Cao éỡnh Sừn Gv Lõm nghip (sýu tm)
46

(2)Tính tăng sản.
Tính tăng sản là sản l-ợng gỗ khá cao trên một đơn vị diện tích có
đặc điểm thân cao tuổi thọ t-ơng đối dài, tốc độ sinh tr-ởng nhanh thích
hợp với việc trồng dày. Rừng tăng sản và rừng mọc nhanh là 2 khái niệm
có liên hệ với nhau và có sự khác nhau. Một số loài mọc nhanh cũng tăng
sản nh- Sa mộc, D-ơng; một số loài cây mọc nhanh sớm nh-ng thời gian
duy trì ngắn không thể trồng dày cho nên những loài đó chỉ mọc nhanh
nh-ng không tăng sản nh- Xoan, Liễu, Hoè cũng có loài mọc nhanh
nh-ng đến muộn sau thời kỳ mọc nhanh l-ợng sinh tr-ởng khá lớn thời
gian chu kỳ đ-ợc dài nh- Vân sam. Nếu chu kỳ chăm sóc dài những loài
cây đó phải áp dụng những biện pháp trồng và chăm sóc thích hợp có thể
cho sản l-ợng cao.
(3)Chất l-ợng tốt.
Những loài có chất l-ợng tốt là về hình thái và chất gỗ, về hình
thái chủ yếu là thân thẳng tròn đầy phân nhánh nhỏ rễ tr-ởng thành,
những loài đó cho tỷ lệ gỗ cao dễ vận chuyển và đ-ợc áp dụng rộng rãi;
về chất là chỉ giá trị kinh tế của gỗ hầu hết các loại cây lá kim đều cho
tính trạng tốt cho đến nay trồng rừng cây lá kim vẫn v-ợt quá cây lá
rộng. Trong cây lá rộng một số loài thân thẳng tròn đầy nh-ng phần lớn
các cây lá rộng chiều cao thân thấp (Hông, Hoè, Xoan) hoặc trên thân có
nhiều mắt thậm chí còn có cây uốn khúc nh- Bạch đàn xanh. Sự tốt xấu
về chất l-ợng của loài còn bao gồm cả về tính chất cơ giới lực học. Nói
chung đều yêu cầu gỗ cứng vân thớ thẳng đều, không biến dạng độ co
ngót ít, dễ gia công chịu mài mòn và chống mục tuỳ theo yêu cầu về cách
dùng khác nhau mà các tính chất đó cũng có sự khác nhau nếu là gỗ gia
dụng thì chất gỗ phải dày gỗ đẹp sáng bóng. Có ng-ời cho rằng kỹ thuật
gia công hiện nay ở mức độ cao vấn đề chất l-ợng gỗ gần nh- không coi


Quả óc chó, sở, trẩu, ôliu, sòi, cọ, dừa
Tinh bột, quả
khô
Quả Dẻ, hồng, táo, điều, trám
Cao su Nhựa cây Cao su
Sơn sống Nhựa cây Sơn
Tannin Vỏ cây, vỏ quả

Cây sồi dẻ
Verni Chất tiết rệp ký
sinh
Hoàng dàn, cọ phèn, đậu thiều
Sáp trắng Chất tiết rẹpp
ký inh
Cây bạch lạp, xấu hổ
Làm thuốc Vỏ , qủa, gỗ Hạu phác, đỗ trọng, quế,chè đen
Gia vị Quả vỏ cây Chuối,hoa tiêu
Gỗ mềm Gỗ, vỏ bchất
bần
Gỗ nhẹ,sồi
Đan bện Cành Hòe, liễu, tre trúc, mây

Trong thời kỳ phát triển rừng kinh tế tr-ớc hết phải giải quyết rừng
kinh tế nào có lợi nhất mỗi vùng nên căn cứ vào đặc điểm khí hậu của
nơi đó, lịch sử và truyền thống trồng rừng xác định một ph-ơng h-ớng
phát triển sau khi xác định đ-ợc ph-ơng h-ớng kinh doanh vấn đề chọn
loại cây trồng t-ơng đối dễ giải quyết.
Chọn loại cây rừng kinh tế kỳ thực là chọn phẩm chất và loại rừng
là chủ yếu.

mỏng trên đất dốc. Những rừng phòng hộ ở d-ới thấp yêu cầu phải chịu
úng n-ớc chống rửa trôi.
(2) Sinh tr-ởng nhanh cành lá phát triển tán cây dày có thể hình
thành tầng cành khô lá rụng để ngăn cản các giọt m-a trực tiếp va vào
mặt đất bảo vệ đ-ợc tầng đất mặt giảm bớt đ-ợc xói mòn.
(3) Bộ rễ phát triển đặc biệt là rễ phụ.
(4) Tán cây dày các lá rụng nhiều và dễ phân giải và có thể nâng
cao khả năng bảo vệ phân và n-ớc của đất.
(3) Chọn cây trồng rừng chắn cát.
Rừng chắn cát có chức năng chủ yếu là ngăn chặn đất cát bị gió
xói mòn không chứa đ-ợc cát di động nó lấp các thị trấn đ-ờng phố và
các công trình thuỷ lợi hoặc gây tác hại cho sản xuất nh- đồng ruộng và
bãi chăn nuôi đồng thời hợp lý sử dụng năng lực xử lý của đất cát. Đối
với loài cây rừng ổn định cát có những yêu cầu sau:
(1) Tính chịu hạn mạnh các lá cây phải có kết cấu hình thái kiểu
hạn nh- lá thoái hoá cành màu xanh, lá phủ nhiều lông khí khổng lõm
xuống, tầng cotin của cành non và lá phải dày.
(2) Tính chống gió xói mòn cát mạnh những thân sau khi vùi vào
cát có thể hình thành rễ bất định khi cát vùi một độ thích hợp thì sinh
tr-ởng nhanh tự nó hình thành những đám cây bụi trong khi nó bị gió xói
mòn quá sâu vẫn sinh tr-ởng bình th-ờng, những cây bụi nh- vậy đ-ợc
gọi là cây bụi mọc trên cát hoặc cây bụi tiên phong cố định cát.
(3) Khả năng chịu đất mỏng, một số loài cây một phần có nấm và
vi khuẩn cộng sinh ngoài ra rừng phòng hộ ven biển rừng phòng hộ bãi
chăn nuôi chúng đều có những yêu cầu riêng.
(4) Chọn loại cây rừng lấy củi và rừng nguồn năng l-ợng.
Rừng lấy củi là nguồn năng l-ợng xa x-a nhất của con ng-ời và đã
có lịch sử lợi dụng kinh doanh từ lâu nh-ng do nhiều nguyên nhân nguồn
tài nguyên gỗ củi và năng l-ợng ở nông thôn càng thiếu thốn, cuộc sống
của nhân dân gặp khó khăn, chặt đốt l-ợng rừng quá lớn tạo ra một số

trong vòng 10 năm đã trồng đ-ợc các loài cây cho nguồn năng l-ợng nh-
Mỹ và Canađa đã trồng các rừng Hoè, Sau sau, Bạch đàn và thu đ-ợc
những thành công.
(5) Chọn loại cây rừng phòng hộ môi tr-ờng và rừng cây cảnh.
Phải căn cứ vào đặc điểm môi tr-ờng sinh thái và yêu cầu lục hoá
công viên và đặc tính của loài phải xem xét tổng hợp các chức năng chủ
yếu nh- ở xung quanh mỏ và x-ởng máy phải có những loài cây chống
hơi độc nh- (SO
2
, HF, Cl) những loài cây đó phải hấp thu khí bị ô nhiễm.
Căn cứ vào yêu cầu chọn loại cây trồng phải yêu cầu đất nào cây ấy. Hai
cái đó phải nhất trí với nhau. tuỳ theo ý thức về môi tr-ờng sinh thái của
con ng-ời dần dần tăng lên mà việc nghiên cứu về mặt này càng ngày
càng nhiều, tính chống chịu với hơi độc của cây có sự khác nhau rõ rệt có
thể cung cấp việc chọn loại rừng bảo vệ môi tr-ờng (biểu 2 4).
Biểu 2-4 Biểu phân cấp tính chống chịu với khí độc hại của các
loài cây
Loại khí độc hại

Chống chịu
mạnh
Chống chịu vừa Chống chịu yếu
SO
2
Dinh h-ơng,
dâu, hoà gai, xấu
hổ,bách, trúc
dào,cáng lò,si,
Bạch lạp hoè,
hoàng liên,sau

Bụi H
2
S Anh dào, đào,
táo, vân
sam,d-ơng, hoè,
Pawlonia, óc
chó,
hồng,dẻ,dâm bụt

Thông bách tròn,
bông,sòi,dâu,
táo, đào, tử vi
Ngân hạnh,bạch
llạp, liễu rủ,mơ,
sơn tra,mai sáp
Ethylen Bách rồng, trắc
bách, bạch lạp,
thạch lựu, đỗ
quýen, đing
h-ơng
Hòe, cáng
lò,ngọc lan,
nguyệt quế,
hoàng d-ơng
Vi khuẩn gây
bệnh
Thông dầu, vân
sam, bách tròn,
óc chó, liễu sam,
tuyết tùng

51

Hợp chất NO Hoa chuông, thu hải đ-ờng

ở vùng gần thành phố do nhu cầu nghỉ ngơi du lịch của quần
chúng nhân dân mà phải có rừng ngoại ô thành phố, rừng công viên
ngoài tính năng bảo vệ sức khoẻ của loài cây còn phải xem xét đến nhu
cầu mỹ quan và hoạt động nghỉ ngơi. những loài cây trồng rừng nên là
những cây ra lá sớm rụng lá muộn hoặc th-ờng xanh, hình dạng cây phải
đẹp màu sắc phải t-ơi màu quả cũng có đặc tính riêng biệt và tốt nhất là
bố trí xen kẽ nhau nhiều loài cây phải tránh một môi tr-ờng đơn điệu. Về
yêu cầu này phải xem xét tập quán sinh hoạt của nhân dân các nơi liên hệ
với quan điểm thẩm mỹ, không thể nhất nhất nh- nhau. Tất cả các loài
cây bảo vệ môi tr-ờng và rừng phong cảnh ngoài những tính năng trên
còn phải có giá trị kinh tế lớn làm cho quần chúng địa ph-ơng có một
hiệu ích nghỉ ngơi du lịch mà còn có hiệu ích kinh tế lớn hơn.
(6) Chọn loại cây lục hoá xung quanh.
Cây lục hoá xung quanh là cây phân bố không gian với các loại
rừng khác nhau tuỳ theo lục hoá quanh thị trấn, quanh nông thôn, bên
cạnh đ-ờng, bên bờ đê, bên cạnh hồNhững loài cây lục hoá này th-ờng
mọc th-a ít gỗ ít củi lục hoá ở xung quanh khu vực nào đó phải chú ý tác
dụng phòng hộ và tính năng sản xuất điều kiện đất rừng ở đó phải tốt,
tiềm lực sản xuất lớn. Những cây ở hai bên đ-ờng bên cạnh n-ớc bên
cạnh thô và bên cạnh hồ có điều kiện khác nhau rất lớn. Yêu cầu chọn
loại cây trồng phải nhấn mạnh đất nào cây ấy. Do diện tích khá nhỏ điều
kiện kinh doanh, việc chọn loại cây trồng cũng nên đa dạng hoá vừa
phòng hộ vừa mỹ quan.
Điều kiện lập địa của cây trồng xung quanh thành từng đám nhỏ
nh-ng phải rộng phải thực hiện kinh doanh đa chức năng, trong đó hiệu
ích kinh tế và hiệu ích phòng hộ phải rõ rệt có tiến độ rộng rãi trong việc

một khuynh h-ớng khác là không phân tích điều kiện lập địa và đặc tính
sinh thái học của loài một cách khoa học, chỉ dựa vào sức ng-ời thắng
trời và lòng nhiệt tình không dựa vào giá thành mà chỉ là dựa vào công
hoặc lao động mà không đ-ợc h-ởng.
2.5.2.Tiêu chuẩn chọn đất và chọn cây thích hợp.
Tuy chọn đất chọn cây là một khái niệm t-ơng đối nh-ng phải
xem xét những tiêu chuẩn khách quan có đạt đ-ợc đất nào cây ấy không.
Tiêu chuẩn đó phải có mục đích đã đ-ợc xác định, đối với loài cây gỗ
phải đạt đ-ợc sống thành rừng và thành gỗ còn phải có tính ổn định nhất
định. Xuất phát từ yêu cầu thành gỗ còn phải có yêu cầu số l-ợng, tiêu
chuẩn số l-ợng của đất nào cây ấy chủ yếu có 3 điểm: một là chỉ số lập
địa trong điều kiện lập địa nào đó, thứ hai là l-ợng sinh tr-ởng thể tích
gỗ bình quân, thứ ba là chỉ số kỳ vọng lập địa.
(1) Chỉ số lập địa và chọn loại cây trồng.
Chỉ số lập địa có thể phản ánh mối quan hệ giữa tính năng lập địa
và sinh tr-ởng cây trồng, nếu thông qua điều tra tính toán tìm hiểu chỉ số
lập địa của các điều kiện lập địa nhất là chỉ số lập địa của loài cây khác
nhau trong cùng một điều kiện lập địa để tiến hành so sánh để dựa vào
một nguyên tắc đất nào cây ấy để chọn loại cây thích hợp. Ví dụ: trong
một điều kiện sinh tr-ởng Sa mộc trên vùng núi thấp chỉ số lập địa <10
(ở tuổi 25 năm) thì không thích nghi với đất trồng Sa mộc. Nếu tiến hành
so sánh chỉ số lập địa của một loài nào đấy thì kết luận chọn loại cây
trồng phù họp với thực tế. Từ biểu 2.5 cho thấy lâm tr-ờng Quế Hoa dựa
vào 4 nhân tố lập địa chủ yếu mà chia ra 3 cấp rõ rệt. Biểu trên cho thấy
sinh tr-ởng của Thông đuôi ngựa tốt hơn Sa mộc, cấp chỉ số của Sa mộc
là 8,10. Những cây Sa mộc trồng không thích hợp thích nghi với việc
trồng Thông đuôi ngựa. Những loài Sa mộc có cấp chỉ số 14 Sa mộc phát
triển nhanh. Những vùng có cấp chỉ số 12 có thể trồng cây Sa mộc hoặc
kinh doanh tập trung làm cho nó trở thành một vùng đặc sản.
(2) L-ợng sinh tr-ởng thể tích với chọn loại cây trồng.

kinh tế chất l-ợng lập địa đã liên hệ đ-ợc chặt chẽ hiệu quả kinh tế của
việc chọn cây trồng và chất l-ợng lập địa. Điều đáng chú ý là mỗi tham
số trong công thức tính toán nh- giá cả gỗ và giá cả t-ơng ứng phải căn
cứ vào biến động của thị tr-ờng mà sửa đổi. Nh-ng do mâu thuẫn giữa sự
lâu dài của sản xuất gỗ và dự báo thị tr-ờng là tăng độ khó của đánh giá
kinh tế lập địa.
2.5.3.Con đ-ờng và ph-ơng pháp chọn cây thích hợp.
Con đ-ờng chọn đất và cây thích hợp rất đa dạng nh-ng có thể quy
nạp thành 2 điều: một là chọn bao gồm chọn cây thích hợp với đất và
chọn đất thích hợp với cây; hai là cải tạo bao gồm cải tạo cây thích hợp
đất và cải tạo đất thích hợp cây.
Cái gọi là chọn cây thích hợp đất là căn cứ vào điều kiện khí hậu
đất đai của vùng đó mà xác định loại caay trồng chính hoặc loài cây
trồng sẽ phát triển. Chọn đất rừng thích hợp; chọn đất thích hợp với cây
là sau khi xác định đ-ợc đất trồng rừng căn cứ vào điều kiện lập địa mà
chọn loại cây trồng thích hợp.
Cái gọi là cải tạo đất thích hợp cây là khi đất và cây có một mặt
nào đó không thích hợp lắm, thông qua chọn giống nhập nội thuần hoá,
chăm sóc giống cây để làm thay đổi đặc tính nào đó của cây làm cho nó
có thể phù hợp với nhau. ví dụ thông qua một ph-ơng pháp lai tạo giống
đã tăng c-ờng tính chịu rét chịu hạn và chịu muối của loài cây để cho nó
thích ứng với sinh tr-ởng trên đất rừng có những điều kiện đó. Cái gọi là

Cao éỡnh Sừn Gv Lõm nghip (sýu tm)
54

cải tạo cây thích hợp với đất là thông qua cày bừa bằng phân t-ới n-ớc
trồng hỗn giao quản lý đất có thể làm thay đổi môi tr-ờng sinh tr-ởng đất
rừng làm cho nó thích hợp với sự sinh tr-ởng của cây trồng. Ví dụ đối với
những loài cây thoát mặn, độ mặn của đất giảm xuống làm cho sinh

2.5.4.Xác định ph-ơng án chọn đất chọn cây
Trên cơ sở điều tra phân tích đầy đủ phải kết hợp mục đích trồng
rừng và yêu cầu chọn đất chọn cây trồng thcíh hợp. Trong một dơn vị
kinh doanh, cùng một điều kiện lập địa có mấy loài cây thcíh hợp, cùng
một loài cây có thể thích hợp với mấy điều kiện lập địa, phải qua so sánh,
trong đó mọc tốt nhất, cao sản nhất, có giá trị kinh tế nhất lại là loài cây
lớn nhất đ-ợc xếp vào loại cây trồng chủ yếu; còn những loài cây khác
nh- giá trị kinh tế cao nh-ng điều kiện hà khắc hoặc tính thích ứng mạnh
nh-ng giá trị kinh tế thấp đ-ợc xếp và loài cây trồng thứ yếu. Mỗi một
đơn vị kinh doanhphải căn cứ vào ph-ơng châm kinh doanh, tỷ lệ loài