VẤN ĐỀ TỔ CHỨC LÃNH
THỔ CÔNG NGHIỆP CỦA
VIỆT NAM
Trong quá trình phát triển công nghiệp theo định hướng xã hội chủ
nghĩa , vấn đề tổ chức lãnh thổ công nghiệp có một ý nghĩa vô cùng
quan trọng nhằm sử dụng hợp lí các nguồn lực sẵn có , đạt hiệu quả
cao về các mặt kinh tế - xã hội và môi trường .
1. Khái niệm
"Tổ chức lãnh thổ là sự sắp xếp , phối hợp giữa các quá trình và cơ sở
sản xuất công nghiệp trên một lãnh thổ nhất định để sử dụng hợp lí
các nguồn lực sẵn có nhằm đạt hiệu quả cao về các mặt kinh tế , xã
hội và môi trường." - đây là khái niệm chính xác và đầy đủ nhất.
Vai trò :
- Đặc biệt quan trọng đối với quá trình đổi mới kinh tế - xã hội của
nước ta
- Là một trong những công cụ hữu hiệu trong sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước
- TCLTCN không phải là một hiện tượng bất biến . So với nông
nghiệp, TCLTCN có thể thay đổi trong một thời gian tương đối
ngắn .Điều này hoàn toàn dễ hiểu , bởi vì trong thời đại ngày nay ,
dưới tác động của sự tiến bộ về khoa học –công nghệ , nhu cầu của
người tiêu dùng và cả bản thân của thị trường cũng thường xuyên
thay đổi . Vì thế muốn tồn tại và phát huy tác dụng , TCLTCN không
thể xơ cứng và chậm biến đổi , mặc dù về mặt lí luận , mỗi hình thái
kinh tế - xã hội sẽ có các kiểu TCLTCN tương ứng
- Trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước , TCLTCN
có vai trò rất quan trọng .Chính việc TCLTCN nói chung và xây dựng
khu công nghiệp tập trung –một hình thức mới của TCLTCN nói
riêng , được coi như một công cụ có hiệu quả nhằm đẩy nhanh tốc độ
tăng trưởng công nghiệp
Có rất nhiều các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức lãnh thổ công

chi phối quy mô, cơ cấu và tổ chức các xí nghiệp công nghiệp
+ Nguồn nước có ý nghĩa lớn đối với ngành công nghiệp .Mức độ
thuận lợi hay khó khăn về nguồn cung cấp hoặc thoát nước là điều
kiện quan trọng để định vị các xí nghiệp công nghiệp.
+ Các tài nguyên khác có tác động đến sự phát triển và phân bố
công nghiệp như đất đai, tài nguyên sinh vật…
Đây chính là nguồn lao động , thị trường và nguồn vốn để phát triển
công nghiệp .Những nơi có nguồn lao động phong phú ,chất lượng
cao , tiềm năng vốn dồi dào …là những nơi có điều kiên tốt để phát
triển công nghiệp.
b.Các nhân tố bên ngoài
-Thị trường
Đây là nhân tố quan trọng bậc nhất vì nó quyết định đầu ra cho sản
phẩm công nghiệp
- Hợp tác quốc tế về các mặt :
+ Vốn
+ Công nghệ
+ chức quản lí
Sự hợp tác quốc tế thể hiện qua một số lĩnh vực sau :
- Hỗ trợ vốn đầu tư từ các nước có nền kinh tế phát triển.Quá trình
đầu tư làm xuất hiện ở các nước đang phát triển một vài ngành công
nghiệp mới , các khu công nghiệp tập trung , khu chế xuất và mở
mang ngành nghè truyền thống .Điều đó dẫn tới sự thay đổi TCLTCN
theo cả 2 chiều hướng tích cực và tiêu cực
- Chuyển giao kĩ thuật và công nghệ cũng là một trong những hướng
quan trọng .Kĩ thuật và công nghệ hiện đại có ý nghĩa quyết định đến
tốc độ tăng trưởng kinh tế .Nó ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô ,
phương hướng , phân bố cũng như các hình thức tổ chức lãnh thổ và
bộ mặt kinh tế của đất nước nói chung và các vùng nói riêng
- Chuyển giao kinh nghiệm , tổ chức quản lí đến các nước đang phát

+ Duyên Hải Miền Trung
- Tính đến 8/2007 cả nước có 150 khu công nghiệp , khu chế xuất
.Quy mô trung bình cho mỗi KCN là 200 ha .
Lớn nhất là KCN Phú Mỹ 1 ở Bà Rịa – Vũng Tàu , nhỏ nhất là khu
công nghiệp Bình Chiểu ở TP HCM Đã có 90 KCN đi vào hoạt động với
tổng diện tích đất tự nhiên là 19790 ha và 60 KCN đang trong giai
đoạn xây dựng cơ bản.
- Các KCN đã thu hút được gần 2600 dự án từ nước ngoài với tổng
vốn đầu tư 24,3 tỉ USD và gần 2800 dự án đầu tư trong nước với
tổng số vốn 136 nghìn tỉ đồng .Các KCN đã tạo việc làm cho hơn 90
vạn lao động trực tiếp và gần 2 triệu lao động gián tiếp
Một số khu công nghiệp của nước ta : Bắc Thăng Long , Nội Bài (Hà
Nội ), Đồ Sơn (Hải Phòng) , Dung Quất (Quảng Ngãi), Linh Trung ,
Tân Tạo (TP HCM)
c. Trung tâm công nghiệp
- Phân loại theo vai trò của trung tâm đối với sự phân công lao động
theo lãnh thổ có:
+ Các trung tâm có ý nghĩa quốc gia : Hà Nội , TP Hồ Chí Minh
+ Các trung tâm có ý nghĩa vùng như Hải Phòng, Đà Nẵng , Cần
Thơ….
+ Các trung tâm có ý nghĩa địa phương :Việt Trì , Vinh , Thái Nguyên
…
- Phân loại theo giá trị sản xuất công nghiệp
+ Các trung tâm rất lớn
+ Các trung tâm lớn
+ Các trung tâm trung bình
+ Các trung tâm nhỏ
- Trung tâm công nghiệp đồng thời cũng là các đô thị vừa và lớn với
hoạt động công nghiệp là chính
- Trung tâm công nghiệp bao gồm nhiều xí nghiệp thuộc các ngành