36
Bảng 4.2. Chiều dài rễ cây Trường xuân hoa in vitro sau 7, 14, 21, 28, 35 ngày nuôi
cấy trên môi trường có bổ sung NAA 0,5 mg/l
Nghiệm
thức
Nồng độ
NAA
(mg/l)

Chiều dài rễ trung bình (mm)

7 ngày
14 ngày
21 ngày
28 ngày
35 ngày
1 (Đ/C)
0
0,00
a

2,22
a

5,22
a

5,63
11
13,2
14,1
14,2
* Đ/C: đối chứng, môi trường MS không có NAA
* Trong cùng một cột các giá trị trung bình có kí tự theo sau giống nhau không
có sự khác biệt về mặt thống kê (P> 0,05)

Bảng 4.3. Số rễ của cây Trường xuân hoa in vitro sau 7, 14, 21, 28, 35 ngày nuôi
cấy trên môi trường có bổ sung NAA 0,5 mg/l
Nghiệm
thức
Nồng độ
NAA
(mg/l)
Số rễ trung bình
7 ngày
14 ngày
21 ngày
28 ngày
35 ngày
1 (Đ/C)
0
0,00
a

2,22
a

0,00
0,00
0,00
0,00
CV (%) 19,6
9,2
13,5
11,4
* Đ/C: đối chứng môi trường MS không có NAA
* Trong cùng một cột và các giá trị trung bình có kí tự theo sau giống nhau không
có sự khác biệt về mặt thống kê (P> 0,05)

Kết quả phân tích thống kê cho thấy sự tác động của NAA là rất có ý nghĩa
lên chiều dài rễ cây Trường xuân hoa in vitro. Cây được nuôi trên môi trường có bổ
sung NAA tạo rễ dài hơn so với cây đối chứng và chiều dài rễ tỉ lệ thuận so với thời
gian nuôi cấy. Tuy nhiên sự tác động của NAA lên số rễ của cây có sự khác biệt
37
giữa các giai đoạn nuôi cấy (Bảng 4.3), trên môi trường có bổ sung NAA cây có số
rễ cao nhất là sau 28 ngày nuôi cấy. Ở giai đoạn này cây có số rễ và chiều dài rễ dài
gấp 1,5 lần so với cây sau 21 ngày nuôi cấy. Tuy nhiên, sau 35 ngày nuôi cấy số rễ
của cây trên môi trường có NAA giảm dần. Điều này chứng tỏ khi bổ sung NAA
vào môi trường nuôi cấy cây tạo rễ tốt nhất ở giai đoạn 28 ngày tuổi.
Vì các tiền chất alkaloid được sản xuất nhiều ở rễ nên giả thiết đặt ra là hàm
lượng alkaloid đạt được cao nhất ở cây 28 ngày tuổi nên thí nghiệm tiếp theo được

51,8
ab

3,00
c

5,22
d

3
0,5
55,7
b

4,19
e

5,48
de

4
1
55,9
b

3,67
d

5,63
e

17,1
19,8
17,5
* Đ/C: đối chứng môi trường MS không có hormone
* Trong cùng một cột và cùng một yếu tố ảnh hưởng, các giá trị trung bình có kí tự
theo sau giống nhau không có sự khác biệt về mặt thống kê (P> 0,05)

Trong các nghiệm thức thí nghiệm thì sự bổ sung NAA ở nồng độ 0,5 mg/l
và 1 mg/l tác động tốt lên chiều cao trung bình của cây nhưng khi nồng độ này quá
38
cao (5 – 10 mg/l) sẽ làm giảm khả năng phát triển của cây. Kết quả này cũng phù
hợp với sự tác động của NAA lên sự hình thành rễ. Nồng độ tạo rễ tốt nhất trong thí
nghiệm này là NAA 0,5 mg/l với số rễ trung bình là 4,19 trong khi ở nghiệm thức 6
(NAA = 10 mg/l) số rễ tạo thành là thấp nhất 0,67 (Bảng 4.4).
Bên cạnh đó quan sát thấy ở nồng độ NAA cao (5 mg/l, 10 mg/l) có sự phát
sinh mô sẹo ở phần gốc cây (Hình 4.1) bởi vì nồng độ auxin trong môi trường cao
sẽ ngăn cản sự phát sinh hình thái nhưng lại cảm ứng sự tạo sẹo (Nguyễn Đức
Lượng, 2002). Như vậy tác động của NAA phụ thuộc vào nồng độ sử dụng, việc
thay đổi nồng độ NAA trong môi trường nuôi cấy dẫn đến sự khác biệt về khả năng
tạo rễ ở cây nuôi cấy mô. Ở thí nghiệm này nồng độ NAA thích hợp cho sự tạo rễ
của cây là 0,5 mg/l.
4.3. Khảo sát ảnh hƣởng của nồng độ IAA đến sự sinh trƣởng của cây Trƣờng
xuân hoa in vitro

Bảng 4.5. Ảnh hưởng của nồng độ IAA đến sự sinh trưởng của cây Trường xuân
hoa in vitro sau 28 ngày nuôi cấy.


4,81
c

3
0,5
50,4
b

4,04
c

5,67
d

4
1
49,4
ab

5,63
d

5,85
d

5
5
48,7
ab39

N2
N3
N1
I2
I3
I1
Sẹo
Sẹo
Rễ
NAA = 0,5 mg/l
N3 = 1 mg/l
NAA = 0,1 mg/l
NAA = 5 mg/l
NAA = 10 mg/l
IAA = 0,5 mg/l
IAA = 1 mg/l
IAA = 5 mg/l
IAA = 10 mg/l
IAA = 0,1 mg/l
Hình 4.1: Rễ cây Trường xuân hoa trên các môi trường MS có
bổ sung NAA, IAA với các nồng độ khác nhau sau 28 ngày
nuôi cấy.
41
Bảng 4.6. Kết quả định tính alkaloid có trong cây Trường xuân hoa in vitro bằng
thuốc thử Wagner

Môi trƣờng
Ngày nuôi cấy
Phản ứng màu với thuốc thử
Wagner
MS
7
dung dịch đục mờ, không lắng
14
dung dịch tạo tủa ít
21
dung dịch tạo tủa ít
28
dung dịch tạo tủa nhiều
35
dung dịch đục, tạo tủa vừa
MS + NAA 0,5
mg/l
7
dung dịch đục mờ, không lắng
14
dung dịch tạo tủa ít
21
dung dịch tạo tủa ít
28

 Định tính alkaloid trong thân lá cây Trƣờng xuân hoa in vitro trên môi
trƣờng có bổ sung IAA hoặc NAA bằng thuốc thử Wagner
7 ngày 14 ngày 21 ngày 28 ngày 35
ngày
Hình 4.2: Phản ứng với thuốc thử Wagner của alkaloid trong cây Trường xuân hoa
in vitro ở 7, 14, 21, 28, 35 ngày nuôi cấy trên môi trường MS. Phản ứng dương tính:
xuất hiện kết tủa (mũi tên).
7 ngày 14 ngày 21 ngày 28 ngày 35 ngày
Hình 4.3: Phản ứng với thuốc thử Wagner của alkaloid trong cây Trường xuân hoa
in vitro ở 7, 14, 21, 28, 35 ngày nuôi cấy trên môi trường MS có bổ sung NAA 0,5
mg/l. Phản ứng dương tính: xuất hiện kết tủa (mũi tên).


dung dịch tạo tủa ít
0,5
dung dịch đục mờ, không lắng
1
dung dịch đục, tạo tủa vừa
5
dung dịch đục mờ, không lắng
10
dung dịch tạo tủa ít

Khi cho phản ứng với thuốc thử,ở các mẫu trên môi trường có bổ sung NAA
cho kết tủa nhiều hơn so với các mẫu trên môi trường chứa IAA. Có nghĩa là lượng
alkaloid được tạo ra nhiều trong cây nuôi cấy trên môi trường bổ sung NAA. Điều
này có thể giải thích là do IAA là chất kích thích tăng trưởng có nguồn gốc từ thực
vật nên việc sử dụng IAA như chất cảm ứng để kích thích khả năng tổng hợp
alkaloid không có hiệu quả như khi sử dụng chất có nguồn gốc hóa học như NAA.
44
Trong số các nồng độ NAA sử dụng thì thấy mẫu cây trên môi trường chứa
NAA 0,5 mg/l tạo kết tủa nhiều nhất khi phản ứng với thuốc thử. Ở nồng độ 1 mg/l,
5 mg/l và 10 mg/l cho phản ứng tạo tủa vừa, dung dịch đục còn ở 0,1 mg/l thì dung
dịch đục và tạo kết tủa rất ít. Như vậy, khi sử dụng NAA ở nồng độ 0,5 mg/l cây
sản xuất được nhiều alkaloid nhất (Hình 4.4).

.
Qua thí nghiệm này cho thấy khi bổ sung vào môi trường nuôi cấy một lượng
auxin thích hợp (NAA 0,5 mg/l hay IAA 1 mg/l) thì kích thích khả năng tạo alkaloid ở
cây Trường xuân hoa. Tuy nhiên, xét về mặt kinh tế, sử dụng NAA 0,5 mg/l có hiệu
quả hơn.
 Định tính alkaloid trong rễ cây Trƣờng xuân hoa in vitro trên môi trƣờng có
bổ sung IAA hoặc NAA bằng thuốc thử Wagner
Tiến hành ly trích alkaloid của rễ cây Trường xuân hoa 28 ngày tuổi trên các
môi trường khác nhau trong acid H
2
SO
4
loãng sau đó nhận diện alkaloid bằng thuốc
thử Wagner.