HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 89Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Quốcvềviệctáitổchứccó đềcậpđếnviệchộinàyđangbắtđầumộtđợt kếtnạpthànhviên
mới[97].SởLiêmPhóngchuyểntintứcnàycùngvớimộtphụchúđếncho
VănPhòngQuảnLý
ĐịaPhương,vănphòngnàychorằngviệcnhữngngườiĐôngDươngđếnQuảngChâuʺcóthể
khôngliênquanʺđếnviệctáitổchứccủaHộiLHCDTBAB.Nhữngngười
lưuvongmớinàycó
thểnằmtrongsố30ngườiViệtđangtheohọctạiHoàngPhố.
LâmĐứcThụbáovớiSởLiêmPhóngrằngNguyễnHảiThầnđanghiềmtịvềảnhhưở
ngcủaHồ
ChíMinhtrongtổchứcnhữngngườicáchmạngViệtNamtạiQuảngChâu.ʺNguyễnÁiQuốc
đangchuẩnbịchocuộccáchmạngmộtcáchcóphươngpháp.Ôngtachỉ
rataykhithờiđiểm
chínmuồi.NguyễnHảiThầnlạitheođuổiphươngphápbạođộng.Ôngtamuốnthựchiệnnó
ngaylậptức,ʺngườichỉđiểmnàynói[98].Trongm
ộtbuổibáocáokhác,LâmĐứcThụphântích
rõhơnvềconngườiHồChíMinh:ʺNguyễnÁiQuốcvẫncòndínhlíuđếnCơQuanThôngTin
củaUSSR.Ôngtakhôngtiếtlộlàmìnhlàmgìởđó 
ôngtavôcùngđanghivàchỉhélộvớibạn
bènhữnggìcầnthiếtnhất Hầuhếtnhữnggìônglàmđềutheotưtưởngcủaông.Nhữngngười
nhưHồngSơnđềnghịông
tamuamộtmảnhđấtởHảiNamđểmởtrường,nhưngôngtabảo
rằngôngsẽchẳngbaogiờbỏtiềnra muađấtvàvìnguyênthuỷđấtđailàcủamọingườinênnó
nênđểcho
mọingườisửdụngmộtcáchtựdoʺ[99].
Cảnhóm ViệtkiềutạiQuảngChâuvànhữngngườiáiquốctrongnướcđềucómộttrôngđợilà
ʺLýThụyʺsẽsớmphátđộng
mộtcuộckhởinghĩavũtrang.Đếncuốitháng31926phảnkháng
chínhtrịtạiViệtNamđãđạtlênmứccaonhấtkểtừphongtràochốngthuếnăm1908.Cáichết
củanhàc

HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 90Diễnđànwww.x‐cafevn.org
nàyđượccholàđãgửimậtpháiviênđếnvùngVạnSơn(khuvựcNàLương),nơiđóhọsẽcung
cấpsúngchobọnthổphỉ[100]
MộtmậtthámkhácvớibídanhʺKonstantinʺ,đã
báocáovềTamKamSay,ngườiđãcầmđầu
mộtcuộckhởinghĩavũtrangnăm1918,cũngsẵnsàngtấncôngHònGai,mộtthịtrấnphíabắc
ViệtNam. CùnglúcấyKonstantinđ
ãbáo tinrằng PaulMonin,mộtluật sư Pháphoạtđộng
chốngchínhsáchthuộcđịaởSàiGòn,đãđếnQuảngChâuđểđềnghịngườiNgahỗtrợmột
cuộcnổidậy(nhữngtàiliệukhácc
ủaPhápchorằngcuộcgặpgỡnàyvàokhoảngcuốitháng2
đến30tháng51926[101]).Kếhoạchtấncôngnhưsau:banghìnlínhTrungQuốcdo100người
AnNamdẫnđườngsẽđithuy
ềntừBắcHảivàđổbộlênmộtcảngthuộcTrungQuốctrênbờ
biểnNamAnNam.Konstantin,hìnhnhưkhôngđộtnhậpvàođượchàngngũthâncậncủaHồ, 
chorằngkếhoạchtấ
ncôngđãđượcHồđồngý[102].Nhưngtrongmộtbáocáokhác,chắcchắn
làcủaLâmĐứcThụ,chothấyrằngHồkhôngtintưởngvàosựđánhgiácủaMoninvàđãtừchối
ủng
hộkếhoạchcủaôngta[103].ViệcMoninlàmviệcvớiđồngnghiệpcủaHồtạiParislàPhan
VănTrườngvàrấtđượctầnglớpchốngđốitạiSàiGònnểtrọngv
ẫnkhôngđủđểthuyếtphục
Hồđitheohướngcủaông.
Theomọinguyêntắccũc ủatầnglớpphảnđếngườiViệtthìđâylàthờiđiểmchínmuồicho
hànhđộngquânsự.Nhữ
ngtruyềnthốngnổidậynàydườngnhưđãcổvũchoviệctạodựng
mộthuyềnthoạivềLýThụynhưlàmộtvịtổngtưlệnh.NhưngnhữnggìHồđangth
ựcsựxây
dựngthìkhông  cógìngoạitrừnhữnghạtnhâncònrấtnhỏbécủađảngcộngsảnViệtNam

ccủaĐạiHộiMởRộnglần7BanChấpHànhQTCSđượctổ
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 91Diễnđànwww.x‐cafevn.org
chứcvàotháng111926,thờigianthíchhợpnhấtcủabảnbáocáonày.(Tronggiaiđoạn1930‐1có
vàitàiliệuvềtổchứcʺNamKỳ‐CamBốtʺtrongvănkhốQTCS).Dùthế,một
báocáotómtắt
củaSởLiêmPhóngvềnhữngdiễnbiếnchínhtrịởĐôngDươngtrongnăm1926vàđầunăm
1927chothấyđãcórấtnhiềucôngđoàncôngnhângốcHoahoạtđộng
tạimiềnnamViệtNam
vàđãcóquanhệvớiQuảngChâu[108].Cũngtrongthờigianấy,nhữngtổchứcbạolựcbímật
đangđượcsựủnghộcủaQuốcDânĐảngởSài
Gòn[109].Làthànhphầncủamặttrậnthống
nhất,nhữngcôngđoànvàtổchứcnàycóthểđãbaogồmnhữngngườicộngsảnnòngcốt.Đến
giữanăm 1927 những ng
ườigốc HoatạiNamViệtNamđãgiúpđưanhữngthànhviênmới
ngườiViệtthamgiacáclớpđàotạoởQuảngChâudướivỏbọcQuốcDânĐảng[110].
SemaunnóirằngĐCSTrung
QuốcđanghoạtđộngtrongnămhuyệncủaĐôngDươngthuộc
Pháp(cólẽlànămkhuvựctrongLi ênHiệpĐôngDương)vàđảngcộngsảnNamKỳʺlàmộttổ
chứcnăngho
ạtnhấtđangd ẫnđầumộtphongtràomạnhmẽtrongquầnchúngbảnxứ.ʺMộtsơ
đồđínhkèmtrongbảnbáocáochothấynhữngcónhữngchibộNamKỳt ạiSàiGòn,ChợL
ớn,
TràVinh,SaĐéc,CàMauvàThủDầuMột.NhữngchibộtạiCambodiađặttạiKompongCham,
CratievàKampotvớimộtchiuỷgồm50thànhviêntạiPhnomPenh.Mộthộinghịbaogồ
mđại
biểutừHảiPhòng,HàNộivàLaoCaidựđịnhtổchứcvàotháng21927tạiHải Phòng.Những
đạibiểunàyhìnhnhưlàngườigốcHoa,vídụnhưmộtngườitênʺ
MôngVĩnhHộiʺ,đượcxemlà
mộtnhàcáchmạngnổibậtnhấtởmiềnBắc(ViệtNam).Semauncũngđềcậpđếnmộttổchức

Dân[115].VàothờiđiểmnàycóthểHồcũngđãnhậnđượcquyêngóptừnhữngngườiyêunước
giàucóởmiềnnamViệtNam.MộtghichúcủaSởLiêmPhóngngày
12tháng8/1927viếtrằng
DiệpVănKỳ,mộtchủbáotạiSàiGònvàcũnglàhọctròcủathânphụHồChíMinh,đãthường
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 92Diễnđànwww.x‐cafevn.org
xuyêngửitiềnđếnmộttrunggiantại QuảngChâumỗikhiHồChíMinhyêucầu ôngđóng
góp[116].Sớmhơnnữalàtrongnăm1925LâmĐứcThụbáocáorằngHồđãnghĩđếnviệc
tìm
đếnngườibạncũởParislàKhánhKý(NguyễnĐìnhKhánh‐ND),giờlàmộtnhànhiếpảnhtại
SàiGònđểxintiền.HồcũngđềcậpđếnBùiQuangChiêu,nhàlãnhđạogiàucócủaĐảngLập

Hiến,nhưlàmộtngườibảotrợđầytiềmnăng[117].Nếunguồntàichínhtừmiềnnamđãthực
sựlưuchuyểnvàonăm1926,rõrànglàHồnghĩrằngkhôngdạigì
tiếtlộđiềuấychongườiNga
biết.
Hồtườngthuậttrongbáocáotháng61926rằngkểtừkhiđặtchânđếnQuảngChâu,ôngđã
thựchiệnđượcnhữngviệcsauchophongtràocáchm
ạngĐôngDương:(1)thànhlậpmộthộibí
mật;(2)thànhlậpmộttổchứcnônghộicủanhữngngườiViệtsốngtạiXiêm;(3)lựachọnmột
nhómʺtiênphongʺ
từconemcủanôngdânvàcôngnhân(mộtsốtronghọđếntừXiêm)đểđào
tạotạiQuảngChâu;(4)tổchứcmộtnhómphụnữcáchmạnggồm12người;và(5)thànhlậpmột
l
ớptuyêntruyềnởQuảngChâuchonhữnghọcviênđượcbímậtđưasangtừViệtNamvàXiêm.
Đếnlúcnày,lịchsửcủaThanhNiênHộimàtađãbiếtđượctừnhữnghồikýc
ủacácnhânvật
ngườiViệtkhácnhauđãtrùngvớinhữnggìchúngtarútratừbáocáocủaHồ[118].Hồgửibáo
cáonàykhiôngchuẩnbịchonhómhọcviênthứhaiđếnQuảng
Châuchokhoáđàotạobắtđầu

nghèokhổ,đãsẵnsàngđónnhận
nhữngtưtưởngcáchmạngmàHồmangđến.Khôngcònnghi
ngờgìvềưuthếcủanhữngthànhviênThanhNiênkỳcựuxuấtthântừphíabắccủamiềntrung
ViệtNam,kểcảuỷbantrung
ươngtừQuảngChâu,đãtạothànhmộttổchứcgiốngnhưlàmột
hộiđồnghương.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 93Diễnđànwww.x‐cafevn.org
NhữngthànhviênmớiđượcLêDuyĐiếmđưađếnQuảngChâu.LêDuyĐiếmlàbạnhọccũ
củaTrầnPhú,xuấtthântừHàTĩnh.Vàonửacuốinăm1925,ôngđượcĐảngPhục
Quốcgiao
chonhiệmvụliênlạcvớinhữngngườiViệttạiQuảngChâuđểbànvề phốihợphànhđộng.
TrướckhiquaylạiVinhôngđãgianhậpThanhNiênHội[120].Việc
nàycũngxảyravới hầuhết
cácthànhviêncủaPhụcQuốc/CáchMạngĐảngsaukhiquaQuảngChâu:TrầnPhúvàhọctrò
của mình là NguyễnNgọc Ba quay vềsauba tháng
 học tậpvàđãtrở thành thành viên của
ThanhNiên.(Nhưtađãthấyởtrên,LêHồngSơnđãđưaNguyễnNgọcBasanghọckhoáthứ
nhất;cólẽôngđãthamdựcảhaikhoáhọc).
TrongchuyệndoPhanTrọngQuảngkểvềchuyến
đi,cónhữngngườikháctừmiềntrungViệtNambaogồmNguyễnVănLợi,LêMạnhTrinh,
TrầnVănĐắc,NguyễnVănKhang
vàQuảng.HaithànhviêncủaPhụcQuốclàTônQuangPhiệt
vàHoàngVănTùngđãkhôngđếnđượcQuảngChâuvìhọđãbịbắtkhibịtuộtlạiphíasautại
biêngiới.Mãichođến
tháng9,saukhiđãdichuyểnbằngđườngthuỷ,xelửavàđibộvớinhiều
tuầnlễchờđợiởmỗitrạm,cảnhómđãđếnđượctrụsởcủaThanhNiêntạiQuảngChâu.Ởđó
họđ
ãgặpnhữnghọcviênđếntừBắcKỳvàXiêm.Tấtcảcókhoảng20họcviênđãđếnQuảng
Châu,trongđócócảvịthủtướngtươnglailàPhạmVănĐồng,ôngbịbệnh

Minhcóthểthaythếhẳnn
ếuhọvắngmặt,Hoankể[125].Ôngcũngnhớlạinhữngvaidiễn
trongcácvởkịch.Hồ,đượcnhữnghọcviênbiếtđếnvớicáitênlàVương,thườngđóngvaicông
nhânhoặ
cnôngdân[126].Hoankhôngđềcậpđếnbaonhiêuhọcviênđãđượckếtnạpvàođội
ngũcốtcáncủatổchứccộngsản,nhưngnếuconsốnàycũngítnhưởkhoáhọctrước
thìsố
thànhviêncộngsảntrongThanhNiênHộivẫncònrấtnhỏ.HuỳnhKimKhánh(nhàsửhọc‐
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 94Diễnđànwww.x‐cafevn.org
ND)chobiếtcons ốvàokhoảng24thànhviêncủaThanhNiênCộngSảntínhđếntháng51929,
nhưngconsốnàyrõrànglàchỉđềcậpđếnsốthànhviênđangsốngtạiTrungQuốclúcấy[127].

TổngsốbaonhiêungườiViệtđãkinhquatrườngđàotạocủaThanhNiênthìkhómàxácđịnh
được.Tôichỉđãtìmthấybằngchứngchắcchắncủa3đợthọcviênchínhth
ức;mộtnhómthứ4
đangsắpxếptạiQuảngChâuvàotháng31927nhưngbịgiánđoạnvìcuộcđảochínhtháng4
[128].HồbáocáovớiQTCSkhiôngquaylạiMoscowvàotháng61927
rằng75thanhniênViệt
NamđãđượcđàotạotạiʺtrườngtuyêntruyềnʺcủaôngởQuảngChâu[129].Hồi kýcủamột
ngườiViệtviếtnăm1992lạichorằngcóđến
10khoáhọcvớitổngcộngkhoảng250‐300học
viên[130].Mộtbàiviếtcủacùngtácgiảtrênvàonăm1990,đãtríchdẫnmộttàiliệutừViệnLịch
SửQuảngĐông
rằngcótổngcộngtrên300ngườiViệtđãthamgiavàonhữnghoạtđộngcách
mạngkhácnhautạiQuảngĐôngtừ1924đến1927[131].Consốnàybaogồmcảnhữngngười
khônggia
nhậpđảngcộngsản.Consốnàycũngcóthểbaogồmnhữnghọcsinhtheohọccác
khoáhọcchínhthứcvàocuốinăm1927đến1928,saukhiHồđãrờikhỏiTrungQuốc.
Hơnnữa,

1927,HàHuyTậpđãviếtvàonăm1932.ʺHầunhưchúngtôiđãhọcthuộclòng,ʺôngkể[136].
Nóbaogồmnhữngđịnhnghĩavềcáchìnhthứccáchmạng,nhữ
ngphongtràoquốctế,công
đoàn,nônghộivàhợptácxã.Nóthấmnhuầnkháiniệmv ềhaigiaiđoạncáchmạngnhưđã
vạchratrongLuậnCươngvềNhữngVấnĐềDânTộ
cvàThuộcĐịacủaLenin.Tậptàiliệuđã
địnhnghĩahaigiaiđoạncáchmạngnàylàcáchmạngdântộcvàcáchmạngthếgiới.Trongkhi
cáchmạngdântộckhôngđềcậpđế
nvấnđềphânbiệtgiaicấp,cáchmạngthếgiớisẽdogiaicấp
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 95Diễnđànwww.x‐cafevn.org
nôngdânvàcôngnhânlãnhđạovàsẽdẹpbỏchủnghĩatưbảntrênthếgiới[137].Đếnnăm1932
thìkháiniệmhaigiaiđoạncáchmạngđãbịQuốctếCộngSảnloạibỏvà
HàHuyTậpcũngđã
viếtbàilênántínhngâythơvàkhóhiểucủacươnglĩnhThanhNiên.Cụthểlàôngđãphêphán
lýluậnchorằng:ʺtronggiaiđoạnđấutranhphảnđế,ta
phảiliênkếtvớimọitầnglớpʺ.ʺLýluận
kiểunàychẳngcógìquantrọnghơnlàsựthoảhiệpgiaicấp ʺ,ôngnói[138].
Đếntháng21927côngviệctuyển
ngườivàđàotạocủaHồcuốicùngđãcótiếnbộ.Thànhcông
củaHồtrongviệcchuy ểnhoánhữngđảngvi ênTâmTâmXãđãđượcdùnglàmkiểumẫutrong
quanhệcủaôngv
ớiPhục Quốc/CáchMạngĐảng.BướckếđếnlàtạochoThanhNiênmộtchỗ
dựachínhthức,đólàđạtđượcsựcôngnhậntừQTCS,soạnthảocươnglĩnhvàtìmkiếmnguồn
tàitrợvữngvàng.ViệcđoànđạibiểucủaQTCSđếnQuảngChâuvàotháng21927đãtạocho
Hồnhữngc ơhộimàôngđangtìmkiếm.JacquesDoriot,mộtnhàhoạtđộngvềphongtràothanh
niên
cộngsảnmàHồđãgặpt ạiĐạiHội6ởMoscow,cómặttrongđoàncùngvớiTomManntừ
AnhQuốcvàEarlBrowderngườiMỹ.DoriotcũngđãtrởthànhchủtịchPhânBộThuộcĐị
acủa

chứcđếnsốđông
quầnchúngtrongnước;(3)thamgianhiềuhơnnữavớitìnhhìnhchínhtrị
ViệtNam;và(4)thànhlậpcáccôngđoàncôngnhân,nônghội,hộisinhviêncũngnhưcáchiệp
hộichocác
thànhphầndânchúngkhác[143].
LuậncươngcủaDoriot‐dướidạngmộtláthưgửichoʺThanhNiênCáchMạngĐôngDươngʺ‐
chothấyrõlàôngnhìnThanhNiênHộinhưlàmộtđảngquố
cgiavớinhữngmụcđíchtươngtự
nhưcủaTrungQuốcQuốcDânĐảng:ʺNhândânĐôngDương‐nhưtổchứccácbạnđãtuyên
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 96Diễnđànwww.x‐cafevn.org
bố‐chỉcóthểđitheoconđườngduynhấtnếuhọmuốnthayđổitìnhhình:đólàconđườngđấu
tranhgiànhđộclậpʺ[144].Ôngnhấnmạnhrằnggiaicấpnôngdânvàcôngnhânlànhữnglực

lượngtiênyếutrongcuộcđấutranhnày.Nhưngôngcũngđãủnghộmạnhmẽchoviệcthành
lậpmộtmặttrậnthốngnhất:ʺĐừngquênrằngdướisựthốngtrịcủa
chủnghĩađếquốc,tấtcả
mọingười(côngnhân,nôngdân,tiểuthươngvàtríthức),ngoạitừmộtsốrấtnhỏcủathành
phầnđầucơtrụclợi,đềucóquyền lợitrong
cuộcđấutranhchốngthựcdân.Đừngnênbỏqua
mộtnỗlựcnàođểkêug ọivàtổchứchọtừngngàytrongcuộctranhđấunày.Đừngnêntừchối
bấtcứsựhợptácnàocủ
ahọʺ[145].Trongsuốtbàiviết,ôngkhônghềnhắcđếnchủthuyếtcộng
sảnmặcdùđãdẫnravídụvềcuộccáchmạngNganhưlàmộtkiểumẫucủaphongtràoph
ản
đếvìnóđãgiảiphóngnhândânbịápbứcrakhỏisựthốngtrịcủaSaHoàng[146].ViệcQTCS
mongmuốnuốnnắnThanhNiênHộithànhmộtđảngquốcgiacũngđãđược
nhấnmạnhbằng
báocáongày17tháng31927củaLâmĐứcThụ:ʺGầnđâynhữngngườicáchmạngPhápvà
TrungQuốcđãbắtđầukhuyếnkhíchʺlesamisʺ(nhữngngườibạn‐ND)

quichếchocáccôngđoàn,nônghội,hộisinhviênvànhữnghiệphộikhác[149].Tiếntriểncủa
nhữngsựkiệncó
thểlàhệquảhợplýcủaviệcDoriotđếnthămQuảngChâu.Nhưngmọiviệc
khôngtrôichảynhưHồhyvọng.TheoHàHuyTập,haiđảngđãquyếtđịnhchấpnhậndanh
xư
ngcủaViệtNamThanhNiênCáchMạngĐồngChíHội,vẫnđượcbiếtđếnnhưThanhNiên
hoặcVNTNCMĐCH.Haitổchứcsẽthựchiệnviệcthốngnhấttừtrênxuống,hợpnhất
tấtcả
nhữngtổđảngdướimộtuỷbantrungươnglâmthời.Cácchiuỷlâmthờicũngđãđượcthành
lậptạimiềnbắcvàmiềntrung,việccònlạilàthànhlập
mộtchiuỷlâmthờiNamKỳ.Nhưng
nhữngthànhviêncủaThanhNiêntừmiềnNam,vìkhôngthamdựđượchộinghịtoànquốcở
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 97Diễnđànwww.x‐cafevn.org
Huế,đãkhôngchịuthừanhậnquyếtđịnhcủahộinghịtháng7.Đếnthờiđiểmsautháng7 1927,
HàHuyTậpviếtrằngmiềnnamđãcósốthànhviênThanhNiênđôngnhấttrong
cảnước.Đây
làmộtthayđổilớnsovớitìnhtrạngđầunăm1927,khiDoriotbáocáolàchỉcómộtchibộThanh
NiênthànhlậptạiNamKỳ,vàđãchothấynỗlực
xâydựngtổchứcnàythànhmộtđảngquần
chúng.TậptựnhậnrằngsaukhibịđuổiviệcdạyhọcởVinh,ôngđãvàoSàiGònvàotháng3
1927đểkhởisựnhữngcôngtácchínhtr
ịnhưtổchứccácl ớphọcbuổitốichocôngnhân[150].
Mộtnhómkhoảng10ngườilưuvongtừNamKỳhoặcTrungKỳ,chủyếulàdânlaođộng,đã
đếnQuảngChâuvàotháng
5hoặcđầutháng61927,theolờicủaLâmĐứcThụ[151]Nhómnày
cólẽbaogồmTônĐứcThắng,mộtnhàtổchứccôngđoànvàchủtịchtươnglaicủaBắcViệt
Nam.Ôngđ
ãtừQuảngChâuvềNamKỳvàokhoảngnửasaunămấy[152].Nhưtađãthấy,
cũngcómộtnhóm9ngườimiềnnamđượcsựbảotrợcủaQuốcDânĐảngđãđếnQuảngChâu

ấyhìnhcủaMarxvàLenintrongnhàông.
Nhữngcuộchợpnhấtđảngpháikháccóthểđãđượckhởisựtừtháng3theođềnghịcủaDoriot
nhằmtăngsốlượngthànhviêncủaThanhNiên‐Ví
dụnhưmộtsốthànhviêncủaʺĐảngThanh 
Niênʺ(còncótênlàJeuneAnnam(ThanhNiênAnNam‐ND))thànhlậpvàotháng31926,đã
trởthànhchinhánhcủaThanhNiên.(Haitênđảnggiốngnhauchỉlàdotìnhcờ).
Vàogiữanăm
1926HồChíMinhđãgửimộtbáocáođầylạcquanđếnQTCSv ềnhómJeuneAnnamnàyvìnó
đãrấtthâncậnvớiPhanVănTrườngvàNguyễnAnNinh,vàcảhai
ngườiđềuđãtừnglàm việc
tạiParistrongCôngĐoànThuộcĐịaQuốcTế[157].SựliênhệcủahọvớiThanhNiên,cólẽlà
quaĐCSPhápthìcầnphảitìmhiểuthêm.Nhìnchung,chúng
takhôngbiếtđượcnhiềuvềsự
thậtcủanhữngtiếpxúcgiữaQuảngChâuvànhữngnhàcáchmạngmiềnnamtronggiaiđoạn
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 98Diễnđànwww.x‐cafevn.org
này.Nhưngđiềuchắcchắnlàđếngiữanăm1927nhữngnhàhoạtđộngtừTrungphầnViệtNam
đãbắtđầuxâydựngnhữngtổchứccóliênhệchínhthứcvớinhữ
ngnhântốđãcósẵntrong
mạnglướiquenbiếtcánhân.
KếhoạchhợpnhấtvớiThanhNiênvàotháng7/1927đãgâynênnhữngxáotrộntrongCách
MạngĐảng:theoHàHuyTập
thìmãiđếntháng7/1928nóvẫnduytrìcáitênThanhNiêncùng 
vớinhữngquychếvàphươngpháptổchức[158].Theoquanđiểmcủaôngthìhaiđảngnày
khôngmâuthuẫnvềnguyêntắc,
nhưngbịtrìtr ệvìnhữngdịbiệtcánhânkhiđềcậpđếnnhững
vấnđềtổchức.
Mộtcáinhìnphứctạphơnvềmốiquanhệgiữahaiđảngđãđượcđềcậpđếntronghồi
kýcủa
HoàngĐứcThi,mộtthànhviênCáchMạngĐảng,doSởLiêmPhóngpháthànhvàonăm1933.

Niênʺ].HồikýcủaHoàngĐứcThixácnhậnlàtuyrằngnh
ữnghọcviênThanhNiênkhôngcó
liênhệtrướcđâyvớiCáchMạngĐảngnhưnghọđãʺxinđượcphụcvụʺchođảngnàysaukhitừ
QuảngChâutrởvề[162].Tacóthểhiểurằnghọđãlàm
theochỉthịcủagiớilãnhđạoThanh
NiênởTrungQuốc.
SựtanrãcủaMặtTrậnThốngNhất
TiếntrìnhcủacôngtáctổchứcmàDoriotkhisangthămđãtrìnhbàychoThanhNiênđãb
ịgiảm
thiểuvàothờigianthươnglượnghợpnhấtvớiCáchMạngĐảngbịthấtbại.Vừalúccôngcuộc
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 99Diễnđànwww.x‐cafevn.org
xâydựngđảngvàvậnđộnghậuthuẫntừCSQTcủaHồChíMinhđangbắtđầuchokếtquảthì
mặttrậnthốngnhấttạiQuảngChâuthìnhlìnhtanrã.Cuộcđảochínhcủa
TưởngGiớiThạch
ngày12tháng41927đãphávỡphongtràocôngnhâncánhtảtạiđâyvàđẩyĐCSTrungQuốc
vàohoạtđộngbímật.Nhữngdiễnbiếntươngtựcũngđãxảy
ratạicácthànhphốcủaTrung
HoaDânQuốc‐việcbắtbớhàngloạtvàhànhhìnhnhữngnhàhoạtđộngcôngđoànđãbắtđầu
khoảngngày14tháng4tạiQuảngChâu.LúcấyHồChí
Minhhoặcđãchạylênmiềnbắchoặc
đangtrúẩntạilãnhsựquánNga.Ônggi ảithíchvớiQTCSsaukhiquaylạiMoscowrằngngười
NgaduynhấtcònlạiQuảngChâuʺđã
khônggiúpđỡhoặccốvấnđượcgìchochúngtôi,hayít
ralàtiếptụctrảlươngthôngdịchchotôivìtôihoàntoànkhôngthểtìmđượcviệclàm Tôi
không còn cách nào kháclàđểmình b ị bắt
hoặctiếp tục công táctại Xiêm sau khiquay lại
Moscowʺ[163].MậtthámConstantinbáocáorằngHồvànhữngngườicộngsảnViệtNamkhác
đãbịcácthànhviêncủanhómyêunướ
cđốilậptạiQuảngChâutốgiác.NhómnàydoTamKam

toántheomộtphương
pháprấttàitình:ôngđưatiềnchoHồngSơnhoặcTùngMậuđểhọchitrả
bằng ngân khoảncủa mình Cách này làmcho những người Trung Kỳ tincậy lẫnnhau và
khôngtintưởng
vàonhữngđồnghươngđếntừnhữngvùngkháctrongkhốiLiênHiệpĐông
Dương,vàviệckhôngtintưởngnhaunàyđãđẩyHảiThầnvàPhạmNamSơnthànhlậptổchức
riêngcủ
ahọ.ʺ(tiềnnàylàtừchínhphủQuảngChâuchitrả,Thụviết,dướisựyêucầumộttuỳ
viênNga[169]).
DùthếhainhómnàyvẫntiếptụchợptáctrongkhuônkhổcủaH
ọcViệnHoàngPhố.Đếntháng
21927 Thụ chorằngđãcó 53ngườiViệttheo học tạiHoàng Phốkể từtháng 12nămtrước.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 100Diễnđànwww.x‐cafevn.org
NhữnghọcviêntốtnghiệptrongđócóLêHồngSơnvàLêNhưVọng(LêThi ếtHùng)được
chọnđểhướngdẫncáchọcviênngườiViệtmới,vàmộtbộphậnđặcbi
ệtdạytiếngViệtđãđược
lậpriêng cho họ [170].SựthậtlàThanhNiênvẫncòn bám lạitại QuảngChâu sau cuộcđảo
chínhtháng4bằngcáchgiữgìnquanhệvớiphongtrào
giảiphóngdântộckhôngcộngsảnbao
gồmnhữngngườicánhtảtrongTrungQuốcQuốcDânĐảng.Trườnghợpnhữngthànhviên
nhưTrươngVănLềnh,ôngtràtrộnhoàntoànvàot
ổchứcđốilập,theomậtbáocủaLâmĐức
ThụchoSởLiêmPhóngvàongày8tháng4[171].TrươngVănLềnhđãtìmcáchgiữđượcviệc 
làmtrongchínhquyềnQuảngChâu,đầutiênlàmột
caiđộivàsauđólàđạiđộitrưởngcảnhsát
đếncuốitháng101927.SauđóôngphụcvụtrongquânđộicủatướngQuốcDânĐảngTương
PhátKhuệ[172]SựnghiệpchínhtrịcủaLêHồ
ngSơnthìcũngdínhdángmộtphầnđếnTrương
PhátKhuê‐ônglàmviệcdướiquyềncủaTrươngtừ1926khiđóngquântạiđảoHảiNam.

thợintừHảiPhòng,thànhviênĐCSPháptạiParis);vàʺLequyʺ(TrầnPhú),ngườiđượcbầulàm
bíthưchibộ[177].TrongmộtmẫuthưngắnHồchỉthịchochibộ
cộngsảnnàyphảihọctập
chínhtrịtốt.Vàongày25tháng6ôngcũngđãgửibáocáochoNôngDânQuốcTếvềphongtrào
nôngdântạiQuảngĐông[178].Saumộtthờigian
nằmviệnđểđiềutrịbệnhlao,vàotháng11
ôngđượcgửivềParisvớinhữngchỉthịmớicủaQTCS[179].
NhữngthànhviêncònlạicủapháibộBorodinrờikhỏinơitrú
nạnởTrungQuốcvàotháng7
1927saukhicốgắngtậphợpmộtmặttrậnthốngnhấtvớinhữngngườicánhtảtrongQuốcDân
Đảngbịthấtbại.Mộtlần
nửaảotưởngthoảhiệpvớilãnhđạoQuốcDânĐảnglàUôngTinhVệ
đãtanbiến,vàĐCSTrungQuốcphảitựtìmrasáchlượcmớiđểb ảotoànnhữngthànhquảcó
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 101Diễnđànwww.x‐cafevn.org
đượctừnhữngnămthángtrongmặttrậnthốngnhất.Sau3nămphụcvụtronghàngngũquân
độidoQuốcDânĐảngchỉhuy,nhữngngườicộngsảnTrungQuốcgiờđâyphải
t ựhuyđộng
lựclượngchiếnđấuriêngtrongvòngchỉvàitháng.StalinvàQTCSthìnhlìnhthayđổichính
sách vào tháng 7, sau khi những ngườiđầu tiên trốn thoát cuộcđảo chính tháng 4 về đến
Moscowbáocáo
(trongsốđócómộtnhânvậttênʺFreyerʺđãđệtrìnhmộtbáocáodàichoNông
DânQuốcTếvềPhongTràoNôngDâncũngnhưvềHồChíMinh[180]).Trongmộtnghịquyết
rangày14tháng7,BanChấp
HànhQTCStuyênbố,ʺVaitròcáchmạngcủachínhquyềnVũHán
(Wuhan‐ND)đãchấmdứt;nóđangtrởthànhmộtlựclượngphảncáchmạng.Đâylàmộtđặc
điểmmớimàt
ầnglớplãnhđạocủaĐCSTrungQuốccầnnênquantâmrõràngvàđầyđủ.ʺDù
thếnhữngđảngviêncộngsảnvẫnđượckhuyênlànênlưulạitronghàngngũQuốcDânĐảng
đểth iết

chốnglạiQuốcDânĐảng.Giớilãnhđạolâmthờiʺquyếtđịnhbiếncôngtáchuyđộngnôngdân
chocuộckhởinghĩaTrungThulànhiệ
mvụtrọngtâmcủaĐảngʺ[182].BessoLomidadze,đại
diệnmớicủaQTCS,đãđóngvaitròchủđộngtrongviệchìnhthànhquyếtđịnhtrên.Dùthế,mãi
chođếnngày19tháng9BộChínhTrịUỷBanTrungƯơng
mớiquyếtđịnhsẽkhôngcònlàmra
vẻchiếnđấudướingọncờcủaQuốcDânĐảngCánhTả.Từđóvề sauĐCSTrungQuốcđã
chiếnđấuchoquyềnlựcsôviếtdưới
ngọnhồngkỳcủahọ[183].Trongmộtcuộchọpvàotháng
11/1927củaBộChínhTrịLâmThờiĐCSTrungQuốc,nhữngngườicộngsảnđãxácnhậncon
đườngtảkhuynhcủ
amình,lầnnữadướiảnhhưởngcủaLominadze.Mặcdùsốlượngthành
viêncủahọđãgiảmthiểumộtcáchđángkểtừtháng4,họvẫnquyếtđịnhrằngʺtìnhhìnhcách
mạng
ʺ vẫnđangởđiểm cao và chiến lược kháng chiến vũ trang vẫn nên tiếp tục [184].
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 102Diễnđànwww.x‐cafevn.org

NhữngngườicộngsảnViệtNamthamgialựclượngQuốcDânĐảngchắchẳnđãlâmvàotình
huốngkhóxử‐cóthểlàvàonăm1927họđãkhôngcóđủthờigianđểtìmđượcmộ
tlựachọnrõ
rệtlà nên chiếnđấudưới ngọncờ cộngsản hayd ưới quyềnchỉ huycủa nhân vật khóhiểu
TrươngPhátKhuê.Dùsaochúngtađãbiếtđượctừnh
ữngbáocáocủaLâmĐứcThụrằngmột
trongnhữngngườihùngcủanhómViệtNamlàLêHồngSơncùngmộtsốthànhviênThanh
NiênkhácvẫncònliênhệvớiTrươngPhátKhuê
mãichođếntháng111927.LâmĐứcThụbáo
choSởLiêmPhóngngày13tháng11rằngvẫncònʺmộtsốđôngđảngviênc ộngsảnʺnằmtrong
quânđộicủaTrươngPhátKhuê,trongđócócảLêQuảng
ĐạtvàTrươngVănLềnh.Đạtlãnh

bất
đồng[189].TiểusửcủaNguyễnĐứcCảnhnóirằngtrongtháng91927ôngđãđếnQuảng
ChâuđểgặpUỷBanTrungƯơngcủaThanhNiênHộiđểphốihợphoạtđộnggiữahaiphong
trào.Là
ngườiquêTháiBình,sinhnăm1908,CảnhbịđuổihọctạiNamĐịnhvàonăm1926vìđã
tổ chức bãi khoá. Ông là thành viên của NamĐồng Thư Xã, hội này vào tháng 12 1927đã
chuyển
thànhViệtNamQuốcDânĐảng[190].Cũngnhưnhữnghọcviêntrướcđó,ôngđãđầu
quânvàoThanhNiênsaukhithamgia cáckhoáhọcdựa trên cươnglĩnhcủaHồChíMinh.
TrịnhĐình
Cửuvà Ng uy ễn Hộicũng cóthểđangởQuảngChâucùng lúcvớiNguyễnĐức
Cảnh.TiểusửchínhthứccủaNgôGiaTựviếtrằngôngcũngởQuảngChâugiữanăm1927.Ta

khôngbiếtđượclàôngcótheodõicuộcđảochínhtháng4haykhông.
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 103Diễnđànwww.x‐cafevn.org
NhữnghọcviênngườiViệtcũngđãbiếtđượcnhữngsựkiệnxảyratạihaihuyệnHảiPhongvà
LụcPhongphíađôngQuảngChâu.MộtsốquânlínhrútluitừNamXương
vềSánĐầuđãtái
hợptạicáchuyệnnày,nơixảyranhữngthắnglợiđầutiêncủaphongtràonôngdânQuảng
Đông.Nhữngngườilínhnàybắtđầunổidậyvàongày
25tháng10đểthànhlậpSôViết.Sau
cuộctấncôngtànbạocủaquânđộiLýTếThâm,nhữngngườinôngdânvàlãnhđạocộngs ản
củatỉnhnàyhìnhnhưđangmuốntrảthù.
Chínhquyềncáchmạnglâmthờiđượcthiếtlậptại
HảiPhong vàLụcPhongʺhoàn toàn thuộccộngsản và vũtrangđầyđủʺ,Fernando Galbiati
viết[191].Ôngđãtríchdẫnmột láthưcủa
TỉnhUỷQuảngĐôngtrongđóviếtrằngʺviệctiêudiệt
bọnđịachủphảiđượctiếptụcchođếnkhikhôngcòntênnào.( )Đểchứngtỏvấnđềđánh
chiếmHải‐Lục‐Phongkhông

quantạiHoàngPhốrấtcóthểđãthamgia,vì
đâylàlựclượngquânsựduynhấtlúcấycóthể
bảovệcáccôngxã.MộtngườiViệtlàPhùngChíKiênđượckểlàđãrútvềSôViếtHải‐Lục‐
Phongsaukhicuộcnổ
idậybấtthành,vàtrởthànhchỉhuymộtđơnvịvũtrangcộngsản[195].
NhưngtheolờikhaicủamộtngườicộngsảnmiềnnamquenbiếtPhùngChíKiênởTrungQuốc
thì
saukhithamgiakhởinghĩaQuảngChâu,ôngđãtrởvềlạiHoàngPhốđếnkhibịbắtđitù
vàođầunăm1929.Chỉsaukhiratùvàomùathu1929KiênmớithamgiaĐCSTrungQuốcvà
gianhậpHồngQuântạiĐôngKhu(DongKiang‐ND),QuảngĐôngvớichứcđạiđộitrưởng
[196].MộthọcviênsĩquanHoàngPhốkhácbịbắtsaukhởinghĩalàTrầnVănCung(Quốc
Anh),
ngườinàyvàonăm1929đãcầmđầumộttổchứclykhai khỏiThanhNiên[197].Mộtnguồntin
tạiHàNộichobiếtrằngTrươngVănLềnhlàmộttrong trong
nhữnglãnhđạocôngxã,sauđóđã
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 104Diễnđànwww.x‐cafevn.org
thayđổitênhọvàquânphụcđểtràtrộnvàoquânđộiquốcdân[198].Cũngrấtcóthểlàôngđã
thamgiaquânđộiTrươngPhátKhuêởngoạiôQuảngChâu.KhôngmaylàbáocáocủaLâm
Đức
Thụđãkhôngđềcậpđếnnhữnggìđãxảyra.Nhưngvàotháng51928ôngđãbáorằng24
ngườiViệtNamvẫnđanghọctậphoặcgiảngdạytạiHoàngPhố.Trongsốđó
cóLêDuyNghĩa 
(LêDuyĐiếm)vàMạnhVănLiễu(mộtbídanhkháccủaPhùngChíKiên).Nhữngthànhviên
ThanhNiênbịbắttrongthờigiankhởinghĩađãđượcthảvàongày13tháng
5,đasốđềutrong
tìnhtrạngsứckhoẻkém[199].Tàiliệulịchsửcôngxãchobiết rằngmộthọcviênsĩquanngười
ViệttênĐỗHuyLiêmđãchếttrongcuộcnổidậy[200];
nhưngthựcraôngđãlưulạiHoàngPhố
chođếncuốinăm1928vàquaylạilàmviệctạiThanhNiênrồichoĐôngDươngCộngSảnĐảng

ôngđãhỏitrongmộtbáocáogửichoMoscow.Ôngđềnghịđược
chuyểncôngtácđếnXiêmđể:
ʺlàmviệchayđúnghơnlàtiếptụccôngviệcvềĐôngDương‐chodùkếtquảsẽxavờivàíthiển
thịhơn‐thìvẫnquantrọnghơn
bởivìnhữngđồngchíkháccóthểthaythếtôiởThượngHải,
nhưngởXiêmthìkhôngthể.VàvìtintứctừnhữngphảnứngcủangườiTrungQuốcđangđược
thựcdânPháploantruyề
nrộngrãi,đãgieothêmnhữngbiquanchongườiViệt,vànếuchúngta
ngưnghoạtđộngbâygiờthìnhữnggìchúngtađãlàmđượctrongbanămquasẽmấtcả,vàsẽ
rất
khókhănđểlàmlạit ừđầu,trêntinhthầncủanhữngngườiViệtthìhọđãbịthấtvọngvàilần
rồiʺ[202].
HồChíMinh:Nhữngnămthángchưađượcbiếtđến SophieQuinn‐Judge
DiênVỹvàHoàiAn 105Diễnđànwww.x‐cafevn.org
CHƯƠNG4:TỪCONĐƯỜNGCŨĐẾNHÀNHTRÌNHMỚI
(1927‐9)
NhữngdichuyểncủaHồChíMinh
KhiHồChíMinhtrốnkhỏiQuảngChâuvàotháng4/1927,ôngquaThượngHảivàVladivostok
đểđếnMoscow.TạiMoscow,nhưtađãthấy,ôngđãtìmkiếmhậ
uthuẫnđểđếncơsởmớitại
XiêmnhằmtiếptụccôngviệcmàôngđãbắtđầutạiQuảngChâu.Mộtphầncủamùahènămấy
ôngphảinằmviệnởCrimeanđểđi
ềutrịbệnhlao.Tháng9/1927QTCSsoạnthảochỉthịcho
nhữngcôngtáctươnglaicủaôngvàgửiôngđiParisvàotháng11đểphốihợpchươngtrìnhcủa
ôngvớiUỷBan
ThuộcĐịathuộcĐCSPháp[1].MặcdùgiờđâyĐCSPhápcótráchnhiệmnuôi
dưỡngphongtràocộngsảntạiĐôngDươngnhưngtrênthựctếthìcácđảngviênĐCSPháphoạt
độngdưới
sựgiámsátnghiêmngặtcủaMoscow.
MặcdùQTCSđãkhôngcònảotưởngvềQuốcDânĐảng,nhữngchỉthịđểHồđemđếnParis

ựchiệnhếtnhữngchỉthịcủaQTCStạiPháp,ôngbáocáolạivới
Moscow.ChiếndịchruồngbốnhữnghoạtđộngcộngsảntạiParisđãxảyracùnglúcvới
khủng
hoảngchínhtrịtrongnộibộĐCSPháp,cólẽviệcnàycóliênquanđếnphongtràothanhtrừng
cácphần tửTrotskyistđang xảy ratạiLiênBangSôViếtđểhướngtớiĐạiHộiĐảng15
vào
tháng12.CùngthờigianấyJacquesDo riot,ngườibảotrợcủaHồtạiUỷBanThuộcĐịacủaĐCS
Pháp,đãbịbắtgiamtạiPháp.Hồviếtrằngnhữngthànhviêncònlạicủ
aUỷBanđãtránhnhững
tiếpxúcriêngvớiông.Ýôngmuốnnóiđếntrongbáocáolàviệcʺthiếulinhđộngʺtronghoạt
độngcủaUỷBancóthểđãlàmnótêliệtvềmặtchính
trị.ʺTrongsuốtmộtthángrưỡicómặttại
Paris,ʺônggiảithích,ʺtrongkhiĐồngChíDoriotđangởtù,tôiđãkhôngcó đượcbấtkỳmộtcơ
hộinàođểthảoluậnmộtcáchnghiêmtúcv
ớicácđồngchíkhác.Đãvàilầntôiđãđềnghịnhững
địachỉchínhxácđểcóthểliênlạcvớihọkhitôiquaylạiphươngĐông,nhưngđồngchícótrách
nhiệmđãkhôngchotôibiếtʺ[4],H
ồđãkhôngđềcậpđếnnhữngliênlạcgiữaôngvànhững
ngườiViệtkháctạiParis,nhưngchúngtatựhỏilàkhôngbiếtôngcótìmcáchgặplạiNguyễn
Thế Truyềnkhông.Ít
nhất là chođếnnăm 1926,Truyềnvẫn làđầumối tiếp xúcchínhgiữa
nhữngngườiViệtcánhtảtạiParisvàUỷBanThuộcĐịacủaĐCSPháp.Chínhônglàngườiđã
sắp
xếpđểgửinhữngngườiViệtNam,trongđócómộtsốhọhàngcủamình,điMoscowhọc
tập[5].Vàođầunăm1927,sausựsụpđổcủaCôngĐoànThuộcĐịavàonăm1926,Truyềnđ
ã
thànhlậpmộttổchứcmớimangtênAnNamĐộcLậpĐảng[6].Việcrađờicủađảngdântộc
vàonăm1927thìthườngđượcxemnhưlàbướckhởiđầuchoviệcphânchia
giữanhữngngười
Việtquốcgiavàthâncộngsản.NhưnghiệntạiđãcónhữngbằngchứngrằngTruyềnđãđitheo

ĐCSPháptrởnênkhó
khănhơnnhiềusaukhiDoriotbịbắt.TruyềntrởvềViệtNamvàotháng12.Đếnmùahè1928
chínhsáchcủaQTCSvềhoạtđộngcủacácnướcthuộcđịacàngtrở
nênphứctạp,nhưngmãicho
đếngiữanăm1929QTCSmớidứtkhoátthayđổiquanđiểmcủamìnhtrongviệchợptácvới
nhữngngườiquốcgiaphicộngsảntạ
icácnướcthuộcđịa.
Vàotháng12 1927Hồ chuyển từ ParisđếnBrusselsđểthamdự mộthội nghị,ông chobiết.
Nhưngđókhôngphải,khác vớimọingườithườngviết,làĐạiHội
lần1củaLiênĐoànPhảnĐế
vìnóđãxảyravàotháng2trước[10].CóthểlàôngđãthamdựmộtcuộchọpnộibộcủaBan
ChấpHànhLiênĐoànđượctổchứcvào
ngày9tháng12ởBrussels[11].Từtrungtuầntháng12
đếntháng51928ôngởtạiBerlinđểchờđợitiềnvàchỉthịtừQTCSchochuyếntrởvềchâuÁ
củamình.Ôngnhận18đồngMark(mệnhgiátiềnĐứ
c‐ND)mỗituầntừtổchứcTrợGiúpĐỏ
(RedAid,tổchứccứutrợcủaQTCS‐tươngtựnhưHộiChữThậpĐỏ‐ND)đểtrangtrảichiphí
thườngnhậtnhưngkhôngđủđểsốngquangày,ôngnói
[12].Trongthờigianbịbắtbuộcởđây,
ôngđãviếthồikývềphongtràonôngdânQuảngChâu,trongđómiêutảBànhBáinhưmộtvị
anhhùng.Bàiviếtdài120trang,khôngmangtínhchínhtrịvà
thốngkê,chỉquantâmđếncuộc
sốngnôngdân,ônggiảithích.NôngDânQuốcTếđãt ừchốinhậntráchnhiệmhiệuđínhcần
thiếtđểxuấtbản,nhưngmộtsốtàiliệuc
ủaHồđãlọtravàđượcxuấtbản[13].Việcôngđãcó
nhữngtiếpxúcnàovớicộngđồngngườiHoatạiBerlinthìkhôngđượcrõ.Nhưngkhôngcógì
ngạcnhiênnếuôngđ
ãtraođổiquanđiểmvớinhữngngườicóliênhệvớiLiênĐoànPhảnĐế
vốnđãcócơsởtạiBerlin.VợcủaTônDậtTiênlàTốngKhánhLinh(SongQingLing‐ND)đã
đếnBerlinvào

việcphảilàmnhưnglạikhônglàmđượcgìcả,longhĩ,thiếutiền,
sốngngàyquangàytrongtình
trạngbịépbuộcphảibấtđộng,vân vânʺ[19].CuốicùngHumbert‐DrozđãbảoHồ(bằng2mẫu
ghichúngắnđềngày28tháng4)rằngquyếtđịnhvềviệ
cchitrảchochuyếnđivàbathángđầu
làmviệcđãđượcchấpnhận:ʺSốtiềnchúngtôigửitrongtươnglaisẽtuỳthuộcvàotintứctừ
đồngchí.Tôinghĩtốthơnlàđồng
chínêntìmcáchtựlựccánhsinhhơnlàchờđợigiúpđỡʺ[20].
Trongsựtiễnđưathờơấy,HồChíMinhđãquaylạichâuÁvàocuốitháng5,từThụySĩsangÝ,
vàtừđóđiđườngthuỷđếnB
ăngCốc.LúcấychắchẳnôngđãbiếtđượcviệcđànáppháiĐối
LậpTrotskydoStalinkhởixướngbêntrongĐCSLiênXôcũngnhưnhữngkhuynhhướngkhác
chốnglạichínhsáchcủ
aStalinbêntrongQTCS.Tacóthểgiảđịnhrằngôngcũngđãđượcđọc
nhữngtàiliệucủaĐạiHộiToànThểthứ9BanChấpHànhQTCSđượctổchứcvàotháng21928,
trongđócómộts
ốnghịquyếtvềTrungQuốc.NhữngnghịquyếtnàyđãnóirõngườiNganghĩ
rằngđãđếnlúccácđồngchí TrungQuốcnêncẩntrọng hơn,nêndừnglạisaucốgắngkhởi
nghĩ
ađầyliềulĩnhvàocuốinăm1927(dĩnhiênlànóđãtiếnhànhdướisựchỉđạocủađạidiện
củaQTCSlàLominadzevàNeuman.)HiệntrạngcủacáchmạngTrungQuốcđượccho
làkhông
mangđặctínhxãhộihoặcʺcốđịnhʺnhưLominadzeđãnhậnđịnhmộtcáchsailầm,màvẫn
đangnằmtronggiaiđoạnʺdânchủtưsảnʺ.Đườnghướngchiếnlượccơbản
củaĐCSTrung
Quốclàʺsẵnsàngdùngbạolựcđểdấylênnhữnglànsóngcáchmạngmớiʺ.Nhưngnhiệmvụ
hiệntạivẫnlàʺnắmđượcquầnchúngcôngnhânvànông
dân,giáodụcchínhtrịchohọ,tậphợp
họđitheođảngvàtuyênngôncủađảng.ʺMặcdùmộtʺnhiệmvụchiếnlượccấpbáchʺđãđược
giải thích như ʺtổ chức và hànhđộng qua

phươnghướngcủaQTCS,mộtquátrìnhkéodàitrọnmộtnămchođếnĐạiHội
ToànThểBan
ChấpHànhQTCSlầnthứ10vàotháng7/1929.NgườitathườngchorằngCươngLĩnhvàLuận
CươngcủaĐạiHội6QTCSđãđánhdấumộtthờikỳmớ
ichophongtràocộngsảnViệtNam.
NhưngthậtkhóđểthiếtlậpmộtmốiliênhệtrựctiếpvềnguyênnhânvàhệquảgiữaMoscow
vànhữngsựkiệntạiViệtNamcho
đếnmùathunăm1929,hoặcngaycảnhữngchínhsáchcho
nhữngquốcgiathuộcđịathựcsựlàgì.
Vàomùahè1928nhữngngườilãnhđạoĐCSTrungQuốcđãtậptrungtạiMoscow,nơ
iĐạiHội
6ĐCS TrungQuốcđang nhóm họptừngày 18tháng 6đến11 tháng 7, trướcthềmĐạiHội
QTCS.ĐạihộinàyđượctổchứcdướisựbảotrợcủaBukharinvàđãthôngqua
nhữngchính
sáchônhoàhơnđểTrungQuốctrìnhbàytrướcĐạiHộiToànThểBanChấpHànhQTCSlần9.
NhưngtínhchấtlưỡnghệtrongcácchínhsáchcủaQTCSvàothờiđiểmnàyđãđượ
cphảnánh
trongnghịquyếtĐạiHội,đasốđềumang tínhmậpmờvàđôikhimâuthuẫn.Bukharincổxuý
chomột liênminhphảnđếnhưngxemnhẹthànhphầntiểutưsản.Khẩuhiệu:
ʺchiếnthắngmở
màntạimộthaynhiềutỉnhʺđãtrởthànhcáimàTrươngQuốcĐào(ZhangGuoTao‐ND)gọilà
ʺthầndượcʺ(panacea‐ND),mộtcáchbiệnhộchochủnghĩamanhđộng
vàocuốinăm1927mà
khôngphảinóirằngcuộccáchmạngTrungQuốcđangởlúcʺcaotràoʺ[24].ĐạiHộiđãbầuchọn
mộtBộChínhTrịmới,dẫnđầubởiHướngTrungPhát
(XiangZhongFa‐ND).Nhữngthành
viênkháclàHạTếAn(QuQiuBai‐ND),ChuÂnLai,TrươngQuốcĐào,TháiHoàSâm(Cai
Hesen‐ND),LýLậpTam(LiLiSan‐ND),HạngAnh(XiangYing‐ND).Bathànhviêncủab
ộ
chínhtrịmớiđãquayvềlạiTrungQuốctrướcĐạiHộiQTCSlàHướngTrungPhát,TháiHoà

ứBaʺvềdiễnbiếncủachủ
nghĩatưbảnsauchiếntranhcũngkhôngđượcmạnhmẽmấykhinóđượcđưaratrongĐạiHội
ToànThểBanChấpHànhQTCSlầnthứ10vàonăm
1929.TạiĐạiHội6,Bukharinđãmiêutả
GiaiĐoạnThứBanhưmộtʺổnđịnhcủachủnghĩatưbảnʺmàcuốicùngsẽtrởthànhmộtkhủng
hoảngmớicủachủnghĩanày[28].
Đếnmùahè1929,OttoKuusinenđãbáocáolênĐạiHộiToàn
ThểBanChấpHànhQTCSlầnthứ10rằngʺhiệnđãhoàntoànthốngnhấttrongviệcnhậnđịnh
vềGiaiĐoạnThứBanhưlàmộ
tthờikỳtanrãcủasựổnđịnhcủachủnghĩatưbảnvàhơnnữa‐
cũnglàgiaiđoạnchínmuồicủamộtcaotràocáchmạngmớiʺ[29].
Kuusinen,mộtnhàcộng
sảnlãothànhngườiPhầnLan,làngườiđứngđầuUỷBanThuộcĐịatại
ĐạiHộivàđượcgiaotráchnhiệmlãnhđạoBanBíThưCụcĐôngPhươngkhiĐạiHộibếmạc.
Ôngđãtr
ởthànhmộttrongnhữngngườiđiềuhànhcủaQTCSởphươngĐông.Nhưngchính
CươngLĩnhChungcủaBukharinlàvănbảnsúctíchnhấtvềchínhsáchcủaĐệTamQuốcTếđối
vớicác
nướcthuộcđịa.Cươnglĩnhđãliệtkêtámnhiệmvụchính:
(1) Lậtđổchủnghĩatưbảnngoạibang,chếđộphongkiếnvàtầnglớpđịachủ;
(2) Thànhlậpnềnchuyênchínhdân
chủcủagiai cấp côngnôngtrênn ềntảngcủachính
quyềnSôViết;
(3) Tiếntớiđộclậpnướcnhàvàthốngnhấtchínhtrị;
(4) Huỷbỏnợquốcgia;
(5) Quốc
hữuhoánhữngcơsởkinhdoanhlớncủagiaicấptưbản(trongnhữngngànhcông
nghiệp,giaothông,ngânhàng,vânvân);
(6) Sungcôngtàisảncủanhữngđạiđịachủ,nhàthờvàtuvi
ện,quốchữuhoátoànthểđất