xưởng sản xuất, lập trang trại, mua sắm tàu thuyền đánh bắt hải sản… tự quản lý, sản xuất,
kinh doanh tạo thêm nhiều việc làm cho người khác.
Như vậy bằng xuất khẩu lao động, đã góp phần giải quyết việc làm cho một bộ phận
không nhỏ người lao động trong nước, làm giảm được sức ép thất nghiệp, ở nông thôn cũng
như thành thị.
2.3.1.2 Xuất khẩu lao động góp phần tăng thu nhập cho người lao động và ngoại tệ cho đất
nước.
Người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài thường có thu nhập cao, khoảng từ 6 -
10 lần so với thu nhập từ việc làm trong nước.
Bình quân thu nhập cầm tay(1) của người đi xuất khẩu lao động khoảng
400USD/tháng. Ước tính từ năm 1996 đến nay, số lao động đi làm việc ở nước ngoài theo cơ
chế mới đã chuyển về nước khoảng 220 triệu USD/năm. Ngoài ra, còn có khoảng 20 vạn lao
động đang làm việc ở nước ngoài gồm những nước đi lao động theo hiệp định cũ (1980 -
1990), những người sang Liên Xô cũ và Đông Âu làm việc theo nhiều hình thức khác nhau
đã chuyển về nước khoảng 1 tỷ USD/năm.
Đời sống của người đi xuất khẩu lao động được cải thiện và cũng là giải pháp nhanh nhất để
xoá đói giảm nghèo.
2.3.1.3 Xuất khẩu lao động góp phần tiết kiệm chi phí đào tạo, nâng cao tay nghề và phát
triển nguồn nhân lực.
Trong điều kiện hiện tại, thời gian đổi mới nền kinh tế của Việt Nam chưa lâu, điều
kiện kinh tế nước nhà còn hạn hẹp, hàng năm nhà nước phải bỏ ra hàng chục nghìn tỷ đồng
kinh phí cho đào tạo nghề nghiệp và nâng cao tay nghề cho người lao động. Hàng loạt các
trung tâm, các trường trung học dạy nghề được mở ra xong vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

của thực tế nên ta chưa có điều kiện để đào tạo cho hầu hết mọi đối tượng lao động trong
nước. Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu lao động ngoài mục đích giải quyết công ăn việc
làm, tạo thu nhập cho người lao động còn có một số nhiệm vụ quan trọng khác là: qua lao
động ở nước ngoài, người lao động tiếp thu kinh nghiệm quản lý, sản xuất tiên tiến, nâng
cao, trình độ tay nghề, nghiệp vụ của mình cũng như rèn luyện tác phong và kỷ luật công

các doanh nghiệp xuất khẩu lao động trực thuộc. Vẫn còn tồn tại tình trạng cạnh tranh không
lành mạnh: Tranh giành đối tác bằng cách phá giá giữa các doanh nghiệp, làm ảnh hưởng
đến quyền lợi người lao động và lợi ích quốc gia.
- Chưa phát hiện và xử lý kịp thời tình trạng dẫn dắt, “cò mồi” tiêu cực, lừa đảo diễn ra
trên nhiều địa bàn gây xôn xao dư luận.
- Chưa đầu tư thoả đáng cho khâu phát triển thị trường: Nhà nước, các Bộ, Ngành, Địa
phương chưa thực sự quan tâm, đầu tư tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu lao động
và chuyên gia như đầu tư xuất khẩu hàng hoá, mà đáng lẽ nó phải được quan tâm và đầu tư
hơn nữa.
- Khả năng tiếp cận với nước ngoài của ta đã còn yếu, thị phần của ta còn rất nhỏ bé so
với thị phần của các nước có lao động xuất khẩu khác.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

- Thủ tục hành chính còn rườm rà: Việc thực thi công vụ của một số cán bộ ở địa
phương, chưa thực sự tận tâm, thậm chí có nơi còn gây khó dễ, tốn kém, tiêu cực cho người
lao động nhất là ở khâu xác nhận thủ tục giấy tờ lý lịch tư pháp và thủ tục xin cấp hộ chiếu.
- ở nước ngoài còn thiếu một hệ thống tùy viên lao động tại những địa bàn có nhiều lao
động làm việc hoặc có khả năng tiếp nhận lao động.
- Công tác thông tin tuyên truyền về xuất khẩu lao động còn hạn chế dẫn đến tình
trạng phần đông người lao động bị thiếu thông tin nên khả năng người lao động tự liên hệ
trực tiếp với doanh nghiệp xuất khẩu lao động là khó khăn, dẫn tới tình trạng là doanh
nghiệp cần tuyển người thì không có trong khi đó người cần đi xuất khẩu lao động thì không
biết đâu có nhu cầu để mà đến tuyển nên không ít trường hợp đáng tiếc người lao động bị kẻ
xấu lừa đảo đã xảy ra gây tâm lý hoang mang cho người lao động và xã hội.
Về các doanh nghiệp xuất khẩu lao động.
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lao động vẫn còn thụ động, trông chờ vào đối tác,
thiếu đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực và kinh nghiệm về quản lý lao động, thị trường.
Chưa chấp hành nghiêm túc các quy định hiện hành về chế độ tuyển chọn, đào tạo, giáo dục
định hướng, công khai tài chính, quản lý và bảo vệ người lao động ở nước ngoài. Việc tuyển
chọn lao động tại một số doanh nghiệp còn quá vòng vèo, phải qua nhiều khâu trung gian,

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Trong những năm gần đây, vì những lý do khách quan khác nhau, thị trường sức lao
động thế giới vẫn tồn tại và sẽ còn tiếp tục tồn tại trong một thời gian dài. Trước những biến
động phức tạp do sự vận động, đổi mới không ngừng của cơ cấu nền kinh tế thế giới dẫn đến
việc di chuyển vốn đầu tư và chính sách xuất nhập khẩu sức lao động của các nước cũng có
nhiều thay đổi. Do vậy nên thị trường sử dụng lao động nước ngoài trong khu vực và trên
thế giới trong những năm qua và thời gian gần đây đã có những thay đổi căn bản về nhu cầu
sử dụng cũng như chất lượng và cơ cấu lao động tiếp nhận. Điều này, được thể hiện ở những
điểm sau:
Thứ nhất:
Hầu hết các nước tiếp nhận lao động nước ngoài đều thường xuyên quan tâm áp dụng
tiến bộ khoa học kỹ thuật, tập trung đầu tư đổi mới và hiện đại hoá công nghệ sản xuất. Đòi
hỏi cần phải có đội ngũ lao động có trình độ, chất lượng tương ứng để vận hành và sản xuất.
Do vậy đã dẫn tới một hệ quả là: Làm giảm đáng kể nhu cầu về sử dụng lao động giản đơn
của nước ngoài nên giá thuê nhân công cũng sẽ bị giảm theo.
Thứ hai:
Vì mục tiêu siêu lợi nhuận và do giá thuê nhân công nội địa cao, hầu hết các nước
phát triển đã và đang chuyển dịch đầu tư vốn và công nghệ sản xuất sang các nước có trình
độ, công nghệ sản xuất kém hơn và giá nhân công, dịch vụ thấp hơn.
Thứ ba:
Thị trường lao động quốc tế vẫn có và tiếp tục có nhu cầu lớn về sử dụng nguồn lao
động nước ngoài. Tuy nhiên phần lớn chỉ tập trung chủ yếu vào một số các lĩnh vực là:
- Lao động giản đơn (lương thấp).
- Lao động nặng nhọc (môi trường làm việc kém vệ sinh).
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

- Lao động dịch vụ và giúp việc gia đình.
- Lao động kỹ thuật cao và chuyên gia trong một số ngành sản xuất kinh doanh, kể cả
chuyên gia phần mềm tin học…

Quan hệ hợp tác trong lĩnh vực kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ – thuật giữa nước ta với
khu vực này đang ở trong giai đoạn phát triển tốt đẹp. Điều này được thể hiện qua việc họ đã
nhận một số lượng lớn lao động của Việt Nam, chiếm khoảng hơn 40% đứng đầu trong số
các nước có lao động xuất khẩu vào thị trường này và hiện đang có khả năng tiếp nhận thêm
nhiều lao động trong thời gian tới.
3.1.2.3 Thị trường khu vực Trung Đông.
Các nước nằm trong khu vực này hàng năm, có nhu cầu tiếp nhận lao động nước
ngoài rất lớn khoảng từ 9 – 10 triệu lao động. Tập trung chủ yếu vào các nước như: ả rập
Sau đi, Tiểu Vương quốc ả rập thống nhất (UAE), Cô Oét, Li Băng, Irắc… Tuy nhiên, do
ảnh hưởng từ các cuộc chiến tranh Irắc vừa qua đã làm cho khả năng tiếp nhận lao động
nước ngoài của các nước trong khu vực bị trững lại. Tuy nhiên, một khi chiến tranh kết thúc
và đi vào ổn định thì các nước này lại có khả năng tiếp nhận trở lại với số lượng lao động
lớn hơn, đặc biệt là thị trường Irắc do phải tái thiết lại đất nước sau chiến tranh.
Đặc điểm và yêu cầu của thị trường này:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

- Đa dạng về ngành nghề: công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, may mặc, giúp việc gia
đình
- Điều kiện làm việc khắt khe, khí hậu và môi trường sinh hoạt khắc nghiệt,
- Lương thấp nhưng lại phải chịu nhiều loại thuế.
- Phong tục tập quán: Đạo Hồi, phong tục nghiêm ngặt, khắt khe, hà khắc.
- Quan hệ ngoại giao giữa nước ta với các nước vùng Vịnh chưa phát triển.
3.1.2.4 Thị trường khu vực Châu Phi.
Hiện tại, thị trường này có khả năng tiếp nhận lao động nước ngoài chủ yếu là thông
các dự án xây dựng. Những nước có khả năng tiếp nhận lao động chủ yếu vẫn là Lybia và
Angieri.
- Tại thị trường Libya: Ta có thể tiếp tục duy trì và mở rộng thêm số lượng lao
động ta cung ứng cho các hãng thầu nước ngoài, đồng thời tìm kiếm nhận thầu hoặc thầu
phụ công trình.
- Tại thị trường Angieri: Vẫn có nhu cầu tiếp nhận chuyên gia Ytế, giáo dục,

triệu lao động lành nghề nước ngoài cho các lĩnh vực: Tin học, xây dựng, công nghiệp nặng
và chuyên viên ytế. Pháp đã có Đạo luật cho phép lao động các nước Thuộc địa cũ như Việt
Nam, Lào, Campuchia… đến lao động tại Pháp mà không phải gặp trở ngại gì. Nhờ đạo luật
này mà lao động Việt Nam đã tiếp cận được, nhưng số lượng đưa đi vẫn còn hạn chế. Hiện
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

tại, lao động của Việt Nam ta chưa có khả năng thâm nhập rộng ra thị trường các nước trong
EU. Theo dự báo của các chuyên gia thì, để đảm bảo cơ cấu lao động như hiện nay, các nước
thuộc khối EU từ nay cho tới năm 2025 phải tiếp nhận thêm khoảng 159 triệu lao động. Như
vậy thì lao động của ta có thể tiếp cận thị trường này sớm trong lĩnh vực công nghệ tin học
nếu như Việt Nam có những ưu sách, chiến lược đầu tư và tiếp cận ngay từ bây giờ.
Khu vực Bắc Mỹ và các khu vực do Mỹ uỷ trị.
Đây là thị trường rộng lớn, tương đối chặt chẽ và rõ ràng về luật pháp, thu nhập đảm
bảo. Đã và đang có một vài hợp đồng đưa lao động sang một số vùng lãnh thổ do Mỹ ủy trị
nên rất có khả năng thí điểm và mở rộng trong thời gian tới. Tuy nhiên, lao động mà hai thị
trường này tiếp nhận sẽ chủ yếu là lao động có trình độ cao, đặc biệt là chuyên gia công
nghệ cao. Theo số liệu thống kê(1) năm 96 – 97, thị trường Mỹ thiếu 1.700 chuyên gia công
nghệ cao, năm 98 thiếu 450.000 và năm 99 thiếu 850.000. Con số lao động thiếu hụt này
đang gia tăng và còn tiếp tục gia tăng cao trong nhiều năm tới. Có thể cho rằng, đây cũng là
một thị trường mục tiêu đầy tiềm năng đối với lao động Việt Nam trong tương lai.
3.1.3 Những cơ hội, thách thức và khả năng tiếp cận của lao động Việt Nam.
Trước những biến động phức tạp kể cả về kinh tế lẫn chính trị trên thế giới và xu thế Toàn
cầu hoá trong những năm qua đã tác động mạnh mẽ tới chính sách, xuất khẩu lao động của
các nước có lao động xuất khẩu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, những tác động này cũng
sẽ mang đến cho xuất khẩu lao động Việt Nam nhiều cơ hội tốt, tạo điều kiện để Việt Nam
đẩy mạnh xuất khẩu lao động của mình. Bên cạnh đó, không phải là không có những khó
khăn, thách thức nhất định, làm ảnh hưởng tới việc đẩy mạnh và mở rộng hợp tác trao đổi
lao động giữa Việt Nam và các nước tiếp nhận trong khu vực cũng như trên thế giới.
3.1.3.1 Những cơ hội.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

Loan và Malaysia) vẫn được coi là những thị trường chính đối với lao động Việt Nam, ít
nhất là trong thời gian hiện tại.
3.2 Phương hướng xuất khẩu lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài
trong những năm tới.
3.2.1 Phương hướng nhiệm vụ.
Xuất khẩu lao động là nhiệm vụ Kinh tế, Chính trị có ý nghĩa chiến lược, là nhu cầu
khách quan của nền kinh tế nước ta và xu thế toàn cầu hoá đồng thời, cũng là vấn đề bức xúc
trước mắt về lao động và việc làm.
Để có thể mở rộng xuất khẩu lao động với quy mô lớn, có chất lượng và hiệu quả cao
trong những năm tới, công tác xuất khẩu lao động cần phải quán triệt và tổ chức thực hiện
theo những định hướng sau:
3.2.1.1 Đầu tư mạnh cho xuất khẩu lao động trên các lĩnh vực.
- Phát triển thị trường.
- Đào tạo nguồn nhân lực, chuyên gia có kiến thức, trình độ tay nghề, ngoại ngữ.
- Bồi dưỡng, đào tạo chuyên sâu nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước và
doanh nghiệp xuất khẩu lao động.
3.2.1.2 Thực hiện đa dạng hoá.
- Đa dạng hoá về thị trường xuất khẩu lao động.
- Đa dạng hoá về cơ cấu ngành nghề xuât khẩu.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

- Đa dạng hoá các hình thức và thành phần tham gia xuất khẩu lao động: Cung ứng lao
động, hợp tác liên doanh, nhận thầu công trình, cho phép một số doanh tư nhân có đủ khả
năng tham gia thực hiện xuất khẩu lao động.
3.2.1.3 Hoàn thiện thủ tục hành chính.
- Cải cách, hoàn thiện triệt để, tạo mọi điều kịên tốt nhất cho người lao động và doanh
nghiệp, để giảm bớt những khó khăn về thời gian và tiền bạc của người lao động khi tham
gia xuất khẩu.
3.2.1.4 Chất lượng nguồn lao động xuất khẩu.
- Khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, người lao động, Bộ, Ngành, Địa phương,

- Hỗ trợ doanh nghiệp về đào tạo cán bộ quản lý.
- Cho phép các doanh nghiệp xuất khẩu lao động áp dụng chi phí môi giới theo thông
lệ quốc tế, tuỳ thuộc vào tình hình cụ thể của thị trường tiếp nhận lao động và doanh nghiệp
thoả thuận, cùng đóng góp. Nhà nước quy định và hướng dẫn khung, mức tối đa cho từng thị
trường, tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động tìm kiếm thị trường.
Chính sách đối với người lao động đi xuất khẩu lao động:
- Ban hành chính sách tín dụng hỗ trợ đặc biệt cho người nghèo đi lao động xuất khẩu.
Nhà nước phải có cơ chế cho vay với mức lãi suất thấp, hoặc bảo lãnh của cơ quan, chính
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

quyền địa phương, tổ chức chính trị xã hội cho người nghèo vay vốn để họ trang trải những
chi phí ban đầu.
- Sửa đổi và bổ sung chính sách và bảo hiểm xã hội cho người lao động đi làm việc có
thời hạn ở nước ngoài theo hướng những người đã tham gia bảo hiểm xã hội thì tiếp tục
đóng bảo hiểm xã hội, đối tượng còn lại tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
- Ban hành các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tiếp nhận lao động và
chuyên gia hoàn thành hợp đồng về nước hoặc khuyến khích họ đầu tư vào sản xuất kinh
doanh dịch vụ.
- Giảm phí chuyển tiền và miễn thuế đối với những mặt hàng tiểu nghạch cần thiết cho
sản xuất và tiêu dùng do người lao động mang về.
- Cấp hộ chiếu có ký hiệu riêng cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài dưới mọi
hình thức và quản lý theo một quy trình riêng.
3.3.1.2 Thống nhất quản lý chặt chẽ trong xuất khẩu lao động.
- Nhà nước cần phải có những chính sách nhất quán, quản lý chặt chẽ mọi hình thức
xuất khẩu lao động, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và nâng cao uy tín của người lao động Việt
Nam trên trường quốc tế. Đầu tư đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực cán bộ quản
lý nhà nước để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quản lý và mở rộng thị trường trong tình hình
mới.
- Đối với những nước có nhiều lao động Việt Nam đến làm việc, nhất thiết phải có Đại
diện của doanh nghiệp và cơ quan quản lý Nhà nước, để phối kết hợp quản lý lao động,