GREEN EYE ENVIRONMENT
CễNG TY MễI TRNG
TM NHèN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-21

mt. Mt s c cht c chuyn húa ri liờn hp sulfo hoc glucuromic ri o thi
qua mt.

Bờn cnh cỏc c quan nờu trờn mt s cht cng c o thi qua vic th ra di dng
khớ v hi. 3. Cỏc yu t nh hng n c tớnh

Cú rt nhiu yu t nh hng n c tớnh ca cht i vi c th, nhỡn chung bao gm
cỏc yu t sau:

Bn cht húa cht v tớnh cht lý húa ca c cht: xỏc nh mc cỏc hot tớnh sinh
hc. Quyt nh c ch hp th vo c th. Cỏc yu t quyt nh tỏc hi ca c cht vi
c th bao gm: cu trỳc húa hc, tớnh cht lý hc ( sụi, bay hi, hũa tan ) tỏc
dng phi hp vi cỏc cht.

CễNG TY MễI TRNG
TM NHèN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-22

Chp nhn hay thớch ng: l quỏ trỡnh gim bt tớnh phn hi (ỏp ng) i vi mt húa
cht khi cỏ th tip tc phi tip xỳc vi húa cht. C s ca quỏ trỡnh l kớch thớch
enzyme tham gia vo qua trỡnh chuyn húa sinh hc. Vớ d: mt s ngi thớch ng vi
nicotine, caffeine v ru.

Cỏc yu t mụi trng: cỏc yu t nh nhit , m, ỏp sut, thnh phn mụi trng,
ỏnh sỏng, cỏc yu t xó hi cú th gõy nh hng n ỏp ng ca c th i vi húa
cht. Cỏc yu t ny s tỏc ng lờn quỏ trỡnh tn ng sinh hc, thay i sinh lý hc k
c nhng thay i v hoocmụn v nhng tng tỏc cú th cú v húa hc vt lý.

4. ỏnh giỏ an ton

L quỏ trỡnh ỏnh giỏ c tớnh tim nng ca mt tỏc nhõn hoỏ hc hay lý hc trờn c th
sinh vt (thụng thng l ng võt) sau ú ỏnh giỏ trờn c th ngi. Do s liu khi ỏp
dng trờn ngi l s liu suy oỏn t s liu nghiờn cu trờn ng vt vỡ vy v chớnh
xỏc nú ch mang tớnh tng iứ do khụng ỏnh giỏ c y cỏc iu kin tip xỳc
xy ra. Mt chng trỡnh ỏnh giỏ an ton l mt nghiờn cu khoa hc c thit k

TM NHèN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-23

ắ Nhc li liu lng hay cỏc nghiờn cu c tớnh ngn hn trờn c th ng vt, cỏc
nghiờn cu so sỏnh v tn ng sinh hc, hp th, phõn b, chuyn húa sinh hc hay
trao i cht, bi tit hay o thi v ng hc trong c th ng vt bv con ngi.
ắ S dng cỏc liu n v cỏc liu lp li nghiờn cu trờn ngi v cỏc nghiờn cu trờn
ng vt
ắ Nhc li cỏc nghiờn cu liu lng trờn c th ngi, cỏc nghiờn cu c tớnh di hn
hay món tớnh trờn c th ng vt
ắ Nghiờn cu di hn trờn c th ngi, cỏc nghiờn cu v c tớnh ung th trờn c th
ng vt thớch hp, nghiờn cu v s sinh sn v sinh trng trờn ng vt, cỏc
nghiờn cu c bit cn tin hnh nh nghiờn cu min dch hc, c tớnh ti cỏc c
quan b tỏc ng, cỏc mi tng tỏc trờn c th ng vt, cỏc nghiờn cu v dinh
dng v cỏc nghiờn cu khỏc trờn c th con ngi.

Nghiờn cu v c tớnh tc thi: c thit k ỏnh giỏ nhng c tớnh cú th cú sau
khi c th b tip xỳc vi mt tỏc nhõn hoỏ hc hay vt lý. Thớ nghim ny nhmxỏc nh
mi quan h liu lng-ỏp ng, c quan no b tỏc ng v c ch tỏc ng t ú a ra
liu lng phự hp cho nghiờn cu tip theo, phõn bit s khỏc nhau v gii tớnh v loi.
Qua ú cú th cung co c nhng thụng tin quan trng trong trng hp cn phi x lý


GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-24

tớnh. Cỏc ch s ỏnh giỏ: trng lng c th, lng thc n tiờu th, hiu qu ca thc
phm(t s trng lng c th gia tng so vi trng lng thc n tiờu th), tỡnh trng
bnh tt v t vong, cỏc kt qu phõn tớch nc tiu, trng lng cỏc c quan ni tng
trong c th v nhng thay i khỏc.

Cỏc nghiờn cu so sỏnh tn ng sinh hc: bao gm cỏc vn v hp th, phõn b,
vn chuyn sinh hc, o thi v cỏc nghiờn cu. Nghiờn cu nhm xỏc nh s phõn b,
s cú mt ca húa cht trong c th ng vt, xỏc nh loi no phự hp vi nghiờn cu
tip theocng nh liu lng cho nghiờn cu sõu hn, thit lp c s cho chng trỡnh
ỏnh giỏ an ton.

Cỏc nghiờn cu bỏn món tớnh: cho ng vt thớ nghim tip xỳc vi hoỏ chthay tỏc
nhõn vt lý di nhng iu kin nht nh. Mt thớ nghim cú th kộo di t 3-12 thỏng
liờn tc. Thớ nghim nhm xỏc nh c món tớnh, thit lp mi quan h liu lng ỏp
ng, c quan ni tng b tỏc ng v c ch ca phn ng cung cp cỏc s liu liu lng
cho nghiờn cu tip theo, cung cp s liu cho nhng tỏc hi tim tng v xỏc nh
liu lng khụng xỏc nh c tỏc hi (NOAEL), cú th suy din c cỏc hin tng s
xy ra trong c th ngi. Khỏc vi thớ nghim lp li liu lng, thớ nghim ny thc
hin trong thi gian di hn v s lng ch tiờu ỏnh giỏ nhiu hn.

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-25

Cỏc th nghim v kh nng gõy ung th: c tin hnh nhm ỏnh giỏ chc chn v
kh nng gõy ung th mt cỏch tim tng ca tỏc nhõn trờn ng vt thớ nghim. Thớ
nghim c dựng khng nh kt qu. Thớ nghim c tin hnh trong thi gian t
18-24 thỏng liờn tc vi mt liu lng tng i cao. Thớ nghim thng c kt hp
vi thớ nghim nghiờn cu th nghim món tớnh. Cỏc ch tiờu ỏnh giỏ tng t thớ
nghim nghiờn cu món tớnh.

5. ỏnh giỏ nguy c ca c cht

5.1 Xỏc nh mi nguy c v cỏc hỡnh thc tỏc dng ca c cht

Xỏc nh mi nguy hi bao gm cỏc cụng vic thu thp, ỏnh giỏ s liu v cỏc loi tn
thng sc khe hay cỏc bnh tt cú th gõy ra do húa cht trong iu kin tip xỳc vi
hoỏ cht ú. Cụng vic ny bao gm c vic c trng húa chu trỡnh chuyn bin ca húa
cht trong c th v mi tng tỏc ca chỳng vi cỏc c quan, cỏc t bo v cỏc thnh
phn to nờn t bo.
S liu nghiờn cu ca mt nhúm ngi tip xỳc vi hoỏ cht l mt thụng tin quan trng
xỏc nh cỏc mi nguy hi, tuy nhiờn khụng phi bao gi cng c thc hin sn cho
phn ln cỏc húa cht. Hn na vic nghiờn cu trờn con ngi thng rt khú lm, t
tin, khú a ra kt lun vỡ s liu thng ớt v cũn nhiu yu t khỏc ng thi tỏc ng

Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeón Ngoùc Chaõu

â Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rừ ngun khi bn phỏt hnh li thụng tin t trang ny.
5-26

LOAEL (lowest observed adverse effect level): nng thp nht quan sỏt c tỏc ng
cú hi;
NOAEL (no observed adverse effect level): nng khụng quan sỏt thy tỏc ng cú hi.
Trong ú NOAEL l nng ngay sỏt di nng LOAELv c dựng thit lp
gii hn tip xỳc an ton, chp nhn c ca con ngi i vi mt c cht thõm nhp.
Cỏc nghiờn cu hng c tin hnh cho ng vt v s liu t cỏc thớ nghim ú c
dựng suy din cho con ngi bao gm
ắ Cỏc nghiờn cu c cht khụng gõy ung th
Tc thi: ngn hn
Bỏn món tớnh: trung hn
Món tớnh: di hn
Phỏt trin: tip xỳc trong d con
Sinh sn
ắ Cỏc nghiờn cu c tớnh c bit
c t hc min dch
C ch hot ng
ắ Cỏc nghiờn cu v ung th
Cỏc nghiờn cu v tip xỳc trong sut vũng i
Cỏc nghiờn cu khi xng/thỳc y
Cỏc nghiờn cu c bit v c quan ca c th



THS: Nguyeãn Ngoïc Chaâu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
5-27

¾ Số liệu chính xác về mức độ tiếp xúc với hoá chất không phải bao giờ cũng có,
nhất là khi con người tiếp xúc với hoá chất trong quá khứ.
¾ Một số bệnh, nhất là bệnh ung thư, phải mất nhiều năm mới phát hiện được (thời
gian ủ bệnh thường rất dài)
¾ Nhân lực trưng dụng để tiến hành các thí nghiệm về bệnh học thường có hạn. Chỉ
khi nào có được một số lượng lớn người tự nguyện tham gia thí nghiệm hoặc tác
hại của hóa chất gây ra một loại bệnh rất hiếm thì nghiên cứu về bệnh học mới có
thể cho ra kết quả rõ ràng.
¾ Do những hạn chế về nghiên cứu về bệnh học nêu ở trên nên kết quả âm tính phải
được suy diễn một cách rất thận trọng.

Một nghiên cứu về bệnh học muốn tăng độ tin cậy phải có thêm một hay nhiều yếu tố đi
kèm như sau
• Thu được kết quả giống nhau sau nhiều thí nghiệm
• Tồn tại một mối liên kết chặt chẽ giữa tiếp xúc và mắc bệnh
• Số liệu về tiếp xúc có độ tin cậy và được hỗ trợ bởi những số liệu liên quan về sinh
học và môi trường .
• Có mối liên qua rõ ràng giữa liều và phản ứng
• Nghiên cứu được tiến hành tr6en một số người tương đối lớn
• Các phép tính thống kê chỉ ra khác biệt rõ ràng
• Có tài liệu đầy đủ và tin cậy về hiện tượng của bệnh
• Kết quả tương tự được tìm thấy ở những thí nghiệm trên động vật

Số liệu trên con người

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thơng tin từ trang này.
Nhiễm độc mãn tính: xuất hiện do một lượng độc chất tác động trong một thời gian dài
gây nên bệnh cho cơ thể. Triệu chứng khởi phát bệnh thường nhẹ khơng rõ rệt, khơng ảnh
hưởng nhiều đến khả năng lao động, bệnh tiến triển ngấm ngầm.
Nhiễm độc bán cấp tính: có một số loại độc chất gây tác động cấp tính cho cơ quan này
nhưng lại gây mãn tính cho cơ quan khác ví dụ benzene gây nhiễm độc cấp tính cho hệ
thần kinh nhưng gây nhiễm độc mãn tính cho cơ quan tạo máu.

5.4 Đánh giá liều lượng-đáp ứng

Khi một độc chất vào cơ thể có thể tuần tự theo các bước sau

Hình thành phức chất của
hóa chất độc với cơ quan
tiếp nhận

Hoạt tính sinh học làm
mới hoặc thay đổi

Đáp ứng độc tính
Đánh giá liều lượng-đáp ứng là đề cập đến mối quan hệ định lượng giữa lượng tiếp xúc
của con người với mức độ tổn thương hay mắc bệnh. Liều lượng thường được xác định
theo khối lượng hóa chất trên khối lượng cơ thể hay trên diện tích bề mặt cơ thể.
Thường người ta biểu diễn mối quan hệ liều lượng đáp ứng bằng đồ thị. Có hai dạng
đường cong liều lượng đáp ứng đó là đường cong dạng grade và đường cong dạng
quantal. Hình biểu diễn dạng đặc trưng của đồ thị liều lượng đáp ứng

Đường cong dạng grade: tác động được xác định trong từng cơ thể của từng cá nhân và
cường độ được sếp hạng như là hàm số log của liều lượng hóa chất.
Đường cong dạng quantal: biểu diễn log liều lượng hố chất với tần số phản ứng.

Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thơng tin từ trang này.
Từ các đồ thị này sẽ xác định được LD50 (median lethal dose) là lượng độc chất gây tử
vong 50% động vật thí nghiệm. LD50 có thể được dùng như làcơ sở của việc đánh giá
độc chất. Ví dụ Ottoboni đã đề xuất việc đánh giá như sau đối với đường tiếp xúc qua
đường miệng

LD
50
(mg/kg) Đối với trẻ em nặng 10 kg Đối với người lớn nặng 70 kg
Từ 0-5 1 giọt 1/16 thìa cafe
5-50 1 giọt đến 1/8 thìa cafe 1/16-3/4 thìa cafe
50-500 1/8 -1 thìa cafe 3/4 – 3 thìa cafe
500-5000 1 thìa đến 4 thìa cafe 3 đến 30 thìa cafe
> 5000 Trên 4 thìa Trên 30 thìa

Giá trị LD50 khơng phải là một hằng số sinh học, nó có thể thay đổi bởi nhiều yếu tố ảnh
hưởng đến độc tính ví dụ: các tính chất hóa lý của hóa chất, cách thức tiếp xúc, thời gian
tiếp xúc, các yếu tố liên quan đến vật chủ (giới tính, tình trạng sức khoẻ…)
Bên cạnh đó cũng xác định được LC50 (median lethal concentration) nồng độ gây chết
50% động vật thí nghiệm.

Nhìn chung có một mối quan hệ giữa nồng độ và sự suy giảm sinh lý trong cơ thể con
người. Hình biểu diễn sơ đồ về sự tác động của sự gia tăng nồng độ và sự suy giảm chức
năng sinh lý


Sự suy giảm chức năng sinh lý Cần chú ý do sự khác nhau về nồng độ tiếp xúc, độ nhạy cảm, sự đồng nhất về gen, vì
vậy khi sử dụng số liệu nghiên cứu trên động vật cho ng
ười cần có một số hiệu chỉnh cho
phù hợp.
5-29GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)4452694
www.gree-vn.com

THS: Nguyeãn Ngoïc Chaâu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
Trong đánh giá liều lượng đáp ứng bên cạnh các khái niệm về NOAEL, LOAEL, LC50,
LD50, người ta còn quan tâm đến liều lượng nền RfD (reference dose) và liều lượng tiếp
nhận hàng ngày có thể chấp nhận được-TDI (tolerable daily intake). RfD là liều lượng
ước tính tiếp xúc của con người trong một ngày mà không xảy ra một nguy cơ nào đối

năng sinh sản…). Một quy trình chuẩn của thí nghiệm hiện nay vẫn chưa được đưa ra do
còn nhiều tranh cãi về sự mô phỏng và sự suy diễn kết quả thí nghiệm. Có thể tham khảo
một chỉ dẫn của EEC 79/831 về các thử nghiệm trong độc học và độc học sinh thái ở ba
mức độ khác nhau như sau Mức độ cơ bản chung Cấp 1 Cấp 2
Thử
nghiệm
độc chất
học
Độc tính tức thời
- Miệng
- Qua hệ hô hấp
- Qua da
- Qua mắt

Độc tính bán tức thời
- NOAEL sau 28 ngày
Các tác động khác
- Biến dị di truyền

- Nghiên cứu về
khả năng sinh sản
- Nghiên cứu về
khả năng gây quái
thai
- Các nghiên cứu
bán mãn tính và
mãn tính