NGHIÊN CỨU SỰ MỌC VÀ SỰ HÌNH THÀNH QUẢ
THỂ CỦA NẤM TRẮNG MỌC CỤM LYOPHYLLUM
SP.
Trịnh Tam Kiệt, Vũ Thị Kim Ngân, Trần Thị Lan,
Trịnh Kiều Oanh
Trung tâm Công nghệ Sinh học-ĐHQG Hà Nội

I. MỞ ĐẦU

Trong số các loài nấm ăn và nấm cho dược liệu quý, các
loài thuộc họ nấm trắng Tricholomataceae có vị trí đặc biệt
quan trọng, có thể kể làm ví dụ như nấm hương (Letinula
edodes), Masutake (Tricholoma masutake), nấm mùa đông
(Flammulina velutipes), nấm trắng có vòng (Ordemantiella
mucida), … Chúng không những có giá trị cao, đặc biệt là
hàm lượng đạm với các vitamin không thay thế mà còn
chứa nhiều các chất có hoạt tính sinh học quý như lentinan,
mucidin, flammulin, … góp phần điều trị bệnh cho con
người, kể cả các bệnh hiểm nghèo như ung thư. Mặt khác
có khoảng 400 loài cây có các chất có tác dụng chữa các
bệnh tiết niệu, tuy nhiên chỉ một số chúng được nghiên cứu
kỹ lưỡng (2).

Trong thông báo nhỏ này, chúng tôi trình bày những kết
quả nghiên cứu ban đầu về sự mọc và sự hình thành quả thể
của nấm Lyophyllum sp., một loài nấm trong nhóm nấm ăn
rất đáng chú ý trong thời gian gần đây.

II. NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU


không có khoá, kích thước 3-4µm/đường kính. Sau khoảng
90 ngày nuôi cấy, trên bề mặt hệ sợi xuất hiện các giọt
nước trong suốt, sau đó hình thành mầm mống quả thể, rồi
phát triển thành mầm nấm dạng búp măng, màu trắng xám.
Sau đó phân hoá hình thành nấm non với cuống gần như
màu trắng, gốc có màu xám và mũ nấm màu xám đen. Quả
thể non của nấm không phát triển thành thục để hình thành
quả thể trưởng thành với giá và bào tử trong điều kiện nuôi
cấy ở bình tam giác. (Hình 2). Hình 1. Lyophyllum sp. Mọc tự nhiên
Hình 2: Lyophyllum sp. Quả thể non trong nuôi cấy thuần
khiết.
3. Sự mọc và sự hình thành quả thể nấm trên giá thể:

Khi nuôi cấy nấm trên giá thể mùn cưa có bổ sung dinh
dưỡng, sợi nấm mọc lan kín bịch (1lít) sau 30- 35 ngày
nuôi cấy, đạt tốc độ 130àm/h (chậm hơn chút ít so với trên
môi trường thạch). Trong điều kiện thuận lợi ở nhiệt độ mát
lạnh, độ ẩm gần như bão hoà và có ánh sáng khuyếch tán,
nấm hình thành mầm nấm, nấm non và phát triển thành
nấm trưởng thành sau 3-5 tháng nuôi cấy. Mũ nấm dạng
bán cầu dẹt, khi non mép cuộn vào trong, khi trưởng thành

Typ 2 của Lyophyllum descates trên chuột nhắt trắng đã
được T. Miura và các cộng sự làm sáng tỏ (3). Nước chiết
trong nước nóng của loài L. decates (L.D) với liều
500mg/kg trọng lượng cơ thể đã làm giảm lượng gluco
trong máu của chuột thí nghiệm sau 7 giờ cho chuột uống
so với đối chứng.

Theo chúng tôi Lyophyllum aff. descates là một loài nấm ăn
quý và có tác dụng chữa bệnh, đặc biệt là bệnh tiểu đường
ở người. Vì vậy cần đẩy mạnh việc nghiên cứu và nuôi
trồng chúng quanh năm tại các vùng có khí hậu ôn hoà
cũng như vào mùa đông ở các vùng khác ở nước ta.

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

1. Trịnh Tam Kiệt và các tác giả. Sinh học và kỹ thuật nuôi
trồng nấm ăn.
2. Miura T., Kato A. Biol. Pharm. Bill. 19 (852- 854)
3. Miura T., M. Kubo, Y. Itoh, N. Iwamôt, M. Kato,
S.R.Park, Y. Kita and I. suzuki. Antidiabetic activity of
Lyophyllum descates in genetically type 2 diabetic mice.
Biol. Pharm. Bull. 25 (9) 1234- 1237. 2000.
4. Y. Ukawa, H.Ito, M. Hisamatsu. J. Biosci. Bioeng. 90,
98 - 104. 2000.

SUMMARY

STUDIES ABOUT THE MUSHROOM
LYOPHYLLUM SP.