1
Bài 2:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA HỌC SINH
LỚP BỒI DƯỢNG GIÁO VIÊN CỐT CÁN
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
MÔN : GIÁO DỤC CÔNG DÂN
2
Đổi mới phương pháp dạy học môn
GDCD ở trường trung học phổ thông nhằm
đáp ứng yêu cầu đổi mới, thực hiện sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước và phát triển nền kinh tế thò trường
đònh hướng xã hội chủ nghóa.
Đổi mới nội dung, phương pháp, hình
thức dạy học nhằm góp phần tích cực vào
việc đào tạo nguồn nhân lực và những công
dân mới năng động, sáng tạo, thích ứng
với kinh tế thò trường, có phẩm chất và
năng lực để thực hiện thành công sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước.
3
•
Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động của học sinh, lấy học sinh “làm trung tâm”.
Đặc trưng của dạy học tích cực hóa hoạt động của học sinh là
thông qua việc tổ chức các hoạt động của học sinh, giúp học
sinh hoạt động một cách tích cực, tăng cường học tập cá thể
phối hợp với hoạt động hợp tác, kết hợp đánh giá của thầy
đôi với hành”, “lý luận gắn với thực
tiễn”. Thông qua việc đa dạng hóa các
hoạt động dạy học, gắn goạt động dạy
học với hoạt động xã hội, hoạt động lao
động và những hoạt động thực tiễn khác
ở đòa phương để học sinh có thế giới
quan khoa học, nhân sinh quan tiến bộ,
củng cố niềm tin, kỹ năng tổ chức hoạt
động thực tế của học sinh.
6
Đổi mới phương pháp dạy học phải kế thừa những thành
quả giáo dục, dạy học môn Đạo đức ở tiểu học, Giáo dục
công dân ở trung học cơ sở, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và
trình độ nhận thức của bậc trung học phổ thông. Đồng thời
đổi mới phương pháp dạy học phải tranh thủ được các thành
tựu khoa học kỹ thuật hiện đại như là những phương tiện phục
vụ đắc lực cho quá trình dạy học như máy vi tính, mạng
internet…
7
I. PHƯƠNG PHÁP NÊU VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
•
1. Quan niệm về phương pháp dạy học nêu vấn đề
•
Dạy học nêu vấn đề xuất phát từ nhận thức cho rằng:
con người chỉ tích cực tư duy khi ở vào hoàn cảnh có vấn đề
nảy sinh, khi con người phát hiện các mâu thuẫn của lý thuyết
hay thực tế mà tư duy cũ không giải quyết được một cách tốt
nhất.
•
lónh hội tri thức mới và cách hành động
mới, hình thành năng lực sáng tạo cho
học sinh.
•
Vấn đề nêu ra trong giảng dạy và
học tập có thể là một câu hỏi, một luận
đề phải chứng minh, lý giải hay bác bỏ.
Vấn đề bao giờ cũng đòi hỏi giải quyết.
Vấn đề học tập được đặt ra khi giảng
bài, tọa đàm, khi học sinh nghiên cứu
sách giáo khoa.
10
•
Đặc trưng của dạy học nêu vấn đề:
•
Nêu vấn đề, giải quyết vấn đề là những yếu tố tất yếu.
Không thể chỉ có nêu vấn đề mà không giải quyết, cũng như
không chỉ có giải quyết vấn đề mà không nêu vấn đề.
•
Giải quyết vấn đề sẽ giúp học sinh hiểu bản chất của
sự vật, hiện tượng.
•
Kết quả của dạy học nêu vấn đề không chỉ là tổng số
những tri thức mà học sinh sẽ thu nhận được mà còn hình
thành ở học sinh ý nghóa bên trong của các sự kiện, hiểu biết
bản chất của sự vật, hiện tượng.
11
Nội dung chương trình môn giáo dục công dân mang
tính trừu tượng, khái quát hóa cao, tính chất đa lónh vực. Nên
nó càng đòi hỏi một phương pháp dạy học có hiệu quả:
•
Vấn đề được nêu để dạy học là vấn đề học
tập. Nó là mới đối với học sinh, nhưng trong khoa
học, nó là vấn đề đã được giải quyết, kiểm nghiệm
trong thực tế.
•
Vấn đề là những câu hỏi, những thắc mắc,
là bản thân hoạt động tìm kiếm các câu trả lời của
người học.
•
Vấn đề nêu ra có thể là đơn giản, có thể là
phức tạp. Điều quan trọng là giáo viên cần khéo
liên hệ với tri thức cũ, vốn hiểu biết của học sinh
để giải quyết vấn đề mới.
14
•
Muốn nêu vấn đề, giáo viên cần phải nắm chắc sách
giáo khoa. Đây là tài liệu quan trọng nhất vì nó cung cấp cho
học sinh những tri thức khoa học cơ bản, đúng đắn đã được
kiểm nghiệm.
•
Để nêu vấn đề có hiệu quả, giáo viên cần chú ý:
•
- Khi giảng dạy phải liên hệ chặt chẽ sự phát triển của
các khoa học triết học, kinh tế chính trò, đạo đức, pháp luật.
•
- Khi nêu những vấn đề thực tế, giáo viên cần diễn đạt
một cách chặt chẽ dưới dạng mâu thuẫn chưa được giải quyết.
•
- Khi nêu vấn đề, phải chú ý tới nguyên lý về sự thống
đảm tính khoa học của bài giảng, thể hiện
phương pháp tư duy khoa học, nhấn mạnh
những vấn đề thế giới quan, phương pháp
luận khoa học, những giá trò đạo đức…
Đồng thời, giáo viên cần quan tâm đến
việc uốn nắn những suy nghó, hành động
không đúng đắn.
17
•
3. Các kiểu dạy học nêu vấn đề
•
a) Trình bày nêu vấn đề
•
Đây là mức độ thấp nhất trong dạy học
nêu vấn đề. Nó được sử dụng khi truyền thụ
những kiến thức mang tính trừu tượng hóa,
khái quát hóa cao mà học sinh không thể tự
mình giải quyết được.
•
Trong khi thực hiện phương pháp này,
giáo viên dường như phải thực hiện toàn bộ
các giai đoạn của dạy học nêu vấn đề. Thông
qua cách trình bày nêu vấn đề, học sinh hiểu
bài, nắm vững được kiến thức và học cách tư
duy.
18
•
b) Tìm tòi bộ phận
•
Một bài giảng thường có nhiều
là cần thiết. Nhưng tuỳ theo khả năng của giáo viên, nội dung
của từng bài mà có cách sử dụng phù hợp. Hơn nữa phải kết
hợp một cách nhuần nhuyễn với các phương pháp khác, không
nên coi dạy học nêu vấn đề là phương pháp vạn năng. Bởi vì
các phương pháp khác đã xuất hiện từ lâu, đã và đang phát
huy tác dụng quan trọng.
•
Phương pháp dạy học nêu vấn đề phát huy được tư duy
độc lập, sáng tạo cho học sinh. Nhưng phương pháp này khó
vận dụng. Nó đòi hỏi giáo viên phải có tay nghề vững vàng,
nhiều thời gian. Giáo viên nên chọn những bài có nội dung
không bao gồm nhiều vấn đề phức tạp để vận dụng phương
pháp dạy học nêu vấn đề.
21
III. PHƯƠNG PHÁP ĐÀM THOẠI
•
1. Quan niệm về phương pháp đàm thoại
•
Trong giáo dục công dân, đàm thoại được coi là một
phương pháp dạy học mà việc truyền thụ tri thức của giáo
viên và lónh hội tri thức của học sinh thông qua hệ thống câu
hỏi, gợi ý của giáo viên và câu trả lời của học sinh nhằm đạt
hiệu quả dạy học cao.
•
Phương pháp đàm thoại được thực hiện bằng cách giáo
viên nêu câu hỏi và tổ chức cho học sinh trả lời. Đồng thời,
nó cũng có thể được tiến hành bằng cách trao đổi giữa học
sinh với nhau, hoặc tự mỗi học sinh đặt câu hỏi yêu cầu giáo
viên giải quyết.
22
a) Đàm thoại có chủ đích
•
Đàm thoại có chủ đích là phương pháp đàm thoại mà
giáo viên nêu ra một hệ thống câu hỏi để học sinh trả lời
nhằm hướng dẫn học sinh tiếp thu được kiến thức cơ bản
trong bài giảng.
•
Hệ thống câu hỏi mà giáo viên nêu ra có thể hướng
dẫn học sinh tiếp cận với các khái niệm, phạm trù, tiếp thu
kiến thức cơ bản…
25
Đàm thoại có chủ đích có thể có các loại sau:
•
- Đàm thoại diễn giải:
•
Đàm thoại diễn giải thường được giáo viên dùng để
giảng giải các khái niệm, phạm trù. Giáo viên có thể đặt ra
các câu hỏi trên cơ sở những dấu hiệu bản chất của các khái
niệm, phạm trù, mối liên hệ giữa chúng với kiến thức học
sinh đã có để kích thích tư duy, liên tưởng nhằm hiểu được
vấn đề.
•
Đương nhiên mỗi loại phạm trù, khái niệm, giáo viên
cần có cách đàm thoại, diễn giải riêng, vì mỗi loại khái niệm
đều có cách nêu dấu hiệu bản chất riêng.
Copyright: Tài liệu đại học ©