Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

5
Phân lập và nhận dạng hợp chất steroit từ rễ cây sài hồ
nam (pluchea pteropoda hemsl.) ở vinh, nghệ an Nguyễn Thị Chung

(a)
, Lê Văn Hạc
(a)Tóm tắt. Trans-stigmast-5, 22-dien-3-O-glucopyranozit lần đầu tiên đợc chúng
tôi phân lập từ rễ cây sài hồ nam (Pluchea pteropoda Hemsl.) ở Vinh, Nghệ An. Cấu trúc
của nó đợc xác định bằng sự kết hợp các phơng pháp phổ nh EI - MS,
1
H- NMR,
13
C-
NMR và DEPT.

I. Mở đầu
Sài hồ nam (Pluchea pteropoda Hemsl.) thuộc họ Cúc (Compositae) là loại cây


Nhận bài ngày 21/8/2006. Sửa chữa xong 13/10/2006.
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

6

vệt tròn với hệ dung môi triển khai là clorofom/ metanol = 9/1, thuốc thử hiện vết là hơi
iốt hoặc vanilin trong axit sunfuric.
2.3. Xác định cấu trúc hoá học
Cấu trúc của A đợc xác định bằng phơng pháp phân tích các dữ liệu phổ EI-
MS,
1
H-

NMR;
13
C- NMR.
EI - MS: m/z(%) đợc ghi trên máy HP 5989 B - MS;
1
H - NMR (CDCl
3
) đo trên
máy BRUKER 500 MHz;
13

= 9, J
22-23
=15 Hz, H-22);
5,159 (1H, d, J
23-24
= 8,5 Hz, H-23); 4,221 (1H, d, J
1
,
-2
,
= 6 Hz, H-1
'
); 2,893 (1H, m, H-
2
'
) ; 3,126 (1H, m, H-3
'
) ; 3,079 (1H, m, H- 4
'
) ; 3,009 (1H, m, H-5
'
) ; 3,463 và 3,420
(1H ì2, m, 2H- 6
'
) ; 4,849 (1H,d, J
H-2'
=3Hz, - OH- 2'); 4,866 (1H,d, J
H-3'
=4,5 Hz, - OH-
3'); 4,839 (1H,d, J

3
, 10 nhóm CH
2
, 16 nhóm CH và 3 C bậc 4 cụ thể: (ppm):
36,216 (t, C
1
); 29,249 (t, C
2
);76,932 (d, C
3
); 39,496 (t, C
4
); 140,454 (s, C
5
); 121,146 (d,
C
6
); 31,354 (t, C
7
); 31,403 (d, C
8
); 49,619 (d, C
9
); 36,813 (s, C
10
); 20,563 (t, C
11
); 38,302
(t, C
12

); 21,089 (q, C
27
); 24,844
(d, C
28
); 12,095 (q, C
29
); 100,784 (d, C
1'
); 73,456 (d, C
2'
); 76,719 (d, C
3'
); 70,097 (d, C
4'
);
76,753 (d, C
5'
); 61,087 (t, C
6'
).
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

7

đờng bị cắt ra gần nh hoàn toàn.
Từ các số liệu phổ cho thấy hợp chất A là: trans - stigmast - 5, 22 - dien - 3 - O -
glucopyranozit, lần đầu tiên tách đợc từ loài Pluchea pteropoda Hemsl. ở Nghệ An.
Công thức cấu tạo của A là:
O
H
HO
H
HO
H
H
OH
H
O
OH
CH
3
H
3
C
CH
3
H
3
C
CH
3
CH
3
H

trans-stigmast-5, 22-dien-3- O-glucopyranozit
6'
5'
4'
3'
2'
1'
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

8
IV. Kết luận
Từ rễ sài hồ nam (Pluchea pteropoda Hemsl.) ở Vinh, Nghệ An chúng tôi đã
phân lập và nhận dạng đợc hợp chất trans - stigmast - 5, 22 - dien - 3 - O -
glucopyranozit, là một hợp chất thuộc loại steroit lần đầu tiên phát hiện thấy trong
rễ cây sài hồ nam (Pluchea pteropoda Hemsl.) ở Nghệ An.
Tài liệu tham khảo

[1] Đỗ Tất Lợi, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, NXB KHKT, 1997.

(a)

Khoa hoá học, trờng Đại học vinh