HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 199Diễnđànwww.x‐cafevn.org
DươngBáLinhvàNguyễnCôngNam[65].LúcGiápvàĐồngcònởTrungQuốcthườnglấybí
danhlàDươngHoàiNamvàLâmBáKiệt.Vìthếchúngtakhôngthểchắcchắnbốnnhânvật
nàylà
ai.DanhphậncủangườiphụnữvẫnlàmộtbíẩnnhưngngườiPhápcólẽcũngquáhấp
tấpkhikếtluậnrằngngườinàykhôngphảilàMinhKhai.Họđãkhông
cóbằngchứngchắcchắn
vềdấuvếtcủabàtừhộinghịvàomùathu1937chođếnkhibàbịbắttạiChợLớnvàohạtuần
tháng71940,mặcdùhọtinrằng
bàđãsinhmộtbégáivàođầunăm1939.Đếntháng51940bàbị
chỉđiểmcủaSởLiêmPhóngnhậndiệnlàbíthưUỷBanTrungƯơng,vìthếviệcbàthamgiavào
nhómngườiđiVân
Namlàrấtcólý[66].
BáocáocủaHồvềtìnhhìnhĐôngDươngcùngvớiyêucầutrợgiúpđềngày12tháng71940,
đượctrìnhbàyvớiphongcáchvôcùngcặnkẽtheokhuônkhổcủaQTCS.Nó
baogồmmộtphân
tíchvềhiệntìnhchiếnlượctạiĐôngDươngvàtháiđộcủaquốctếvềtươnglaicủavùngnày.
Tácgiảbáocáoviếtrằngvàocuốinăm1929ôngquay
vềHồngKôngđểtổchứcmộthộinghị
gồmcácthànhphầncộngsản,tacóthểgiảđịnhrằngtácgiảchínhlàHồChíMinh.Ôngliênhệ
việcPhápđầuhàngĐứcvàongày16tháng6
1940làngàymàtấtcảngườiViệtđềuvuimừng,
tinrằngthờiđiểmthuậntiệnđểlậtđổáchthốngtrịcủaPhápđãđến.ʺVềviệcnàychúngtôichỉ
thiếunhữngngườilãnh
đạovàtổchức.VàtạisaoĐCSkhônglãnhlấytráchnhiệmtổchứcvà
lãnhđạonày?Bởivì80‐90%cácđảngviênkỳcựuđãbịbắt,vànhữngđảngviênmớikhôngcó
đủkinhnghi
ệmhoặcthựclực.Vấnđềlàđểkêugọinhândânđứnglênchúng tôicầnmộtngười
cóảnhhưởng,mộtngườisẽtiếncôngmộtcáchquyếtđoánvàmạnhmẽʺ[67].Phântích
củaHồ

nhữ
ngthứnày,ʺchúngtôihoàntoàncóthểtạorađượcmộthậucứchốngphátxítNhật,ʺông
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 200Diễnđànwww.x‐cafevn.org
viết.ʺNgoàira,ʺôngkếtluận,ʺnếuchúngtôicóthểlợidụngnhữngmâuthuẩnbêntrongbọnđế
quốcđểthànhlậpvàmởrộngmộtmặttrậnthốngnhấtcủaquần
chúngbịápbức,thìtươnglai
sánglạncũngkhôngcònxamấy”[70]Lờiyêucầunàydườngnhưlàphươngánđầutiênđể
thànhlậplựclượngvũtrangViệtMinh.Nócũng
cóthểlàdấuhiệuđầutiênvềnhânvậtđược
biếtđếnlàNguyễnÁiQuốcđangchuẩnbịbiếnmìnhthànhvịlãnhđạoquốcgiaHồChíMinh,
ʺmột con ngườiđầy ảnh hưởng luôn
sẵn sàng ra tay tấn côngʺ. Sự yếu kém củaĐCSĐông
Dươngdườngnhưđãtạonênmộtkhungthờigianítnhấtlà6thángđến1nămđểkếhoạchnổi
dậycóth
ểkhởisự.
Vàomùahè1940,BộPhận6(chuyênnắm thông tin)củaQuốc DânĐảng TrungQuốc nhận
đượctinrằngmộtthànhviêncộngsảnngườiViệtđangtìmcáchtiếpxúc
vớiĐCSTrungQuốc.
HọđãbáocáorằngcómộtđảngviêncộngsảntừmiềnnamlàTrầnVănHinhđãđếnDiênAn
vàđếntháng8,haibênTrungQuốcvàViệtNamđãđạtđượ
cmộtthoảthuậntươngtrợ.(Không
rõrằngngườinàyđãchuyểngiaoyêucầucủaHồChíMinhhayđâylàmộttiếpxúcriêngvới
ĐCSTrungQuốc).KinhChenđãliệtkê
nhữngđiềukhoảntrongb ảnthoảthuậnnhưsau:(1)xây
dựngmộtM ặtTrậnThốngNhấtcủanhândânHoa‐ViệtchốngNhật;(2)mởrộngtổchứcvũ
trangcộngs
ảnvàbắtđầucáchoạtđộngdukích;(3)liênhiệpĐCSĐôngDươngvớitấtcảcác
đảngchínhtrịkháctrongnỗlựcthiếtlậpmộtʺMặtTrậnThốngNhấtchoNền
ĐộcLậpQuốc

lạctạiNamKỳ.Nhữngngười
nàybaogồmPhùngChíKiên,HồChíMinh,PhanĐăngLưuvàcó
lẽcócảNguyễnThịMinhKhai.SởLiêmPhóngcũngđãbáocáorằngđảngViệtNamđãgửimột
thànhviênngườiHoathuộcĐCS
ĐôngDươngđếnTrungQuốcđểyêucầuĐCSTrungQuốc
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 201Diễnđànwww.x‐cafevn.org
hậuthuẫncuộcnổidậy[74].Chúngtakhôngbiếtđượcviệcnàycóphảiđangnóivềchuyếnđi
củaPhanĐăngLưuđếnVânNamhoặcnhữngdichuyểncủaʺTrầnVăn
Hinhʺđượcghinhận
bởiQuốcDânĐảng,hoặccómộtmốiliênhệnàokhácgiữaĐCSTrungQuốcvàNamKỳquachi
bộcủaĐCS TrungQuốctạiSàiGònhaykhông.NgườiPhápđã
cóđượcbằngchứngchắcchắn
vềcôngtácchuẩnbịchomộtcuộckhởinghĩavũtrangkhihọbắtgiữNguyễnThịMinhKhaitại
vănphòngcủaUỷBanTrungƯơngởChợLớn
vàongày30tháng7/1940,cùngvớingườitù
chínhtrịtừngvượtngụclàNguyễnHữuTiến.Họđãthugiữđượcnhữngtàiliệumàhọmiêutả
làʺliênquanđếnmộtcuộc
nổidậydoĐCSĐôngDươngchuẩnbịthựchiệnkhiʺthờicơthuận
lợiʺđếnʺ.Hầuhếtnhữngtàiliệutrênchưađượcquayrô‐nê‐ôvàphânphátđếncácthànhviên.
M
ộtsốđoạntrongsốtàiliệubịtịchthumangchủtrươngchốnglạiquânđộiPhápvìthếnhững
ngườivừabịbắtđượcgiaochotoàánquânđội[75].SudChonchirdsenviếtrằngnhữ
ngtàiliệu
nàybaogồmʺviệc thành lậpmộttổ chức khángchiến, kếhoạch pháhoại và chiếnthuật du
kíchʺ[76].NhữngđảngviênbịbắtchungvớiMinhKhailàNgu y ễnH
ữuTiến(GiáoHoài),cũng
nhưTạUyên,mộtcựuthànhviêncủaĐCSĐôngDươngcũtừHàNam.Haingườiđãcùngvượt
ngụcCônĐảovàomùaxuân1935.
Dườngnhưđãcómộtmối

Namđãcựckỳthànhcôngtrongviệcchiêudụthànhphầnbinhlínhbảnxứ.Trongbàiviếtcủa
ông
vềcuộcKhởiNghĩaNamKỳôngnóirằngđãcómộtsốnhómlínhtạiGiaĐịnhvàChợLớn,
cókhiđãlênđến300người,đãbỏtrốnvàorừngcùngvớivũkhíđểchuẩnb
ịkhởinghĩachống
Pháp.Vàotháng111940,khingườiPhápđangchuẩnbịgửiquânđếnvùngbiêngiớiThái‐Miên
đểchốnglạiviệcTháiđanglấnchiếm,Liệuviếtrằngcóđến15.000
(sic]binhlínhngườiViệttại
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 202Diễnđànwww.x‐cafevn.org
SàiGòn,gồmcảhaiđơnvịpháobinh,đangchuẩnb ịbiểu tìnhphảnđốiviệchọphảithamchiến.
CóđếnhaiphầnbalínhngườiViệtsẵnsàngʺđitheocáchmạngʺvàothờiđi
ểmấy,cùngvới
15.000thườngdânmiềnnam,Liệuviết[79].Nhữngnguồntàiliệukhácviếtrằngtốcđộtăng
trưởngnhanhchóngcủachibộphíanamvàothờiđiểmsauHiệ
pƯớcMolotov‐Ribbentrop.[80]
NhưngdườngnhưngườiPhápđãnắmđượcthôngtincủaphongtràomộtcáchdễdàngkhinó
nổravàotháng11.
NhậtvàPhápđãđiđếnthoảthuậnhợptácquânsựvào
ngày22tháng91940,trongđóchophép
Nhậtgiữ6.000quântạiBắcKỳ,đượcquyềnsửdụng4sânbayt ạiBắcKỳvàdichuyểnquântừ
BắcKỳđếnVânNam.[81]Nhưngvàođ
êmkýkếtthoảthuận,Nhậtđãtấncôngkhônglýdovào
đồnbiêngiớiĐồngĐăngcủaPháp,dẫnđến3ngàygiaochiếngiữalínhPhápvàNhật.Người
Việttrongtổchứcđược
NhậthậuthuẫnViệtNamPhụcQuốcĐồngMinhHộiđãthamgiatrong
trậnchiếntạiLạngSơn,trongkhitạihuyệnBắcSơnmộtcuộcnổidậydoĐCS
ĐôngDươngcầm
đầuđãxảyravàongày23tháng9.KhángcựtạikhuvựcVũLăngxảyralẻtẻchođếnngày23
tháng10,khingườiPhápquaylạiđểdậptắt nhữngchi

rằngBanChấpHànhđangởtạiNamKỳ.NhưngSởLiêmPhóngvàotháng121940đãtường
trìnhrằngPhanĐăngLưuđãthúnhậnlàôngđãđiBắcKỳvàotháng101940,ʺch
ắcchắnlàđể
thamgiacuộchọpcủaUỷBanTrungƯơngĐCSĐôngDương,đượccholàđãdiễnravàongày
5,6và7tháng11ʺ[85].
Dùthế,cuộchọpmàPhanĐăngLưuthamdựđã
biểuquyếtđồngýdờingàykhởinghĩaởmiền
namnhưngmuốnpháttriểncáclựclượngvũtrangtạiBắcSơn[86].HoặclàýkiếncủaUỷBan
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 203Diễnđànwww.x‐cafevn.org
TrungƯơngđãkhôngđếnđượcchibộmiềnnamđúnglúc,hoặctheonhưmộtsốnguồntàiliệu,
kếhoạchđãđiquáxanênkhôngthểhuỷbỏ.PhanĐăngLưuđãbịbắtkhivừađếnSài
Gòn,
ngaytrướckhiTạUyênbịbắt.NgườiPhápđãtìmcáchbámsátđượckếhoạchkhởinghĩanhờ
đãbắtđượcnhữngnhânvậtchủchốt.Dođóhầuhếtnhữngm ụctiêu
củacuộckhởinghĩa như
việcđánhchiếmNhàLaoChínhtại SàiGònđãđượcngănchận.Việcnổidậyđồngloạtcủabinh
línhbảnxứbịdậptắtngaytừđầ
ukhihọbịnhốttrongdoanhtrại.CóthểngườiPhápđơngiản
chỉđợichờnhữngngườitổchứcrataylàtiếnhànhbắtgiữ.Mộtbứcđiệntínn ăm1941gửicho

nhàcầmquyềnthuộcđịacủachínhphủVichyđãliệtkênhữngthiệthạitừcuộcnổidậynhư
sau:30tửvongtrongđócó3ngườiPháp,30b ịthươngtrongđócũng
có3ngườiPháp.Mộtsố
nạnnhânđãbịtấncôngmộtcáchtànbạo.Vẫnchưatìmlạiđược40khẩutrongsố130súng
trườngvàsúngngắnbịđánhcắp.Nhiềutoànhà
bịđốttrụ,cầucống,đườngdâyđiệnvàdây
thépbịpháhoại.ĐôđốcDecouxchorằngmứcđộbạolựcquághêtợnvìthếkhôngthểnương
tayvớibấtkỳngườilãnhđạ
ocủaĐCSĐôngDươngnàobịbắtgiữ[87].

sựcókinhnghiệm
khitừngthamgiaHồngQuânTrungQuốc.Nhưnghọlạilànhữngngườiđãđóngvaitròchủ
đạotrongnăm1941,khitổchứcViệtMinhbắtđầuthànhhình.
DichuyểnđếnbiêngiớivàHộiNghịlần8
Vàotháng101940HồChíMinhvànhữngphụtácủaôngchuyểntừCônMinhvềQuếLâm.
Chínhvàothờiđiểmnàynhữngngườicộngsản
hảingoạiđãquyếtđịnhsửdụngvỏbọccủatổ
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 204Diễnđànwww.x‐cafevn.org
chứcViệtNamĐộcLậpĐồngMinhHội,gọitắtlàViệtMinhchomặttrậnquốcgiacủamình.
ĐâycũngchínhlàtổchứcđượcsánglậptạiNamKinhbởiHồ
HọcLãm,HoàngVănHoan,Lê
ThiếtHùng,PhiVân,NguyễnHảiThầnvànhữngngườikhácvàonăm1936.Vìnóvẫnlàmộttổ
chứcchínhthứccóđăngkýtạiTrungQuốcnên
cơcấucủanórấtphùhợpvớinhữngmụcđích
củaHồ.HồHọcLãm,mặcdùđangnằmviệntạiQuếLâm,vẫnlàmộtnhânvậtđứngđầucóuy
tínvàcóquanhệmậtthiếtvớiBộTổngThamMưucủaQuốcDânĐảng. QuaHồHọcLãm,
nhữngngườicộngsảnViệtNamđãcóthểliênlạcvớiTướngLýT
ếThâm,tưlệnhquânkhuTây
Namc ủaQuốcDânĐảngtạiQuếLâm[90].ĐiềutrớtrêulàLýTếThâmchínhlàvịtướngmà
HồChíMinhtừngtốcáolàngườichủmưupháhuỷphongtrào
nôngdânQuảngĐôngvào
nhữngnăm1926‐7;ôngcũngchínhlàngườiđậptanSôViếtQuảngChâuvàotháng121927.
NhưngnhữngnămsaunàyônglạitrởthànhngườichốngđốiTưởng
GiớiThạchvàgiờđâycó
thểđãthấyrằngviệchợptácvớinhữngngườiquốcgiaViệtMinhrấtquantrọngtrongviệcnới
rộnghoạtđộngkhángNhật.Hồđ
ãgiúpnângcaouytíncủaViệtMinhbằngcáchkêugọithành
lậpHoaViệtVănHoáĐồngChíHội,baogồmnhữngngườivàolúc đóđượccholànhữngʺcây
viếtcấpti

CaoBằngđểchọnlựamộtkhuvựcantoàndùnglàmcăncứcáchmạng,theohồikýcủaVũAnh
[94].Chínhvào
lúcnàyHồđãmởmộtlớpđàotạotạihaingôilàngbiêngiớichokhoảng40
ngườitịnạnViệtNamđượcGiápvàcácđồngchícủaôngtuyểnlựatừʺĐộiCôngTácBiênGi
ớiʺ
củaTrươngBộiCông.VũAnhnóirằngôngđãchọnmộtchiếchangt ạiPắcBóđểlàmnơitrúẩn
antoànphíabênnàybiêngiớichonhữngngườicộngsảnquố
cgia.Nhưngtheonhữngtường
trìnhcủangườiPháptừnăm1941đãchothấychiếchangnàyđúnghơnlàđãđượcdùnglàm
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 205Diễnđànwww.x‐cafevn.org
nơiẩnnáucủaquândukíchđểđivềgiữaViệtNamvàTrungQuốc[95].HồChíMinhđượccho
làđãquaylạiViệtNamvàotháng21941nhưngthậtraôngđãgiànhphầnlớnth
ờigiancủa
mìnhtạinhữngxómnhàthuộcphíabênkiaTrungQuốc.
HồChíMinhvànhómcộngsảncốtcáncủaôngđãtiếptụchoạtđộngthànhcôngbêntrongcơ
chếcủa
mặttrậnthốngnhấttrongnăm1941trongkhiđangnốilạiliênl ạcvớiĐCSĐôngDương
tạiBắcKỳvàTrungKỳ.Vàođầunăm1941BùiĐứcMinhvàHoàngVănThụđã
vượtquabiên
giớiđểthảoluậnnhữngchươngtrìnhchoHộiNghịToànThểcủaUỷBanTrungƯơnglầnthứ8.
[96]Hộinghịnàylàmộttronghaiphiênhọpquantrọngđãđượctổ
chứcvàomùaxuân1941tại
TrịnhTây,nhữngcuộchọpnhằmcủngcốnhữngliênhệgiữahaibênbiêngiớitạicảhaitầng
lớp.Vàotháng4mộtcuộchọpc
ủaViệtNamDânTộcGiảiPhóngĐồngChíHội,mộttổchức
mặttrậnthốngnhấtkhác,doTrươngBộiCôngvàHồHọcLãmtổchứcđãdiễnra.TheoKing
Chen,hạ
tnhâncủacuộchọpmặtnàylàtổchứcViệtMinh[97].ChennóirằngĐồng,Giápvà
HoàngVănHoanlànhữngnhânvậtchủchốtcủaGiảiPhóngĐồngChíHộikhihọđã

diễnrabênngoàiViệtNam.Mộtchỉđiểmcó
bídanhlàʺUrsuleʺđãbáocáovớicảnhsátBắcKỳ
rằngcuộc h ọpđãđượctổ chức tạimột ngôinhàhaitầng xây bên sườnnúicáchTrịnh Tây,
QuảngTây4‐5câys
ố.UỷBanTrungƯơngđãhọptạilầumột,trongkhiXứUỷBắcKỳhọptại
tầngtrệt.Haicuộchọpđãđượctổchứcliêntiếpnhau,HồChíMinhthamdựhội
nghịUỷBan
TrungƯơngvàobuổisángvàhộinghịXứUỷvàobuổichiều[100].
NộidungcủanhữngcuộcthảoluậntạiHộiNghịlần8đãđượcĐCSViệtNamghichépl
ạiđể
chứngtỏtầmnhìnxacủaHồChíMinh[101].ViệcôngcóthựcsựđoántrướcđượcĐứcsẽxâm
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 206Diễnđànwww.x‐cafevn.org
lượcNga,xảyravàongày22tháng5,thìkhôngđượcbiếtrõ.Nhưngthànhcôngthựcsựcủaông
làviệcđãhợpnhấtĐCSĐôngDươngvàotrongmặttrậnthốngnhấtvới
QuốcDânĐảngvà
nhữngđảngpháiquốcgiaViệtNamcómặttạivùngbiêngiớiTrungQuốc.BùiSanđãkhaivới
ngườiPháprằngm ộtngườitênPhong(đượcnhậndiện
làHồ)đãlàchủtoạcủaphiênhọpUỷ
Ban TrungƯơng, tro ng khiđóʺM ạnhʺ (được nhận diện là Hoàng Quốc Việt) làm thư ký.
ʺXuyênʺhayĐặngXuânKhu,saunàytrởthànhTrườngChinh,đãbáo
cáonhữnghoạtđộngtại
cáctỉnhTháiBìnhvàHàĐông.ĐặngXuânKhuđãđượcphêchuẩnlàmTổngBíThưĐCSĐông
Dươngtạihộinghịnày.KhiʺPhongʺphátbiểutrêncươngvịđạidiện
củaChiBộHảiNgoại,ông
đãphêbìnhhoạtđộngtrongquốcn ội.ʺÔngnóirằngvàothờiđiểmhiệntại,việckêugọitoàn
thểdânchúngkhôngphânbiệtthànhphầngiai
cấplàcầnthiếtʺ.Ôngđãđềxuấtrằngđảngnên
kêugọitinhthầndântộccủanhândânViệtNam.Họphảikhuyếnkhíchtinhthầnyêunướcvà
kêugọimọi

Nhưngđếnlúcấycáitênmànhữngđồngchícủaông
ởQTCStừngbiếtđếnđãđượcdẹpbỏ.LúcấyHồcầnphảivứtbỏtêntuổitrướcđâycũngnhư
mốiquanh
ệcủanóvớiQTCS.ÔngsẽhiệndiệntrướcthếgiớivớicáitênHồChíMinh,ChủTịch
củachínhphủViệtNamvừađộclậpvàongày2tháng91945.
KhiHồChíMinhxây
dựngtổchứcliênhiệpViệtMinhtạiQuảngTây,QTCSđãbiếnkhỏitầm
nhìncủanhữngngườicộngsảnViệtNam.MặtdùLiênXôquaylạicươngvịcủa
mìnhtrongliên
minhchốngPhátXíttoànthếgiớivàotháng61941,họđãđangphảiđốiphóvớicuộcchiếnsinh
tửchốnglạingườiĐứcxâmlượcvàvìthếđãchuyểnmốiquan
tâmcủahọkhỏichâuÁ.Vào
ngày16tháng101941nhânviênQTCSđãbắtđầusơtánvềhướngđôngđếnUfavàKuibyshev
khiquânĐứcQuốcXãtiếptụctiếnvềMoscow.Vàocuốithángấy  Dimitrov
đãviếtthưcho
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 207Diễnđànwww.x‐cafevn.org
StalinvớiđềxuấtrằngQTCSnênbắtđầuđivàohoạtđộngbímậtdướicáitênlàʺHọcViện
NghiênCứuQuốcTếʺ. [104]Nhưngmãichođến tháng 5 1943, saukhiDimitrovquayvềl
ại
MoscowthìthảoluậnvềviệckhaitửQTCSmớibắtđầuđượcđềcập.Tạimộtcuộchọptổchức
bởiDimitrov,MolotovvàManuilsky,họđãđồngýrằngQTCSđãkhôngcòncóích
vàʺđãtrở
thànhmộttrởngạichosựpháttriểnđộclậpcủanhữngđảngcộngsản”[105]Thôngbáochính
thứcvềviệcgiảithểđãđượcđăngtrêntờPravda(SựThật ‐ND)vàongày22
tháng5.Mặcdù
nhiềucơchếcủaQTCSvẫncònđượctiếptụcbởihaiʺhọcviệnnghiêncứukhoahọcʺ,đếnnayta
vẫnchưacóbằngchứngvềviệccộ
ngsảnViệtNamđãtừngnhậnđượcnhữnghướngdẫnhoặc
tàitrợtừMoscowtrongkhoảngthờigiantừ1941‐1947[106].

làmộtdiễntiếnhiểnnhiên.RobertTurnerđãđúngkhichorằngHồchiaxẻphầnlớncôngtrạng
trongviệcđem chủnghĩa Marxist‐
Leninist vàoViệtNam [1]. Nhưng chúng ta nênnhớrằng
nhữngtiếp xúc của ông với người Ngađãkhôngmanglạikếtquảtứcthời.Hơn nữa,đãcó
nhữngnguồngốc
củaảnhhưởngpháitảvàMarxistkháctạiViệtNamtrongnhữngnăm1920‐
cóthểnóirằngcócảchinhánhcủaĐCSTrungQuốcđãhiệnhữutạimiềnnamViệtNamtrong
nhữngnăm1927‐8.VaitròcủatổchứcnàyđốivớisựpháttriểncủacộngsảnViệtNamvẫnchưa
đượctìmhiểu,nhưngc ăncứtheotêngọicủanó‐
UỷBAnNamKỳ‐CamBốt‐chúngtacóthể
đoánđượcrằngnóđãcóảnhhưởngngaytừđầutrongviệcđưarakháiniệmcủamộtphong
tràocộngsảnĐôngDươngthốngnhấtchứ
khôngphảilàmộtđảngcộngsảnViệtNamthuần
tuý.
NỗlựccủaHồnhằmtạoramộtđảngcộngsảnViệtNamvớihậuthuẫncủaQuốctếCộng
Sản
nênđượchiểutronghoàncảnhcủasựđôhộtừngườiPhápvàt ừlâungườiViệtđãtìmkiếmtrợ
giúptừbênngoài.SựthấtbạitrongchiếndịchcủangườiViệ
ttạiHộiNghịHoàBìnhParisnăm
1919đãchuyểnsựchúýcủanhữngngườiquốcgiavềphíanướcNga.Chínhtừquanđiểmcủa
Leninvềnhiệmvụcủagiaicấpvôs
ảnphươngTây‐ủnghộnhữngphongtràocáchmạngtại
nhữngquốcgiathuộcđịa‐đãthuyếtphụcHồthamgiaĐệTamQuốcTế.Ôngđãkhônghềcóý
tưởnglãngmạnnàovới
bạolựccáchmạnghoặcchủnghĩaanhhùngcánhân‐trênthựctếông
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 209Diễnđànwww.x‐cafevn.org
đãgiữmìnhrấtkhiêmtốntrongsuốtsựnghiệpchínhtrịcủamình.Ôngkhôngphảilàtaychân
củaStalinvàcóthểđãkhôngthựcsựgặpriêngStalinmãichođếnnăm1950.Tháiđộcủa
ông

suốtsựnghiệpchínhtrịcủaHồ.TrongkhiđốivớiphươngTâynhữngnỗlựccủaHồ
tronggiaiđoạnsauThếChiếnthứHainhằmtạorahìnhảnhcủamìnhnhưmộtng
ườitheochủ
nghĩaquốcgiađãgặpphảinhữngnghingờthìbêntrongnộibộĐCSĐôngDươngtháiđộthiếu
thànhtâmvớiʺchủnghĩacộngsảnvôsảnʺđãtiếptụcbị
xemnhưlàmộtnhượcđiểmcủaông.
Tronggiaiđoạntừ1931đến1935,lầnđầutiênTrầnPhúvàHàHuyTậpkêugọiđặtvấnđềvề
giátrịtưtưởngcủaHồ,sauđóthì
nhữngphêbìnhcũtừcácđảngviênkhácvềquanđiểmquốc
giacủaHồcũngđãđượcđemrathảoluậntronggiaiđoạn1948‐9,nếukhôngnóilàsớmhơn.
Chođếnlúcấycơ
quanthaythếQuốctế CộngSảnlàBanThôngTinCộngSản(Communist
InformationBureauviếttắtlàCominform‐ND)đangđượcthànhhìnhvàthếgiớiđangchiara
thànhhaikhối.HyvọngvềviệcHoaK
ỳhậuthuẫnchochínhphủvừathànhlậpcủaHồChí
Minhđãtiêutan.
VềquanđiểmthiêntảtrongĐCSĐôngDươngvềnhữngđườnglốiquốcgiacủaHồtronggiai
đoạnChiếnTranh
ThếGiớithứHaivàviệcônggiảitánđảngcộngsảnvàotháng11năm1945,ta
cóthểtheobướcchâncủaTrầnNgọcDanh,đạidiệncủaViệtNamDânChủCộngHoà
tạiPháp
từnăm1945đến1948(ôngcũnglàmộthọcviêntừMoscowvàlàemtraicủaTrầnPhú).Ôngđã
thìnhlìnhđóngcửavănphòngđạidiệntạiParisvàocuốinăm1948
vàbỏchạysangPrague[3].
TạiđâyôngđãgửiítnhấthaibứcthưđếnMoscow.Mộttrongnhữngbứcthưấyviếtrằng:
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 210Diễnđànwww.x‐cafevn.org
SauphêbìnhcủaBanThôngTinCộngSản,hiệnnaytôihoàntoànkhôngđồngývớiđườnglối
quốcgiavàcơhộimàđảngtôiđangtheođuổitừkhinóchínhthứcbịgiảitán.Vi
ệcgiảithểnày,đi

theoDanhlàvàonăm1921nhưngdườngnhưđếncuốinăm1920đãtrởthànhʺchuyệnđãrồiʺ
(nguyênvăn:faitaccompli‐ND),ngaycảtrướcHộiNghịToursvàotháng121920.
Bảnthân
Quốccàngtrởnêncùngnhịp,nếukhôngnóilàtheohẳnđườnglốicủagiaiđoạn1920‐7vàđã
tậnhưởngđượcmộtthờikỳmớitừ1938‐47màôngđượccho
làʺcótưtưởngđúngđắnʺ,khi
phongtràocộngsảndoLiênXôdẫnđầuđãchọnchủnghĩacộngsảndântộcvàquyềntựquyết
cógiớihạncủacácđảngthànhviên.
Nhưngchođếnnhữngnăm1949‐50,Stalinđãtáilậpviệc
kiểmsoáttưtưởng của mình lênhầuhếtphongtràocộngsảnthếgiớivàđãkhuyênnhững
ngườicộngsả
nViệtNamnêntìmhướngchỉđạotừĐCSTrungQuốcđangcónhiềuthắnglợi.
KhiHồviếngthămMos cowvàonăm1950vớitưcáchlàthànhviêncủapháiđoànMaoTrạch
Đông,Stalinđ
ãtiếpđónôngmộtcáchvôcùnghờhững[6].
Khitiểusửcủaôngxuấthiệnlầnđầutiênvàonăm1948(trongmộtbảnviếttaybằngtiếngHoa],
chắchẳnH
ồđãtìmcáchcủngcốvịthếchínhtrịcủamình.Cuốnsáchnhỏnàyđãnhấnmạnhcả
tínhchấtvôsản‐cuộcđờithuỷthủvàlaocông‐lẫnthànhtíchlãnhđạođấtnướccủaông.
Vì
thếdườngnhưnóđãđượcdùngđểphụcvụhaichứcnăng:chiếmlấytìnhcảmcủangườidân
trongnướcvàđồngthờicũngđểthuyếtphụcnhữngthànhviêncộngsảncòn
hoàinghinhư
TrầnNgọcDanhrằngHồlàmộtngườivôsảnthựcsự.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 211Diễnđànwww.x‐cafevn.org
TrongkhiviệccốgắngvạchđườnglốichonhữngbộphậncấuthànhĐCSĐôngDươngtrong
năm1941 hoặc1948thìđầymạo hiểm, tavẫn có thể thấy rằngnhững nguồn
gốc chốngđối
quyềnlãnhđạocủaHồđãbắtđầurấtsớmtừphongtràovôsảnhoáđượchìnhthànhtạiBắcKỳ

ngnhấttạiTrungQuốcdướiconmắtcủanhữnghọcviêntrẻtừMoscow.
Chúngtavẫncònlâumớicóthểđưa rađượcđánhgiácuốicùngvềnhữngnămthángcầm
quyền
củaHồ.Đơngiảnlàđangcóquáítbằngchứngvữngchắcvềquátrìnhsoạnthảonhững
quyếtđịnhtạiHàNội.Nhưngtrongnhữngnămthángđượcphântíchởđây,ta
khôngcònnghi
ngờgìvềsựtậntâmvàkhảnăngtàitìnhcủamộtnhânvậtđấutranhvìđộclập,ngườiđãnỗlực
rấtnhiềuđểđưavấnđềgiảiphóngthuộcđịaratrước
lịchtrìnhchínhtrịcủangườiPháp.TừHội
NghịHoàBìnhParischođếnsựkiệntuyênbốđộclậpcủaôngvàonăm1945,ôngđãđượcthúc
đẩyb ởitìnhyêunướcchânthànhvàlòngc
ămthùsâusắcđốiv ớichủnghĩathựcdânPháp.
Nhưngôngcũngkhôngphảilàmộtconngườicộngsảnthầnthánh.Ôngđãănởvớinhữngphụ
nữtrongnhiềugiaiđoạ
n,thoảhiệpvàlũngđoạnnhữngđảngpháiquốcgiakhác.Ôngđãkhông
luônlàngườithẳngthắn‐trongrấtnhiềutrườnghợpôngđãchorằngthànhthậtvềlậptrường
chính
trịlàmộtviệcdại dột.Lòngtincủaôngvềchủnghĩacộngsảnthìkhómàlườngđượcbao
sâu‐điềuduynhấttacóthểkhẳngđịnhlàôngđãkhôngcoitrọngchủ
nghĩagiáođiều.Con
đườngmàôngđãtheothườngđượcchắtlọc ratừhàngloạtnhữnglựachọnbịgiớihạnbởi
nhữngsựkiệnvượtngoàitầmkiểmsoátcủ
aông.
Điềutrớtrêulàtrongnhữngnăm1990,saukhinhữngđảngcộngsảntạiĐôngÂuđãbịhấtkhỏi
quyềnlực,đảngcộngsảnViệtNamvẫngiữnguyênvịtrí
chínhthốngcủamìnhbằngcáchnhận
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 212Diễnđànwww.x‐cafevn.org
rằnghọđạidiệnchoʺTưTưởngHồChíMinhʺ.Mộttàiliệuxuấtbảnnăm1995vềTưTưởngHồ
ChíMinhcủaHọcViệnChínhTrịQuốcGiaHồChíMinhđịnhnghĩađấy

thuầnlànhững
sảnphẩmcủaQuốctếCộngSảnthìđiềunàyđãbópméosựthật.Họtồntạimột
cáchsongsongtrongnhữngphạmvikhácnhau‐xãhộitruyềnthốngcủaVi
ệtNam,đếchế
Pháp,tổchứcNamDươngvàcộngđồngthếgiớimàtrongnhữngnăm1920và1930đãbịbógọn
bởinhữngphươngtiệnthôngtinhiệnđại,việcphụthuộclẫ
nnhauvềgiaothôngvàkinhtế.
ChínhkhảnăngcóthểchuyểnvậngiữanhữnglĩnhvựckhácnhaucủaHồChíMinhcuốicùng
đãgiúpônggiữvữngđượcvịthếcủamìnhnhư
làmộtnhàlãnhđạothànhcôngnhấttrongcông
cuộcđấutranhgiànhđộclập.

HẾT