TÌM HIỂU CÁC ENZYM BẢO VỆ ÔXI HOÁ CỦA
NẤM LINH CHI GANODERMA LUCIDUM

Tạ Bích Thuận, Phạm Kiên Cường, Đặng Quang Hưng
Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên,
ĐHQGHN

MỞ ĐẦU

Nấm Linh Chi (Ganoderma lucidum) từ lâu đã được coi
như là một loại "thần dược” với những tác dụng giá trị
dược liệu như bổ gan, thận, phổi, điều hoà huyết áp, làm
giảm lượng đường và colesteron trong máu Gần đây nấm
Linh Chi còn được dùng để điều trị các bệnh ung thư và
được xem là nguyên liệu chứa nhiều chất chống oxy hoá.

Nhằm đóng góp thêm các dẫn liệu về loại nấm có nhiều giá
trị dược liệu này, chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu các
enzyme bảo vệ oxi hoá của nấm Linh Chi, trong đó trước
hết tập trung vào 3 enzym chính đó là catalase, superoxid
dismutase và NADH oxidase. Bài báo này giới thiệu một số
kết quả mà chúng tôi đã thu được.

NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

Nguyên liệu

Nấm Linh Chi Ganoderma lucidum - ký hiệu GAL được
lấy từ phòng Giống nấm gốc của Trung tâm Công nghệ
sinh học, Đại học Quốc Gia Hà Nội, được GS. Trịnh Tam
Kiệt định tên khoa học.


Sự sinh trưởng và phát triển của nấm GAL

Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy hệ sợi của nấm
GAL phát triển thích hợp ở 26-28
o
C. Sau 18-24 giờ cấy, hệ
sợi bắt đầu phát triển mạnh trên môi trường nuôi cấy lỏng.
Chủng Ganoderma lucidum có tốc độ sợi mọc từ 150 - 200
ml/giờ. Còn trong điều kiện nuôi cấy sinh quả thể, kết quả
cho thấy sau khoảng 25-30 ngày nuôi cấy, hệ sợi nấm bắt
đầu bện kết. Sau khoảng 2-3 tháng kể từ khi cấy giống, tán
nấm phát triển thành thục, mỗi bịch chỉ cho 1-2 tán nấm
lớn, năng suất thu hái tương đối thấp từ 2,5 - 4%.

Hoạt độ các enzym NADH, CAT, SOD của nấm GAL
Hoạt độ enzym NADH oxidase (NOX) của nấm GAL
Kết quả xác định hoạt độ của enzym NADH oxidase được
trình bày ở hình 1.

Hình 1. Hoạt độ NADH oxidase (NOX) của nấm GAL Qua đây chúng tôi thấy rằng hoạt độ NOX của nấm GAL
nhìn chung là tương đối thấp, chỉ đạt 0,049 đơn vị/ g
nguyên liệu tươi. Hoạt độ NOX của nấm GAL ở dạng sinh
khối cao hơn so với hoạt độ NOX ở dạng quả thể đạt 0,029
đơn vị/g nguyên liệu tươi

Hoạt độ enzym catalase (CAT) của nấm GAL

NOX từ sinh khối nấm GAL.

Trên cơ sở xác định hoạt độ của các enzym CAT, SOD,
NOX chúng tôi đã chọn enzym NOX để tách, tinh sạch và
nghiên cứu một số tính chất.

Tinh sạch một phần enzym NOX từ sinh khối nấm GAL

Để tinh sạch NOX từ sinh khối của nấm GAL, chúng tôi
tiến hành thu dịch chiết, bổ sung thêm 0,1 thể tích đệm
Tris-HCL 100mM, pH 8,0 để nồng độ cuối cùng của đệm
là 100mM, pH đảm bảo đạt 8,0 và cho sắc ký qua cột gel
DEAEcellulose DE-52, cột Sigma có kích thước 3x14 cm,
được cân bằng với cùng đệm trên. Phần protein gắn trên cột
được rửa chiết bằng gradient NaCl từ 50 mM- 1000 mM
pha trong đệm Tris- HCl 100mM, pH 8,0.

Kết quả phân tích protein và hoạt độ NOX của các phân
đoạn sắc ký qua cột cho thấy phần dịch không hấp thụ
không có hoạt độ NOX. Phần hấp thụ được đẩy ra dưới
dạng 3 đỉnh protein chính, trong đó chỉ có đỉnh đầu tiên
được đẩy ra ở nồng độ khoảng 370mM là có hoạt độ NOX.
Sử dụng SDS-PAGE để đánh giá độ sạch của chế phẩm
NOX sau khi qua cột DE-52 (hình 4) cho thấy chế phẩm có
một băng protein rõ nét với kích thước khoảng 40 kDa và
một số băng protein khác nhưng ít rõ nét hơn ( H4.cột 2)

Để tiếp tục tinh sạch NOX của GAL, chúng tôi đã tiến hành
tập trung các phân đoạn có hoạt độ NOX qua cột DE-52, cô
đặc mẫu bằng centricon và cho sắc ký qua cột lọc gel

o
C sau 15 phút xử lý enzym
vẫn giữ nguyên hoạt độ ban đầu. Tuy vậy khi xử lý ở 80
o
C,
trong 15 phút thì enzym chỉ còn 10% hoạt độ ban đầu. Ảnh hưởng của một số ion kim loại Kết quả phân tích ảnh hưởng của 5 ion kim loại (Ca
2+
,
Cu
2+
, Fe
2+
, Mg
2+
, Zn
2+
) và anion F
-
lên hoạt độ của NOX
(hình 6) cho thấy chỉ có Fe
2+
ở nồng độ 3-4mM có khả
năng làm tăng một phần hoạt độ của NOX. Các ion Ca
2+

O
2
, vì vậy được gọi là NOX
sinh H
2
O
2
. Nhóm thứ hai oxi hoá 2 phân tử NADH và tạo
H
2
O, nên có tên là NOX sinh H
2
O. Kết quả xác định lượng
H
2
O
2
sau phản ứng giữa NADH và enzym cho thấy H
2
O
2
không hình thành sau phản ứng, chứng tỏ NADH oxidase
của nấm GAL thuộc nhóm sinh H
2
O.

Tóm lại, qua nghiên cứu này chúng tôi đã điều tra được
hoạt độ ba enzym bảo vệ oxi hoá là SOD, CAT và NOX
của nấm GAL ở dạng quả thể cũng như dạng sinh khối. Có
sự khác nhau về hoạt độ enzym giữa hai loại mẫu này.

945.
6. Leammli, U.K., 1970. Cleavage of structure protein
during the assembly of the head of bacterophage T4.
Nature, 227: 680-685.
7. Lowry,O.H. Rose brough, N.J., Farr, A.L., Randall, R.J.,
1951. Protein measurement with the folin phenol reagent. J.
Biochem., 193: 265 - 270. 9. Mc Cord, J.M, Fridovich, L.,
1969. Superoxide dismutase an enzymic function
orerthoenperia. J. Biochem. 244 : 6049 - 6055
8. Mc Cord, J.M, Fridovich, L., 1969. Superoxide
dismutase an enzymic function forerthoenperia. J.
Biochem. 244 : 6049 - 6055 9. Mottola - Aebi, H.E.,
(1987), " Catalase" In : Methods of enzymatic analysis, ,
eds, Bermeyer, J., Grabl, M., VCH Publishers . New York.,
273 - 285
10. Mottola, H.A., Simpson, B.E., Gorin, G., 1970.
Absorptiometric determination of hydrogen peroxide in
submicrogram amout with leucin crystal violet and
peroxodase as catalyst. Anal. Chemistry., 42 : 410 - 411
11. Poole, L.B., and Claibome, A. 1986. Interactions of
pyrimidine nucleotide with redox forms of the flavin-
containing NADH peroxidase form from streptococcus
faecalis J. Biol. Chem., 261 : 14525 - 14533

SUMMARY

Investigation on some anti-oxidation enzymes of
Ganoderma lucidum

For many year Ganoderma lucidum (GAL) has been

2+
at the
same concentrations shows to be strongly inhibitory for its
activity.

Người thẩm định nội dung khoa học: TS. Bùi Phương
Thuận