ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ NÓI VÀ NGÔN NGỮ VIẾT
Tiết
Ngày soạn:
Ngày dạy
A. Mục tiêu bài học:
Giúp hs: - Nhận thức được các đặc điểm, phân biệt ngôn ngữ nói
và ngôn ngữ viết; có kĩ năng trình bày miệng hoặc viết văn bản
phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
- Có ý thức cẩn trọng, sử dụng có hiệu quả ngôn ngữ nói
và ngôn ngữ viết.
B. Sự chuẩn bị của thầy và trò:
- Sgk, sgv.
- Bảng phụ so sánh ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
- Hs đọc trước bài học.
- Gv soạn thiết kế dạy- học.
C. Cách thức tiến hành:
Gv tổ chức giờ dạy- học theo cách kết hợp các phương pháp: trao
đổi- thảo luận, trả lời các câu hỏi, lập bảng so sánh ngôn ngữ nói
và ngôn ngữ viết.
D. Tiến trình dạy- học:
1. Ổn định tổ chức lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Đọc thuộc các bài ca dao than thân, yêu thương tình
nghĩa đã học? Nêu ý nghĩa của các biểu tượng nghệ thuật: tấm lụa
đào, củ ấu gai, chiếc cầu dải yếm, gừng cay- muối mặn?
3. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới: Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan
trọng và hiệu quả bậc nhất của loài người. Ban đầu, loài người trao
đổi ý nghĩ, tình cảm với nhau bằng ngôn ngữ nói. Sau này, khi
sáng tạo ra chữ viết, người ta dùng chữ viết và tiếng nói để giao
tiếp với nhau. Vậy giữa 2 dạng ngôn ngữ trên có gì giống và khác

Là ngôn ngữ
được thể hiện
bằng chữ viết
trong văn bản
và được tiếp
nhận bằng thị
giác.
2. Đặc
điểm.
a.Phương
tiện(chất
liệu).
- Phương tiện
chủ yếu: lời
nói- chuỗi âm
thanh ngôn
ngữ mà con
người có thể
nhận biết bằng
thính giác, trải
ra trong thời
gian.
- Phương tiện
hỗ trợ:giọng
điệu (ngữ
điệu), nét mặt,
cử chỉ, điệu
- Phương tiện
chủ yếu: chữ
viết- hệ thống

nghe ít có điều
kiện phân tích
kĩ.
- Có người
nghe trực tiếp,
người nghe có
thể phản hồi
để người nói
điều chỉnh, sửa
đổi.
- Ngữ âm:
+ Sử dụng
đúng và tốt hệ
thống ngữ âm,
tránh lối phát
âm địa phương
(trừ 1 số
trường hợp có
mục đích tu
từ)
+ Sử dụng tốt
ngữ điệu.
các hình ảnh
minh họa, các
bảng biểu, sơ
đồ,
- Có diều kiện
dàn dựng,
người viết có
điều kiện gọt

loại văn bản nào?
Mục đích của các
văn bản đó? Đặc
điểm của ngôn ngữ
nói ở các văn bản đó
có gì khác với ngôn
ngữ nói thông
thường?
- Ngôn ngữ viết
trong văn bản được
-Từ ngữ:
Đa dạng: Từ
toàn dân, từ
địa phương,
khẩu ngữ,
tiếng lóng, biệt
ngữ,
- Câu:
+ Thường
ngắn gọn,
dùng nhiều
câu tỉnh lược.
+ Có câu rườm
rà, có yếu tố
dư thừa, trùng
lặp.
chữ, dấu câu.
-Từ ngữ:
+ Dùng từ
phù hợp với

trình bày lại bằng lời
nói miệng khi nào?
Đặc điểm của nó?
Hs đọc đề bài và
làm các bài luyện
tập.
trong các văn bản:
+ Truyện có lời thoại của các nhân vật.
+ Các bài báo ghi lại các cuộc phỏng vấn,
tọa đàm, các cuộc nói chuyện.
+ Biên bản các cuộc họp, hội thảo khoa
học, được công bố.
Mục đích: thể hiện ngôn ngữ nói.
 Đặc điểm:+ Khai thác đặc điểm của ngôn
ngữ nói.
+ Thường đã được sửa chữa,
gọt giũa gần văn phong của ngôn ngữ viết
gần văn phong của ngôn ngữ viết.
- Ngôn ngữ viết được trình bày lại bằng lời
nói miệng trong các trường hợp:
+ Thuyết trình trước hội nghị bằng 1 báo
cáo đã viết sẵn.
+ Nói trước công chúng theo một văn bản
 Đặc điểm:
+ Tận dụng ưu thế của ngôn ngữ viết (có suy
nghĩ, lựa chọn, sắp xếp ý, )
+ Có sự phối hợp của các yếu tố hỗ trợ trong
ngôn ngữ nói (cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, ngữ
điệu, )
II. Luyện tập:

- Dùng các từ thuộc ngôn ngữ nói: thì, đã,
hết ý.

Sửa lại: Thơ ca Việt Nam đã thể hiện
nhiều bức tranh mùa thu đặc sắc.
b. Các lỗi:
- Dùng từ khẩu ngữ: vống lên, đến mức vô
tội vạ.
- Từ thừa: như.

Sửa lại: Còn máy móc, thiết bị do nước
ngoài đưa vào góp vốn thì ko được kiểm
soát, họ sẵn sàng khai quá mức thực tế một
cách tuỳ tiện.
c. Lỗi sai:
- Câu tối nghĩa, lủng củng.
- Từ khẩu ngữ: sất(hết).
- Từ thừa: thì.

Sửa lại: Chúng tiêu diệt ko thương tiếc
các loài sống ở dưới nước như cá, rùa, ba ba,
ếch, nhái, tôm, cua, ốc, và ngay cả các loài
chim quen kiếm ăn trên sông nước như cò,
vạc, vịt, ngỗng, chúng cũng chẳng buông
tha!
E. Củng cố, dặn dò:
Yêu cầu hs về nhà:- Ôn lại kiến thức bài học
- Soạn bài: Ca dao hài hước.
(Sưu tầm)