Tràn Dịch Màng Bụng: Nguyên Nhân
và Xét Nghiệm Dịch Màng Bụng
Dịch tích tụ giữa các cấu trúc trong ổ bụng Dịch ổ bụng lượng nhiều

I-Nguyên Nhân:
A-Không có tổn thương phúc mạc
1-Tăng áp lực tĩnh mạch cửa (chênh lệch albumin giữa huyết thanh và dịch
màng bụng: serum-ascites albumin gradient [SAAG] >1.1 g/dL)
+Sung huyết gan,
+Suy tim ứ huyết,
+Viêm màng ngoài tim co thắt,
+Suy van 3 lá,
+Hội chứng Budd-Chiari
+Bệnh lý gan: xơ gan, viêm gan do rượu, suy gan tối cấp, di căn gan ồ ạt.

Tràn dịch ổ bụng do xơ gan

2-Giảm albumin máu (SAAG <1.1 g/dL)
+Hội chứng thận hư
+Bệnh đường ruột gây mất protein
+Suy dinh dưỡng nặng dạng phù toàn thân (anasarca)

3-Các tình trạng khác (SAAG <1.1 g/dL)
+Tràn dịch màng bụng dịch dưỡng trấp (chylous ascites)
+Tràn dịch màng bụng do viêm tuỵ (pancreatic ascites)

+Viêm phúc mạc tăng eosinophil (eosinophilic peritonitis)

Dịch ổ bụng khu trú thành khoang (loculated ascites) đẩy ruột về phía sau

II- Xét nghiệm dịch màng bụng
Ở những bệnh nhân mới phát hiện cổ trướng chưa rõ nguyên nhân, dịch màng
bụng cần được gửi đi xét nghiệm đếm tế bào, đo lượng albumin, cấy vi sinh, đo
lượng protein toàn phần, nhuộm Gram, và kiểm tra tế bào học.
1-Quan sát:
Đa phần dịch báng đều trong và có màu hơi vàng. Cần phải có tối thiểu 10,000
hồng cầu/µL để dịch báng ngả sang màu hồng, và trên 20,000 hồng cầu/µL để dịch
có màu đỏ rõ rệt của máu. Dịch báng có máu có thể do chạm phải mạch máu khi
chọc dò hoặc do bệnh lý ác tính. Dịch có máu khi chọc chạm mạch khá đồng nhất
và sẽ đông lại. Dịch có máu không do chọc chạm mạch có màu đỏ đồng nhất và
không đông do máu đã đông lại trước đó và sau đó đã ly giải. Dịch đục và có mủ
chứng tỏ đã có nhiễm trùng.

2-Đếm tế bào:
Dịch báng bình thường chứa <500 bạch cầu/µL và <250 bạch cầu đa nhân/µL. Bất
kỳ tình trạng nhiễm trùng nào cũng có thể gây tăng bạch cầu. Lượng bạch cầu đa
nhân >250 /µL gợi ý viêm phúc mạc do vi trùng. Bạch cầu lympho thường chiếm
ưu thế trong viêm phúc mạc do lao và ung thư di căn phúc mạc (peritoneal
carcinomatosis).

3-Chênh lệch giữa albumin trong huyết thanh và trong dịch báng (Serum-
ascites albumin gradient=SAAG)
SAAG là xét nghiệm đơn độc tốt nhất để phân loại báng bụng do nguyên nhân
tăng áp lực tĩnh mạch cửa (SAAG >1.1 g/dL) hoặc không do tăng áp lực tĩnh mạch
cửa (SAAG <1.1 g/dL). Tính toán bằng cách lấy trị số albumin trong huyết thanh
trừ đi trị số albumin trong dịch báng. SAAG tương ứng trực tiếp với áp lực tĩnh