Tìm hiểu chung về Truyện người con gái Nam Xương
I- T ÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả:

Nguyễn Dữ (chưa rõ năm sinh, năm mất), người huyện
Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương.
Nguyễn Dữ sống ở thế kỉ XVI, là thời kì triều đình nhà Lê
đã bắt đầu khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến
Lê, Mạc, Trịnh tranh giành quyền bính, gây ra những
cuộc nội chiến kéo dài. Ông học rộng, tài cao, nhưng chỉ
làm quan có một năm rồi xin nghỉ.

2. Tác phẩm:

Tác phẩm nổi tiếng nhất của Nguyễn Dữ là Truyền kì mạn
lục, gồm 20 truyện viết bằng tản văn, xen lẫn biền văn và
thơ ca, cuối mỗi truyện thường có lời bình của tác giả,
hoặc của một người cùng quan điểm với tác giả.
Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm cảm
thương của tác giả đối với số phận oan nghiệt, đồng thời
ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của của người phụ nữ Việt
Nam dưới chế độ phong kiến.

Về mặt nội dung, Truyền kì mạn lục chứa đựng nội
dung phản ánh hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc. Tác
phẩm cũng đồng thời cho thấy những phức tạp trong tư
tưởng nhà văn.

Nguyễn Dữ phản ánh hiện thực xã hội thời đại mình qua
thể truyền kì nên tác giả thường lấy xưa để nói nay, lấy

đó còn có kiểu nhân vật là những người trí thức có
tâm huyết nhưng bất mãn với thời cuộc, không chịu trói
mình vào vòng danh lợi chật hẹp.

4. Tóm tắt:

Câu chuyện kể về Vũ Thị Thiết - người con gái quê ở Nam
Xương, tính tình nết na thuỳ mị. Lấy chồng là Trương
Sinh chưa được bao lâu thì chàng phải đi lính, nàng ở
nhà phụng dưỡng mẹ già và nuôi con nhỏ. Để dỗ
con, nàng thường chỉ bóng mình trên tường và bảo đó là
cha nó. Khi Trương Sinh về thì con đã biết nói. Đứa bé
ngây thơ kể với Trương Sinh về người đêm đêm vẫn đến
nhà. Trương Sinh sẵn có tính ghen, mắng nhiếc và
đuổi vợ đi. Phẫn uất, Vũ Thị Thiết chạy ra bến Hoàng
Giang tự vẫn. Khi hiểu ra nỗi oan của vợ thì đã muộn,
Trương Sinh lập đàn giải oan cho nàng.

Cũng có thể tạm chia truyện thành hai phần, lấy mốc là
việc Vũ Nương nhảy xuống sông tự tử:

- Đoạn 1 (từ đầu đến "và xin chịu khắp mọi người phỉ
nhổ"): bị chồng nghi oan. Vũ Nương tự vẫn.

- Đoạn 2 (còn lại): nỗi oan được giải, Vũ Nương được cứu
sống nhưng vẫn không trở về đoàn tụ cùng gia đình.

II- GIÁ TRỊ TÁC PHẨM

Có lẽ người Việt Nam chúng ta ai cũng hiểu và biết cách

(tiễn chồng đi lính, đối xử với mẹ chồng ) chứng tỏ nàng
là một người con gái đẹp người đẹp nết, một người vợ
hiền, một người con dâu hiếu thảo. Chỉ có một chi tiết ở
đoạn mở đầu: "Song Trương có tính đa nghi, đối với vợ
phòng ngừa quá sức". Bạn đọc có thể dễ bỏ qua chi
tiết này vì với phẩm hạnh của nàng, dẫu Trương Sinh có
đa nghi đến đâu cũng khó có thể xảy ra chuyện gì được.

Nhưng đó lại là một chi tiết rất quan trọng, thể hiện tài kể
chuyện của tác giả. Chi tiết nhỏ được cài rất khéo đó
chính là sợi dây nối giữa phần trước và phần sau, xâu
chuỗi các yếu tố trong truyện, đồng thời giúp bạn đọc
hiểu được nội dung tư tưởng của tác phẩm.

Mạch truyện được dẫn rất tự nhiên. Sau khi giặc tan,
Trương Sinh trở về nhà, bế đứa con nhỏ ra thăm mộ mẹ.
Thằng bé quấy khóc, khi Sinh dỗ dành thì nó nói:

"Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói,
chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít".

Thật chẳng khác gì một tiếng sét bất chợt. Lời con trẻ vô
tình đã thổi bùng lên ngọn lửa ghen tuông trong lòng
người đàn ông đa nghi (tác giả đã nói đến từ đầu). Nếu
coi đây là một vở kịch thì lời nói của đứa con chính là nút
thắt, mở ra mâu thuẫn đồng thời ngay lập tức đẩy mâu
thuẫn lên cao. Sau khi gạn hỏi con, nghe thằng bé nói có
một người đàn ông "đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng
đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi ", mối nghi ngờ của Sinh đối
với vợ đã đến mức không thể nào gỡ ra được.


Cha Đản lại đến kia kìa!

Chàng hỏi đâu. Nó chỉ bóng chàng ở trên vách:

Đây này!

Mâu thuẫn được tháo gỡ cũng bất ngờ như khi nó phát
sinh. Đứa trẻ có biết đâu rằng, nó đã gây ra một sự hiểu
lầm khủng khiếp để rồi khi người chồng hiểu ra, hối hận
thì đã quá muộn. Ngay cả bạn đọc cũng phải sững sờ: sự
thật giản đơn đến thế mà cũng đủ đẩy một con người vào
cảnh tuyệt vọng.

Ai là người có lỗi? Đứa trẻ đương nhiên là không vì nó
vẫn còn quá nhỏ, chỉ biết thắc mắc vì những lời nói đùa
của mẹ. Vợ Sinh cũng không có lỗi vì nàng biết đâu rằng
những lời nói đùa với con để vợi nỗi nhớ chồng lại gây ra
hậu quả đến thế! Có trách chăng là trách Trương Sinh vì
sự ghen tuông đến mất cả lí trí. Chi tiết này gợi lên nhiều
suy nghĩ: giá như không phải ở trong xã hội phong kiến
trọng nam khinh nữ, giá như người vợ có thể tự bảo vệ
cho lẽ phải của mình thì nàng đã không phải chọn cái
chết thảm thương như vậy. Tính đa nghi của Sinh đã
không gây nên hậu quả xấu nếu như nó không được nuôi
dưỡng trong một môi trường mà người phụ nữ luôn luôn
phải nhận phần thua thiệt về mình. ý nghĩa này của tác
phẩm hầu như không được tác giả trình bày trực tiếp
nhưng qua hệ thống các biến cố, sự kiện được sắp xếp
hợp lí, đưa bạn đọc từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, tác

vua biển Nam Hải, nàng quyết không vì hạnh phúc riêng
mà bỏ qua tất cả. Những chi tiết đó càng chứng tỏ vẻ đẹp
trong tính cách của người phụ nữ, đồng thời cũng
cho thấy thái độ ngưỡng mộ, ngợi ca của tác giả đối với
người phụ nữ trong câu chuyện này nói riêng và người
phụ nữ Việt Nam nói chung.