Mục Lục
1
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG CỎ VETIVER ĐỂ CẢI TẠO
ĐẤT BỊ
NHIỄM CHÌ (Pb), Asen SAU KHI KHAI THÁC
KHOÁNG SẢN Ở TỈNH THÁI NGUYÊN
I. Đặt vấn đề
Chì và Asen là những kim loại nặng độc hại và đang có
dấu hiệu ô nhiễm trong môi trường đất, nước ở nhiều nơi trên
thế giới. Có rất nhiều phương pháp khác nhau để xử lý đất bị
ô nhiễm chì, trong đó phương pháp sử dụng thực vật là
phương pháp đang được nhiều nhà khoa học quan tâm hiện
nay bởi hiệu quả cao, chi phí thấp và thân thiện với môi
trường,đặc biệt có khả nặng xử lý đất ô nhiễm kim loại
2
nặng.Và cỏ vetiver (vetiver zizanioides L.) được đưa vào Việt
Nam năm 1999, hiện nay đã có 43 tỉnh thành trong nước trồng
loài cỏ này với các mục đích khác nhau như: Chống sạt lở, xói
mòn, ứng dụng xử lý nước thải từ các trại chăn nuôi,xử lý chất
độc hóa học điôxin ở A lưới (Thừa thiên Huế).Qua một số kết
quả nghiên cứu của Randoff et al. (1995); Knoll (1997);
Truong và Baker (1998); Chen (2000) cho thấy cỏ Vetiver là
đối tượng thực vật có nhiều đặc tính ưu việt trong lĩnh vực
này. Tuy nhiên, việc ứng dụng một loài thực vật xử để lý ô
nhiễm cần thiết phải đánh giá được khả năng sinh trưởng, phát
triển cũng như hiệu quả hấp thu các chất trong môi trường đất
ô nhiễm.Vì vậy nghiên cứu sử dụng cỏ vetiver để cải tạo đất
bị nhiễm kim loại nặng chủ yếu là chì (Pb), As qua số liệu thu
thập được ở các tỉnh thái nguyên là minh chứng cho khả năng
cải tạo đất của cỏ vetiver, đồng thời đưa ra những giải pháp cụ
thể khi sử dụng loài cỏ này nhằm cải tạo môi trường bị ô

tương ứng là 500, 750, 1000, 1500ppm và đối chứng không bổ
sung Pb. Mỗi công thức được lặp lại 3 lần.
* Phương pháp phân tích:
Sau 30, 50 và 70 ngày tiến hành xác định các chỉ tiêu sinh
trưởng, phát triển; hàm lượng Pb tích lũy trong cỏ và hàm
5
lượng Pb còn lại trong các chậu thí nghiệm.
- Xác định chiều cao thân, chiều dài rễ, trọng lượng khô, khả
năng phân nhánh theo phương pháp cân, đo.
- Xác định Nts theo phương pháp Kjeldahl; Pts theo phương
pháp so màu; Kts theo phương pháp quang kế ngọn lửa; Pb
theo phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử ASS; Ph đo
trực tiếp trên máy pH meter 710A, Inolab.
* Xử lý số liệu:
-Các số liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê: xác định
phương sai của dữ liệu và giá trị trung bình bằng phương pháp
phân tích ANOVA; so sánh các giá trị trung bình bằng phương
pháp LSD (giới hạn sai khác nhỏ nhất - Least Significant
Difference).
III. ý nghĩa của việc nghiên cứu.
Trồng cỏ vetiver trên đất ô nhiễm kim loại nặng do khai
thác khoáng sản,có khả nắng chống chịu và tích lũy chì,với
6
hàm lượng cao trong cây. Những nghiên cứu ngoài thực địa
nhằm mục đích tăng cường khả năng cải tạo đất ô nhiễm kim
loại nặng của cỏ vetiver, và đây là cơ sở khoa học raats có ý
nghĩa cho việc nghiên cứu và sử dụng cỏ vetiver để cải tạo đất
ô nhiễm nói chung,đặc biệt là những vùng đất ô nhiễm kim
loại nặng do quá trình khai thác khoáng sản.
IV. Kết quả nghiên cứu và bàn luận

trong lá tỷ lệ thuận với hàm lượng chì trong đất và thời gian
thực nghiệm.Ỏ mức ô nhiễm cao nhất là 2906,12 mg Pb/kg
9
đất,hàm lượng chì trong thân lá tăng rõ rệt, đạt 14,01 mg/kg
(giai đoạn 45 ngày),đến 23,82 mg/kg 9giai đoạn 90 ngày) và
đạt 26,32 mg/kg 9giai đoạn 150 ngày).
Như vậy hàm lượng chì chủ yếu được tích lũy trong rễ cỏ
(3,56-474,02)mg/kg một phân nhỏ được vận chuyển lên thân lá
(0,84-26,32).Điều này chứng tỏ có sự tích lũy chì trong rễ sau
đó mới vận chuyển lên lá.
4.3. Tương quan giữa hàm lượng chì trong đất và cỏ
vetiver
Mối quan hệ trong đất được thể hiện qua đồ thị hàm
lượng tương quan trong bảng 1.3 sau:
10
Bảng 1.3 Tương quan giữa hàm lượng chì trong đất với
hàm lượng chì trong thân lá và trong rễ của cỏ vetiver
Kết quả cho thấy hàm lương chì trong đất với hàm lượng
chì trong thân lá và hàm lương chì trong đất với hàm lượng chì
trong rễ có mối tương quan thuận, hệ số R=0,5546 (đất-lá) và
R=0,8816 (đất-rễ). Hàm lượng chì trong thân lá và rễ đều tăng
nhanh khi hàm lượng chì trong đất < 2000mg/kg,vượt qua
ngưỡng này hàm lượng chì tích lũy trong cỏ chậm dần.
4.4. Ảnh hưởng của hàm lượng As trong đất đến sự tạo
thành sinh khối của cỏ Vetiver
Bảng 2.1. ảnh hưởng của hàm lượng As trong đất đến
11
sự tạo thành sinh khối của cỏ vetiver (n=3, mean±sd)
Ở giai đoạn đầu sau khi trồng, sự khai thác về sinh khối
của cỏ vetiver trồng trên đất ô nhiễm so với công thức đối

mgAs/kg đất, sau đó khả năng này giảm dần.
Nhận xét chung: Như vậy, trên đất ô nhiễm chì với hàm
14
lượng tối đa là 2906,12 mg Pb/kg đất và đất ô nhiễm As với
hàm lượng tối đa là 1137,17 mg As/kg đất cỏ vetiver có thể
sinh trưởng, phát triển và cho sinh khối khá cao.Mặt khác, cỏ
vetiver còn có khả năng tích lũy Pb, As trong các bộ phận thân
lá và bộ rễ. Tuy nhiên, kim loại nặng chủ yếu được tích lũy tại
rễ, chỉ một phần nhỏ được vận chuyển lên lá.Trong giới hạn từ
1055,13-2906,12 mg Pb/kg đất và 248,19-1137,13 mg As/kg
đất, kim loại nặng trong đất có mối tương quan thuận và khá
chặt chẽ với hàm lượng kim loại nặng trong cây.
15
V. Kết luận và đóng góp mới từ đề tài nghiên cứu.
5.1. Kết luận
Đất ô nhiễm thuộc xã Tân Long có chứa nhiều Pb, Zn và
Cd, đất ô nhiễm thuộc xã Hà Thượng tập trung nhiều As. Hàm
16
lượng kim loại nặng trong các mẫu đất nghiên cứu đều cao hơn
tiêu chuẩn cho phép trong đất nông nghiệp của Việt Nam nhiều
lần.
Trồng cỏ trên đất ô nhiễm với hàm lượng Pb từ 1055,13-
2906,12 mg/kg đất và hàm lượng As từ 248,19-1137,17 mg/kg
đất, cỏ Vetiver vẫn có khả năng sinh trưởng, phát triển bình
thường và tăng sinh khối qua các giai đoạn thí nghiệm. Tuy
nhiên, khả năng sinh trưởng, phát triển của cỏ Vetiver giảm
dần khi hàm lượng kim loại nặng trong đất tăng dần.
Khả năng tích lũy kim loại nặng của cỏ vetiver tỷ lệ thuận
với hàm lượng kim loại nặng trong đất và thời gian thực
nghiệm. Kim loại nặng chủ yếu được tích lũy tại rễ, chỉ một

Thailand.
3. Paul Truong, 1999, The global impact of vetiver grass
technology on the environment,Resource Sciences Queensland
centre, Department of Natural Resources Brisbane,Australia.
4. Thares Srisatit et al., 2003, Efficiency of arsenic removal
from soil by vetiveria
zizanioides and Vetiveria nemoralis, Thailand.
19
5. />su-dung-co-vetiver-de-kiem-soat-chat-luong-moi-truong-nuoc-
nuoi-tom-tai.1335170.html
6. />so-dac-tinh.263075.html
20