SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LÀM THẾ NÀO GIÚP TRẺ 5 TUỔI HỌC
TỐT MÔN LÀM QUEN CHỮ CÁI VÀ
HỌC ĐỌC, HỌC VIẾT ĐỂ TRẺ TỰ TIN
BƯỚC VÀO LỚP 1
Họ và tên: nguyễn thị thủy
GV trường MầM NON cam Thủy
MỤC LỤC

Phần I: Cơ sở chọn đề tài.

ĐỀ TÀI:

LÀM THẾ NÀO GIÚP TRẺ 5 TUỔI HỌC TỐT MÔN LÀM
QUEN CHỮ CÁI VÀ HỌC ĐỌC, HỌC VIẾT ĐỂ TRẺ TỰ TIN
BƯỚC VÀO LỚP 1
PHẦN I: CƠ SỞ CHỌN ĐỀ TÀI

1. Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết,làm quen chữ cái (LQCC) là một hoạt động rất quan
trọng và thiết thực với trẻ mầm non. Làm quen chữ cái giúp trẻ mẫu giáo phát
triển các thao tác trí tuệ, trí nhớ, tư duy, phân tích, tổng hợp LQCC góp phần
hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, giúp trẻ mở rộng sự hiểu biết về thế
giíi xung quanh,làm cho ngôn ngữ của trẻ ngày càng phát triển mở rộng. Hơn
nữa hoạt động làm quen chữ cái và cho trẻ làm quen với việc học đọc, học viết
rất quan trọng đối với trẻ. Nếu trẻ không nắm vững chữ cái và học đọc, học viết
thì lên lớp 1 trẻ sẽ không thể tiếp thu bài học nhanh được, bởi vì bước vào lớp 1
trẻ sẽ học kết hợp âm và chữ, âm, vần, nhận diện chữ, dạy ghép vần, tư thế ngồi,
cách cầm bút. Nếu ở mẫu giáo trẻ không nắm vững các chữ cái và học đọc, học
viết thì vào lớp 1 trẻ sẽ không tự tin dẫn đến lúng túng, trong khi học trẻ không
đạt được kết quả tốt, cho nên phải tập cho trẻ nắm vững các chữ cái và học đọc,
học viết để tạo tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1 phổ thông. Do thế phải yêu cầu trẻ
nhận biết và phát âm đúng các chữ cái tiếng việt, trẻ nhận biết chữ cái thông qua
tri giác bằng âm thanh, nhận biết các chữ in hoa, in thường, viết hoa, viết
thường, trẻ biết cách liên hệ các chữ cái với các từ đã học và tìm ra chữ cái có
trong các từ đó, làm quen với cách tách âm, ghép âm thông qua đó cho trẻ làm
quen với các vị trí của các âm trong từ, trẻ biết các kỹ năng ban đầu và tiếp tục
đọc, viết; cách ngồi viết, cách cầm bút, mở sách, đọc…Luyện khả năng chủ ý có
chỉ định, biết tập trung, lắng nghe, yêu cầu những kỹ năng; nghe, nói (tiếp nhận,

lạc và phát triển các khả năng chú ý, ghi nhớ, tưởng tượng. Hơn nữa việc cho trẻ
làm quen với các chữ cái và học đọc học viết cho trẻ 5 tuổi cũng là một trong
những mục đích chuẩn bị cơ sở cho trẻ bước vào lớp 1 một cách dễ dàng hơn.
Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trong của bộ môn làm quen chữ cái bản
thân lại được học tập tiếp thu chuyên đề và được nhà trường phân công trực tiếp
phụ trách lớp đổi mới 5 tuổi. Tôi càng cố gắng tìm mọi biện pháp đưa chuyên đề
làm quen chữ cái đến với trẻ một cách nhẹ nhàng có hiệu quả.
Song trong quá trình thực hiện bản thân tôi gặp nhiều thuận lợi cùng
không ít khó khăn.
3. Cơ sở thực tiễn:
Qua nhiều năm thực hiện chuyên đề làm quen văn học chữ viết, bản thân
tôi nhận thấy có một số trẻ ở lớp tôi rất thích đọc chữ và học đọc, học viết nhưng
trẻ nhận mặt chữ qua các đồ dùng, tranh ảnh, sách tranh…còn hạn chế.
Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn, sách tranh, truyện thơ, tranh
chữ to…còn ít.
Trẻ hay bắt chước đọc theo quán tính đọc vẹt.
Nhận thức của trẻ không đồng đều, có trẻ cô chỉ đọc 1,2 lần thì trẻ đã nhớ
được mặt chữ và phát âm lại đúng chữ, nhưng vẫn còn nhiều cháu phát âm đi
phát âm lại nhiều lần, thông qua các trò chơi mà trẻ vẫn không nhớ được mặt chữ
mà chỉ đọc vẹt.
Số trẻ không nắm được mặt chữ, phát âm không rõ ràng chiếm tỷ lệ nhiều.
Số trẻ chưa mạnh dạng tự tin trong khi đọc viết cũng còn nhiều.
Còn có một số trẻ phát âm chưa chính xác còn nói lắp nói ngọng như: chữ
khó (n, s, p, l, x, b).
Số trẻ nắm được các chữ cái tiếng việt đạt 80%.
Số trẻ nắm được mặt chữ qua các đồ dùng, tranh ảnh qua các trò chơi đạt
60%.



Cô giáo nên xây dựng tạo góc “ thư viện ”,"góc bé làm quen chữ cái" với
những cuốn truyện tranh sách tranh để trẻ tự đọc,những chữ cái ngộ nghĩnh để
trẻ vẽ theo các chữ đó ,có những cuốn sách đen trắng để cho trẻ tô màu, các sách
trò chơi phát triển trí tuệ “ bé vẽ” trò chơi về nét chữ …
Khi trẻ đọc, viết cô giáo luôn quan sát hướng dẫn cách mở sách rồi đọc
từng trang một và bắt đầu đọc từ trang đầu tiên và đến kết thúc trang sách. Khi
cô đọc cho trẻ nghe thì cô hướng sự chú ý của trẻ vào từng bức tranh, một trẻ 1
cuốn sách giống của cô để trẻ dễ theo dõi. Rèn cho trẻ kỹ năng quan sát . Qua đó
giúp cho trẻ khả năng ghi nhớ, khả năng hiểu biết của trẻ và sau đó cô giáo cho
trẻ đọc theo sự hiểu biết của trẻ. Sau khi trẻ đọc cô giáo gợi ý cho trẻ tìm các chữ
cái đã học trên trang sách,rồi tìm những chữ cái giống nhau dùng bút chì khoanh
tròn hoặc gạch chân những chữ cái đã học hướng dẫn trẻ đoán biết ý nghĩa nội
dung qua các dấu hiệu gợi ý của tranh.
Cho trẻ làm quen với việc người lớn viết chữ.
Hướng dẫn trẻ về tư thế ngồi đúng khi tập tô các chữ cái.
Luôn thay đổi các hình thức cho trẻ hoạt động như tham quan, dạo chơi
tham các con vật nuôi, gọi tên các con vật nuôi, biết được các hiện tượng thiên
nhiên… tham quan trường tiểu học, nhằm tạo môi trường để mở rộng thêm hiểu
biết cho trẻ,
Thông qua việc phát âm đúng các tiếng, các từ nếu chỉ cho trẻ làm quen
với chữ bằng cách nhận mặt chữ thì trẻ mới cảm nhận ở mức cảm tính (thông
qua các cơ quan cảm giác, tri giác) mà cần cho trẻ làm quen với các chữ cái ( đặc
biệt các chữ cái khó) là âm đầu của tiếng , từ giúp cho trẻ phát triển khả năng bắt
âm một cách dể dàng hơn.
Tạo môi trường hoạt động vui chơi cho trẻ thông qua học mà chơi chơi mà
học đặc biệt là trò chơi học tập đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo dục
trí tuệ và dạy học cho trẻ đối với việc học đọc học viết.Sử dụng trò chơi học tập
Trong khi trẻ hoạt động cô phải tạo cho trẻ cảm xúc thỏa mái để trẻ hứng
thú tham gia.
Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ x-v, thay vì yêu cầu trẻ viết hai nét xiên
phải, trái, giáo viên yêu cầu hoặc gọi ý trẻ vẽ cho cô hai cây kem, hai nét xiên
tạo ra 2 cây kem ngon, hoặc chú hề đội mủ sẽ có dạng chữ ô hoặc vẽ quả trứng
gà có dạng chữ o… Từ bất kỳ đồ vật nào, sự vật nào trẻ quan sát và ghi nhớ
được đều có liên quan đến sự liên tưởng đến những chữ cái trẻ học, giúp cho trẻ
khắc sâu kiến thức hơn.
Luôn giúp đỡ, khuyến khích động viên trẻ tham gia tích cực khi trẻ đã
phát âm đúng chữ rõ ràng, mạch lạc, và khi cầm bút ngồi viết đúng các nét chữ
đúng tư thế để giúp trẻ mạnh dạn hơn trong khi học đọc học viết.
Đối với những trẻ nói lí nhí chưa mạch lạc, rõ ràng, phát âm chưa chính
xác tôi luôn chú ý sửa sai và hướng dẫn trẻ phát âm cùng cô nhiều lần thông qua
mọi lúc mọi nơi để trẻ phát âm đúng và nắm vững được mặt chữ.
Với trẻ nói ngọng, nói lắp trẻ còn rụt rè tôi đến bên trẻ cùng phát âm với
trẻ để trẻ phát âm lại cùng cô chữ cái đó để trẻ ghi nhớ hơn.
Với những trẻ cầm bút chưa được tôi đến bên trẻ cầm tay trẻ cho trẻ viết
theo cô từng nét chữ để trẻ dễ dàng tự tin trong khi tô viết chữ.

3: Tổ chức cho trẻ làm quen các chữ cái học đọc học viết qua các trò
chơi, đồ dùng đồ vật và các góc chơi…:
Chuẩn bị nhiều đồ dùng, đồ chơi đầy đủ phong phú ở các góc chơi
Tổ chức các hoạt động trãi nghiệm hàng ngày cho trẻ làm quen với việc
đọc viết, đọc câu thơ, câu chuyện, viết tên các đồ vật, tên câu chuyện, câu thơ…
Tổ chức môi trường chữ viết phong phú giúp trẻ dần dần nhận thức về chữ
viết, về sự liên quan giữa những gì được viết và những chữ gì trẻ đọc được, luôn
thay đổi nội dung hình thức cho trẻ xem và đọc cho trẻ nghe các loại sách khác

tr bc vo lp 1 mt cỏch tt hn.
5.Tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái mọi lúc mọi nơi.
Ngoài giờ hoạt động chung của bộ môn, tôi lên kế hoạch đa chuyên đề
LQCC vào các hoạt động khác nh hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt
động chiều lồng ghép chữ cái vào các môn học khác: văn học ,môi trờng xung
quanh,thể dục,tạo hình Làm quen chữ cái là môn học hết sức khô khan nên tôi
cố tìm tòi đa chữ cái đến với trẻ bằng các trò chơi mới lạ hấp dẫn nh: TC ''
quay xổ số", " đánh cờ",hái hoa trong vờn" tìm các chữ cái có trong tên của
mình,tên của bạn, đồ dùng cá nhân Thông qua hoạt động tạo hình tổ chức cho
trẻ dùng hột hạt, giấy, củ quả xếp, cắt dán tạo hình các chữ cái.
Với những trẻ kỹ năng tô viết còn yếu, tôi dành nhiều thời gian luyện thêm
ở hoạt động góc,sinh hoạt chiều,cho trẻ tập cầm bút tô các đờng nét cơ bản, tô
chữ theo các chấm mờ cô đã chấm sẵn, phối hợp với bố mẹ trẻ luyện thêm cho
trẻ lúc ở nhà. Riêng kỹ năng phát âm đúng đã là một vấn đề khá nan giản vì mỗi
khi trẻ đã nói chớt, nói ngọng thì rất khó sữa,do đó trớc hết cô giáo phải dùng từ
ngữ chính xác phát âm rõ ràng ở mọi lúc mọi nơi.Khi cho trẻ làm quen một chữ
cái mới cô phải tập trẻ phát âm nhiều lần,trẻ làm quen không chỉ là chữ cái đơn
thuần mà các chữ cái đó gắn liền với các từ ngữ có ý nghĩa với những âm khó dễ
lẫn lộn nh s-x, b-p,v-r tôi chú trọng vào cách so sánh phơng thức phát âm đơn
giản, dễ hiểu,dùng các hình ảnh đồ vật quen thuộc có tên gọi chứa các chữ cái đó
cho trẻ phát âm.Mặt khác , ở mọi lúc mọi nơi tôi thờng chú ý theo dõi luyện trẻ
nói đúng , sữa sai kịp thời, đặc biệt các giờ hoạt động ngoài trời: khi quan sát tôi
chú trọng vào việc khuyến khích trẻ dùng các từ láy, từ mới, nh: lung lay,lung
linh,nhè nhẹ,xanh ngắt xanh biếc, rì rào,ào ạt để miêu tả hiện tợng phù hợp đối
tợng trẻ quan sát.Đồng thời tôi luôn tìm tòi su tầm các bài dồng dao,ca dao, lời
hát ru , câu nói vần về trò chơi dân gian ở địa phơng để luyện thêm cho trẻ,
kh«ng nh÷ng nã gióp trÎ luyÖn ph¸t ©m mµ cßn båi bæ cho t©m hån trÎ ngµy cµng

huynh quyên góp, mua sắm đồ dùng cho những trẻ nghèo không đủ điều kiện.
Tích cực tham mưu với các chính quyền điạ phương xây dựng các góc, kết hợp
tổ chức đoàn viên thanh niên khéo tay cắt chữ tranh ảnh, trang hoàng các góc
phong phú có thẩm mỹ.
Điều chú ý quan trọng là quán triệt với phụ huynh biện pháp giáo dục mọi
lúc, mọi nơi, bố mẹ người lớn luôn là tấm gương sáng cho trẻ noi theo. Trong lời
nói phải luôn dàng từ ngữ chính xác, nếu trẻ có biểu hiện nói lắp, nói ngọng,
chớt người lớn phải kịp thời sữa ngay, tuyệt đối không nậng trẻ bằng cách nói
chớt nói lắp theo trẻ. Cứ 2 - 3 tháng tôi có kế hoạch họp phụ huynh, thường
xuyên trao đổi kịp thời tình hình của trẻ vào giừo đón, trả trẻ để nắm bắt thông
tin từ hai phía để có biện pháp giáo dục kịp thời.
PHẦN III: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

1. Kết quả đạt được:
Với những biện pháp tôi đã thực hiện cho lớp tôi trên đây đã đem lại cho
lớp tôi một sốkết quả sau:
Những cháu thiếu tự tin không nắm được mặt chữ phát âm không rõ ràng
nay đã mạnh dạng trong khi phát âm đạt 100%
Những cháu phát âm chưa chính xác còn nói lắp nói ngọng như các chữ
khó L, n, s, x, p, b nay đã đạt 100%.
Cháu đã nắm được các chữ cái tiếng việt đạt 100%.
Cháu đã nắm được mặt chữ qua tranh ảnh, đồ dùng, qua các trò chơi đạt
98%.
Ghép âm đạt 95%

lúc mọi nơi.
Giáo viên phải quan tâm đúng mức thường xuyên theo dõi động viên
khuyến khích để nhằm tạo điều kiện, cảm xúc để trẻ phấn khởi trong khi học
đọc, học viết.
Muốn trẻ nắm vững các chữ cái học đọc, học viết tốt phải đầu tư ở các
góc, đồ dùng đồ chơi đều phải viết chữ to, có các sách tranh truyện tranh có từ
viết chữ to, hột hạt, các nét rời bút chì để trẻ tô viết chữ.
Luyện khả năng chú ý có chủ định, biết tập trung, lắng nghe yêu cầu của
giáo viên kỷ năng nghe nói, viết để mở rộng vốn hiểu biết để trẻ hình thành 04
kỹ năng nghe, nói, đọc, viết sau này của trẻ, để trẻ tự tin hơn khi trẻ bước vào
trường phổ thông được tốt hơn.
IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1. Kết luận:
Tạo tiền đề cho trẻ bước vào lớp 1 phổ thông.
Chuyên đề làm quen văn học, làm quen chữ viết đã qua nhưng sau chuyên
đề này tôi vẫn tiếp tục tìm tòi nghiên cứu để cho trẻ nắm vững các chữ cái học
đọc, học viết một cách có hiệu quả hơn nữa để ngày càng có tác dụng hơn trong
việc chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non.
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này nhằm đổi mới nâng cao chất lượng
chăm sóc giáo dục trẻ, để đáp ứng được nhu cầu phát triển xã hội hiện nay.
Trong quá trình thực hiện, áp dụng kính mong các đồng nghiệp góp ý xây
dựng để sáng kiến kinh nghiệm của tôi ngày một hoàn chỉnh hơn.

2. Kiến nghị:
Các cấp tạo điều kiện kinh phí cho trường mua thêm tranh ảnh, truyện
tranh có viết chữ to.