BÁO CÁO TỐT NGHIỆP
Đề tài
Soạn thảo và thoả thuận hợp đồng ngoại thương.
Những phát sinh và cách giải quyết
1
1
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày nay, muốn phát triển mỗi quốc gia phải
tích cực tham gia mở rộng quan hệ hợp tác Kinh tế – Thương mại. Thực tế đã chứng
minh “ Ngoại thương” là con đường tốt nhất để đưa đất nước hoà nhập với xu thế phát
triển chung của thế giới. Hoạt động ngoại thương đã có vai trò quan trọng trong sự
phát triển của mỗi quốc gia.
Thế kỷ XXI, thế kỷ của khoa học, kỹ thuật và công nghệ hiện đại và tiên tiến.
Trong khi Việt Nam đang thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước
thì các hoạt động mở rộng quan hệ quốc tế và đẩy mạnh hoạt động ngoại thương là
nghiệp vụ có ý nghĩa chiến lược và là một bộ phận trọng yếu trong cơ cấu kinh tế.
Kinh doanh xuất nhập khẩu là một hoạt động Thương mại quốc tế bao gồm nhiều
nghiệp vụ kinh doanh trong đó có việc tiến hành thoả thuận và soạn thảo hợp đồng
ngoại thương. Mọi thiệt hại có thể do nhiều nguyên nhân: như nguyên nhân khách
quan, nguyên nhân chủ quan do thiếu kinh nghiệm kiến thức, chưa chú trọng đúng
mức đến tầm quan trọng trong khi thực thi tìm hiểu, đàm phán, soạn thảo, ký kết và
thực hiện hợp đồng. Quan tâm, cẩn thận trong đàm phán, kí kết hợp đồng sẽ tránh
được những tranh chấp, thiệt hại không đáng có. Do vậy vấn đề hợp đồng ngoại
thương thực sự là vấn đề quan trọng của các doanh nghiệp nước ta trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế và mở rộng quan hệ buôn bán với tất cả các nước.
Từ những lý do nêu trên, em chọn đề tài “Soạn thảo và thoả thuận hợp đồng
ngoại thương. Những phát sinh và cách giải quyết”, bài tiểu luận của em gồm 3 phần
chính:
2
2

bán hàng hoá với thương nhân nước ngoài là hợp đồng mua bán hàng hoá được kí kết
giữa một bên là thương nhân Việt Nam với một bên là thương nhân nước ngoài.
1.1.3. Ý nghĩa của hợp đồng ngoại thương
Có một ý nghĩa rất quan trọng trong thương mại quốc tế. Đối với quan hệ mua
bán hàng hoá, sau khi các bên mua và bán tiến hành giao dịch và đàm phán có kết quả
thì phải tiến hành kí kết hợp đồng. Như vậy, hợp đồng thương mại quốc tế ghi nhận
kết quả của việc giao dịch đàm phán giữa các bên mua và bán, trong đó nội dung của
hợp đồng phải thể hiện đầy đủ quyền hạn và nghĩa vụ củ thể của các bên tham gia kí
kết. Hợp đồng thể hiện dưới dạng văn bản là hình thức bắt buộc đối với các đơn vị
xuất nhập khẩu của nước ta. Với hình thức này, nó bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho các
bên mua bán, xác định rõ trách nhiệm của các bên. Hơn nữa, trong kinh doanh thương
mại quốc tế có sự khác nhau về ngôn từ, chính trị, luật pháp. tôn giáo, tập quán,….
Hợp đồng dưới hình thức văn bản sẽ giúp cho các bên thống nhất về mặt ngôn từ, tập
quán. Để tiếp tục kinh doanh thương mại quốc tế, là một lĩnh vực kinh doanh phức tạp
do ảnh hưởng của nhiều nhân tố trong nước và ngoài nước, ảnh hưởng của khả năng
thực hiện, thiện chí của các bên tham gia kí kết mà có thể dẫn tới nhiều rủi ro, nhiều
tranh chấp xảy ra giữa các bên, khi đó hợp đồng sẽ trở thành một bằng chứng quan
trọng để tiến hành giải quyết các tranh chấp về mua bán xảy ra giữa các bên. Ngoài ra,
hợp đồng tạo thuận lợi cho việc theo dõi, kiểm tra, thống kê việc thực hiện hợp đồng
theo quy định chung của quản lý nhà nước.
4
4
1.2. Các giai đoạn đàm phán hợp đồng ngoại thương
1.2.1. Giai đoạn chuẩn bị:
Thu thập thông tin: trước khi đàm phán cần phải nắm bắt được các thông tin
như:
 Mỗi bên có lợi gì trong thương vụ này
 Đối phương là ai và người đại diện cho đối phương là người như thế nào
 Khuynh hướng thị trường ra sao
Chuẩn bị chiến lược: trước khi đàm phán ta cần xác định tư duy chiến lược của

các bên không thể trình bày với nhau một cách chi tiết và khi trao đổi bằng điện thoại
chỉ trao đổi bằng miệng do đó không có gì làm bằng chứng cho những thoả thuận.
1.3.3. Đàm phán giao dịch bằng cách gặp gỡ trực tiếp
Là hình thức giao dịch đối diện với nhau trên cùng một bàn đàm phán. hình
thức này thường áp dụng với hợp đồng có giá trị lớn, với những vấn đề có tính nguyên
tắc (nguyên tắc giao dịch tay đôi, …)
Hình thức đàm phán này giúp đẩy nhanh tốc độ giải quyết vấn đề. Tuy nhiên,
đây là hình thức đàm phán khó khăn nhất trong các hình thức đàm phán, do đó đòi hỏi
hai bên đàm phán phải chắc chắn về nghiệp vụ, có tính chủ động và quyết đoán.
1.4. Các điều khoản chủ yếu của hợp đồng ngoại thương
1.4.1. Điều khoản về tên hàng
Là điều khoản quan trọng trong hợp đồng. Nó nói lên chính xác đối tượng của
trao đổi mua bán, giúp các bên xác định được sơ bộ loại hàng cần mua bán. Để làm
được điều đó phải ghi tên hàng như sau:
+ Ghi tên hàng bao gồm tên thông thường, tên Thương mại, tên khoa học,
+ Ghi tên hàng kèm tên địa phương sản xuất ra nó,
+ Ghi tên hàng kèm với quy cách chính thức của nó,
+ Ghi tên hàng kèm tên nhà sản xuất ra nó,
+ Ghi tên hàng kèm công dụng của hàng hoá đó .
6
6
1.4.2. Điều khoản về số lượng
Nhằm nói lên mặt lượng của hàng hoá được giao dịch, điều khảon này bao gồm
các vấn đề đơn vị tinh số lượng hàng hoá, phương pháp quy định số lượng, phương
pháp quan điểm trọng lượng
1.4.3. Điều khoản về quy cách, phẩm chất
Đây là điều khoản nói lên mặt “chất” của hàng hoá mua bán, thể hiện tính năng,
quy cách, kích thước, tác dụng, công suất, hiệu quả,…của hàng hoá đó. Xác định cụ
thể quy cách, phẩm chất của sản phẩm là cơ sở để tính giá. Trong điều khoản cần nêu
rõ các phương pháp xác định quy cách, phẩm chất, những tiêu chuẩn mà hàng hoá

Những phát sinh này thường khó tránh khỏi vì giữa các bên tham gia hợp đồng ngoại
thương thường có sự cách biệt về địa lí, khác biệt về truyền thống pháp luật và tập
quán Thương mại có thể còn thiếu hiểu biết và sự tin cậy lẫn nhau so với bạn hàng
trong nước. Các phát sinh trong khi soạn thảo và thoả thuận hợp đồng ngoại thương
chủ yếu là các xung đột giữa các bên tham gia hợp đồng ngoại thương ở hai quốc gia
khác nhau khi mà họ đều muốn áp dụng pháp luật hoặc tập quán Thương mại ở nước
mình vào hợp đồng ngoại thương. Các xung đột này chủ yếu xoay quanh các vần đề
sau:
2.1. Về hình thức hợp đồng
Pháp luật của các nước thường qui định rất khác nhau về hình thức của hợp
đồng nói chung và hợp đồng ngoại thương nói riêng. Luật Thương mại Việt Nam quy
định: hợp đồng mua bán hàng hoá với thương nhân nước ngoài phải được lập thành
văn bản. Trong khi đó, luật của các nước như Pháp, Đức không đồi hỏi hợp đồng nhất
thiết phải bằng văn bản. Để giải quyết vấn đề này, các quốc gia thường kí kết các điều
8
8
ước quốc tế hoặc các hiệp định Thương mại nhằm qui định thống nhất hình thức của
hợp đồng ngoại thương.
2.2. Về nội dung hợp đồng ngoại thương
Bản chất của hợp đồng là sự thoả thuận tự nguyện của các bên tham gia kí kết
hợp đồng, song tại mỗi quốc gia lại có những quy định khác nhau về các điều khoản
chủ yếu của hợp đồng ngoại thương. Tại Châu Âu lục địa quy định điều khoản chủ yếu
gồm: điều khoản đối tượng của hợp đồng và điều khoản giá cả, trong khi tại Anh – Mỹ
chỉ yêu cầu hợp đồng có một điều khoản đối tượng hợp đồng là hợp pháp. Còn tại Việt
Nam, một bản hợp đồng muốn có hiệu lực pháp lý phải có đủ 6 điều khoản chủ yếu.
2.3. Về địa vị pháp lý của chủ thể
Các nước thường quy định không giống nhau về tuổi có năng lực hành vi của tự
nhiên nhân. Ví dụ: tại Việt Nam và Pháp quy định: các công dân phải đủ 18 tuổi trở
lên thì mới có đầy đủ năng lực hành vi đầy đủ. Trong khi đó, tại Anh, Mỹ quy định
phải tròn 21 tuổi trở lên.

đột luật nơi kí hợp đồng. Nghĩa là, hợp đồng ngoại thương đó được các chủ thể kí ở
đâu thì hình thức của hợp đồng sẽ do luật của nơi đó quy định.
+ Thứ hai: Khi có phát sinh về nội dung hợp đồng, pháp luật quốc tế quy định
có các cách giải quyết như sau:
Áp dụng luật nước người bán
Áp dụng luật lựa chọn
Luật nơi thực hiện hợp đồng.
+ Thứ ba: Khi có phát sinh về địa vị pháp lý của các bên đương sự thì các bên
đương sự có thể dùng các loại quy phạm sau để giải quyết:
Luật quốc tịch
Luật nơi cư trứ
Luật nơi kí hợp đồng.
10
10
+ Thứ tư: Khi có phát sinh về thẩm quyền xét xử của toà án thì các bên kí kết
có thể dựa vào:
Luật toà án nơi đương sự mang quốc tịch
Luật toà án nơi bị đơn cư trú
Luật toà án nơi xảy ra tranh chấp
Luật toà án nơi có tài sản đang bị tranh chấp
3.2. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả trong việc kí kết hợp đồng ngoại
thương
Luôn quan hệ với các tổ chức tư vấn trong và ngoài nước để hiểu biết về đối tác
kinh doanh, vì đăng kí kinh doanh tại một số nước rất đẽ dàng (như Hồng Kông) cho
nên tình trạng “hữu danh vô thực” rất có thể xảy ra.
Phải thăm dò giá cả và chất lượng thật cụ thể và ghi rõ trong hợp đồng. Không
cả tin cũng không nên đa nghi. Có thể có những khách hàng bán hạ giá để còn hy vọng
bán nhiều hơn. Đó chính là họ lấy lãi suất thấp nhưng bán được nhiều hàng thì lợi
nhận tuyệt đối cao. Ngược lại, nếu quá tin cũng là điều nên tránh. Như trường hợp một
công ty mua năm 5 xe tải cũ. Hợp đồng ghi chất lượng 80%, thế nào là 80%? Thậm

đối với hoạt động sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trong cơ
chế thị trường hiện nay.
Trong những năm qua công tác đàm phán, thoả thuận và kí kết các hợp đồng
ngoại thương của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam đã được chú trọng nhiều
hơn trước, đã đưa ra được nhiều giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả của công
tác kí kết hợp đồng ngoại thương, tạo ra sự chắc chắn về mặt pháp lý, đã hạn chế được
những rủi ro về mặt tài chính và những tác động xấu cho hoạt đông sản xuất kinh
12
12
doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, những kết quả này vẫn chưa phải là tốt nhất và
một cách tổng thể thì công tác này của các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều yếu
kém và bất cập.
Do hạn chế về thời gian, trình độ cũng như kinh nghiệp thực tế nên trong bài
tiểu luận này của em còn nhiều sai sót, em mong nhận được sự góp ý của các thầy cô
để em có thể hoàn thiện hơn kiến thức của mình. Em xin chân thành cảm ơn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo Ngoại thương số T2-T5/2002
2. PGS.TS Trần Văn Chu – Quản lý và nghiệp vụ kinh doanh thương mại quốc
tế – Nxb Thế giới 2003
3. Nguyễn Trọng Đàn – Hợp đồng kinh doanh quốc tế – Nxb Trẻ 2001
4. Nguyễn Thị Khế – Hợp đồng Kinh tế và các hình thức giải quyết tranh chấp
kinh tế – Nxb Đồng Nai 1997
13
13
5. Xuân Huy, Minh Khiết – Mẵu văn bản hợp đồng Thương mại – Nxb Trẻ
2001
6. Phạm Thanh Phấn, Nguyễn Huy Anh – 81 mẫu văn bản trong quản lý giao
dịch kinh doanh – Nxb Thống kê 2003.
7. PGS. Đinh Xuân Trình - Thanh toán quốc tế - Trường Đại học Ngoại thương
14