KHÁI QUÁT ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN CỦA
VƯỜN QUỐC GIA CÁT TIÊN
Một góc vườn quốc gia Cát Tiên

Vườn quốc gia Cát Tiên là một khu bảo tồn thiên nhiên nằm trên
địa bàn ba huyện Tân Phú, Vĩnh Cửu (Đồng Nai), Cát Tiên, Bảo Lộc
(Lâm Đồng) và Bù Đăng (Bình Phước), cách Thành phố Hồ Chí Minh
150 km về phía bắc. Đặc trưng của vườn quốc gia này là rừng đất
thấp ẩm ướt nhiệt đới. Được thành lập theo quyết định số 01/CT
ngày 13 tháng 1 năm 1992 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã
hội Chủ nghĩa Việt Nam trên cơ sở kết nối khu rừng cấm Nam Cát
Tiên (được thành lập theo quyết định số 360/TTg, ngày 7 tháng 7
năm 1978 của Thủ tướng chính phủ) và khu bảo tồn thiên nhiên Tây
Cát Tiên (được thành lập theo quyết định số 194/CT, ngày 9 tháng 8
năm 1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng). Vườn quốc gia Cát Tiên
nằm ở khu vực có toạ độ từ 11°20′50" tới 11°50′20" vĩ bắc, và từ
107°09′05" tới 107°35′20" kinh đông, trên địa bàn của ba tỉnh Lâm
Đồng, Đồng Nai và Bình Phước với tổng diện tích là 71.920 ha.

Các hợp phần

Phần nằm trên địa bàn Cát Tiên và Bảo Lộc thường được gọi là khu
vực Cát Lộc. Khu vực này dành để bảo tồn loài tê giác một sừng.
Phần trên địa bàn Tân Phú và Vĩnh Cửu thường được gọi là khu vực
Nam Cát Tiên. Khu vực này có khoảng chục vùng đất ngập nước như
Bàu Sấu (rộng 5-7 hecta thuộc huyện Tân Phú), Bàu Chim (50-100
hecta), Bàu Cá, Bàu Đắc Lớ, Trảng Cò, Bàu Sấu còn là tên gọi chung
cho toàn bộ các vùng đất ngập nước rộng khoảng 137,60 km² (trong

tre, 10% là nông trại. Động vật đặc trưng có: tê giác Java một sừng,
voi châu Á, bò tót, gấu chó, gấu ngựa, trâu rừng, hổ, báo hoa mai, báo
gấm, nai Các loài chim của Cát Tiên cũng phong phú đa dạng: đại
bàng đen, vịt trời cánh trắng, chim mỏ sừng lớn Cát Tiên là nơi cư
ngụ của 40 loài nằm trong Sách đỏ thế giới, trong đó đặc biệt là loài
tê giác do cư dân địa phương và người Trung Hoa tin rằng khả năng
chữa bệnh của sừng tê giác như thần dược và được mua bán với giá
cao trên thị trường (khoảng trên dưới 20.000 USD/sừng).

Ngoài lượng động vật phong phú, Cát Tiên còn là địa bàn của 62 loại
lan.

Cát Tiên cũng được UNESCO công nhận là "Khu dự trữ sinh quyển".
Ngày 4 tháng 8 năm 2005, Ban Thư ký Công ước Ramsar công nhận
Hệ đất ngập nước Bàu Sấu là Khu Ramsar thứ 1.499 của thế giới và
thứ 2 của Việt Nam với tổng diện tích là 13.759 ha (trong đó có
5.360 ha đất ngập nước theo mùa, 151ha đất ngập nước quanh
năm).

Vẻ đẹp hoang sơ mời gọi

Khác với nhiều vườn quốc gia như Cúc Phương, Bạch Mã, Ngọc
Linh… có địa hình chủ yếu là rừng núi, Cát Tiên có khung cảnh thiên
nhiên vô cùng đa dạng. Có đồi, có bãi ven sông. Có các trảng cỏ rộng
lớn bằng phẳng và cả những dòng chảy dốc.

Vào mùa mưa, những con suối nhỏ hiền hòa, nước róc rách luồn qua
từng khe đá sẽ trở thành các dòng thác hùng vĩ, ầm ào đổ trắng xóa
trên các triền đá lớn. Nhiều đoạn thác quanh co, lượn khúc tạo ra
những bãi cát vàng trải rộng như bãi tắm tự nhiên như mời gọi du


Hơn hai chục cây số cả đi lẫn về, nếu may mắn, du khách sẽ được tận
mắt ngắm nhìn khá nhiều chim thú, hươu nai bình thản sống giữa
môi trường quen thuộc của mình.

Với người chỉ được ngắm chúng qua nan lồng sắt trong vườn bách
thú, hay trên những kênh truyền hình chuyên về đời sống hoang dã
như tôi, chuyến xem thú này quả thật là một trải nghiệm cực kỳ thú
vị.

Đi Bàu Sấu là một trong gần chục tuyến du lịch sinh thái tại đây.
Chân dẫm lên thảm lá dày, tai nghe chim hót, mắt ngắm nhìn hệ thực
vật vô cùng đa dạng. Cứ lầm lũi xuyên rừng như thế cỡ chục cây số,
Bàu Sấu mở ra với một màu xanh nhiều sắc độ xa ngút ngàn tầm
mắt. Xanh nước, xanh trời, xanh của thảm thực vật.

Những chú chim nước lững thững đi lại, kiếm ăn, soi bóng xuống mặt
nước xanh hiền hòa là hình ảnh tuyệt vời nhất mà tôi đã từng chiêm
ngưỡng.

Ngày thứ ba ở Cát Tiên, tôi quyết định tách đoàn và lang thang một
mình để khám phá vẻ đẹp đang tiềm ẩn đâu đó dưới những tán lá
xanh thẫm của rừng già huyền bí.

Theo lời mách nước của ông Nguyễn Duy Khang - Phó giám đốc
Trung tâm du lịch sinh thái và giáo dục môi trường, tôi mở sổ tay,
chọn cho mình hai chặng hành trình, tuyến Bằng Lăng và tuyến Thác
Mỏ Vẹt.

Vườn quốc gia Cát Tiên mang trong mình đặc trưng cho hệ sinh thái