TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM
CHƯƠNG 9: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ
TRIỂN VỌNG
PHẦN 2: SỰ KHỦNG HOẢNG, SỤP ĐỔ CỦA MÔ HÌNH CHỦ
NGHĨA XÃ HỘI XÔ VIẾT VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NÓ
Lớp:
Gv:
Giảng viên: Mai Thị Hồng Hà
MSHP: 111200708
Nhóm: 17
Bộ công thương
Khoa: Lí luận chính trị
Gồm 2 phần:
2.1 Sự khủng hoảng và sụp đổ của
mô hình chủ nghĩa xã hội Xô-viết
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng
hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã
hội Xô Viết
Trong điều kiện bao vây của chủ nghĩa đế quốc, để tồn tại
và phát triển, V.I.Lênin đã từng thể nghiệm hai phương thức
xây dựng chủ nghĩa xã hội: Cộng sản thời chiến và Chính sách
kinh tế mới.
Sau khi Lê-nin qua đời, chính sách kinh tế mới không được
tiếp tục thực hiện. Stalin đã xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội tập
trung cao độ.
Mô hình xã hội
xô-viết ra đời
trong hoàn cảnh
nào?
Song sự ra đời, tồn tại của chủ nghĩa xã hội kiểu Xôviết
không phải là sản phẩm thuần tuý mà bắt nguồn từ hoàn

tiên diễn ra.
•
Quốc tế I tan rã (1876 ).
Quôc tế II thành lập
(1889 ) nhờ những
phát triển của lý luận
thời kỳ này
Chủ nghĩa tư bản
chuyển sang giai
đoạn đế quốc chủ
nghĩa
Ph.Ăngghen qua
đời
Quốc tế II phân rã thành
phái hữu, phái tả và phái
giữa.
2.1 Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ
nghĩa xã hội Xô-Viết:
Tháng 4, năm 1989 trở đi, sự đổ vỡ diễn ra liên tiếp ở các
nước Đông Âu:
- Bắt đầu ở Ba Lan, công nhân đình công năm 1987, thành
lập công đoàn đoàn kết, trở thành đảng đối lập ở Ba Lan.
- 9/11/1989: Chính phủ Cộng hòa dân chủ Đức( Đông Đức)
tuyên bố giải tỏa bức tường Béclin, giải tỏa biên giới giữa
Đông và Tây Đức.
Cuối những năm 60 của thế kỉ XX, Liên Xô và các nước chủ
nghĩa Đông Âu đi vào thời kì khủng hoảng.
2.1 Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ
nghĩa xã hội Xô-Viết:
- 21/12/1989: Chính quyền ở Rumani bị lật đổ bằng bạo lực,

2.2.1. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình CNXH Xô-Viết?
Nguyên nhân sâu xa nào
dẫn đến sự khủng hoảng
và sụp đổ của mô hình
CNXH Xô-Viết?
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Chủ nghĩa xã hội Xô Viết được Stalin thực hiện theo mô hình:
Công nghiệp hoá và tập thể hoá nông nghiệp với tốc
độ tập trung cao trong đó ưu tiên phát triển công
nghiệp nặng.
Nhanh chóng xoá bỏ chế độ sở hữu tư nhân, thiết lập
chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, dưới hai hình
thức sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể. Xoá bỏ thị
trường tự do, thiết lập nền kinh tế hiện vật.
Nhà nước trực tiếp điều hành nền kinh tế theo kế
hoạch tập trung thống nhất, Đảng giữ vai trò lãnh đạo
nhưng thực chất Đảng trực tiếp điều hành nhà nước.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Thời gian đầu phát huy mạnh mẽ tác dụng, song mô hình chủ
nghĩa xã hội Xô Viết cũng có những sai lầm, khuyết tật về 2 mặc là
về kinh tế và xã hội
2.2.1.1
Về kinh tế:
Xây dựng một xã hội gần như duy nhất chỉ có hai thành
phần kinh tế (Quốc doanh và tập thể), không chấp nhận sự tồn
tại khách quan của các thành phần kinh tế khác, không chấp
nhận sản xuất hàng hóa và cơ chế thị trường, trong khi lực

cộng đồng, tính tập thể làm cho vai trò cá nhân bị lu mờ, không
quan tâm đúng mức tới nhu cầu vật chất, chưa thực sự chú ý đến
lợi ích cá nhân người lao động; có lúc, có nơi đã đồng nhất lợi
ích cá nhân với chủ nghĩa cá nhân.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Đề cao quá mức tính giai cấp, tính quốc tế coi nhẹ
tính nhân loại, không chú ý kế thừa những giá trị
truyền thống dân tộc.
>
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Những sai lầm chủ quan nghiêm trọng kéo dài đã
nói trên cản trở sự đổi mới đúng đắn.
Là nguyên nhân sâu xa làm chế độ XHCN suy yếu,
khủng hoảng, sụp đổ. Đó không phải do bản chất chế độ
mà do quan niệm giáo điều về CNXH.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Hậu quả: Liên Xô từ 1 trong 2 siêu cường lớn của thế
giới đã trở thành 1 nước có nền kinh tế tụt hậu so với Mĩ và
1 số nước tư bản khác.
Cưỡng lĩnh 1991 của đảng: “Do duy trùy quá lâu những khuyết
tật của mô hình cũ của chủ nghĩa xã hội chậm trễ trong cách
mạng khoa học và công nghệ”
(Đảng cộng sản VN: cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá
độ lên chủ nghĩa là hội, NXB ST, HN, tr.6)
Gây ra tình trạng trì trệ kéo dài về kinh tế - xã hội rồi đi tới
khủng hoảng.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và

sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Đây là nguyên nhân chủ yếu, do sai lầm
chủ quan của Đảng Cộng sản Liên Xô, Đảng đã
nhận thức và vận dụng không đúng đắn, sáng
tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn cuộc
sống, đã giáo điều, chủ quan, duy ý chí, không
tôn trọng quy luật khách quan của cuộc sống.
Nguyên nhân thứ nhất:
Trong cải tổ,
Đảng công sản
Liên Xô đã mắc
phải sai lầm
nghiêm trọng
về đường lối,
chính
trị, tư tưởng và
tổ chức.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:

Sự dao động về tư tưởng, lập trường chính trị dẫn tới mất
phương hướng chính trị và từ bỏ nguyên tắc ở những thời điểm
bước ngoặt, chấp nhận đa nguyên hệ tư tưởng và đa nguyên
chính trị, đa đảng đối lập, phủ nhận tập trung dân chủ là nguyên
tắc cốt tử của Đảng Cộng sản và Nhà nước xã hội chủ nghĩa,
làm cho Đảng không còn là một tổ chức chính trị cầm quyền mà
trở thành một câu lạc bộ bàn suông.


 Là sự thỏa hiệp vô nguyên tắc, là sự đầu hàng, là từ bỏ
lập trường giai cấp, là sự phản bội chủ nghĩa Mác-Lênin,
phản bội sự nghiệp XHCN.
Bằng phát súng lệnh “công khai”, “dân chủ”, “không có
vùng cấm”, cải tổ đã nhanh chóng tạo ra làn sóng phê
phán, công kích, bôi đen tất cả những gì gắn với 70 năm
xây dựng CNXH.
Gây hoang mang, xáo động đến cực độ trong tư
tưởng xã hội, phá vỡ niềm tin của quần chúng đối với
những giá trị của CNXH.
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
“Sự thật cay đắng là Đảng Cộng sản Liên Xô đã rời khỏi vũ đài
chính trị, trước hết bởi vì Đảng đã tách rời cơ sở xã hội của
mình là giai cấp công nhân và những người lao động và
không còn đại diện cho lợi ích của họ.”
“Sự sụp đổ của Đảng Cộng sản Liên Xô là hậu quả của sự sụp
đổ của mô hình Chủ nghĩa xã hội nhà nước quan liêu được
xây dựng ở nước ta vào cuối những năm 1920 và cuối cùng đã
không vượt qua được sự cạnh tranh với các nước tư bản
phát triển về năng suất lao động cũng như mức sống nhân
dân.
Đặc biệt điều này trở nên dễ thấy trong những điều
kiện mới của cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật.”
2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và
sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết:
Báo sự thật, Nga viết: