt khác từ những thập kỉ 70 của thế kỉ XX lại đây, toàn cầu hoá, khu vực hoá trở
thành xu thế tất yếu của thơì đại dẫn đén mở cửa và hội nhập của mỗi quốc gia vào
cộng đồng quốc tế, trong đó có xu hướng phát triển của thị trường quốc tế . Xu thế này
có liên quan đến sự phân công lao động quốc tế và việc vận dụng lợi thế so sánh giữa
các quốc gia trong thương mại giữa các nước với nhau. Cùng với sự phát triển như vũ
bão của khoa học kĩ thuật thưong mại trong các ngành phát triển rất mạnh. Sự giao dịch