Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 100
Chơng VI. Các khái niệm cơ bản về trang trí nội thất
Mục tiêu
Cung cấp các kiến thức khái quát về trang trí nội
thất.
Nội dung
- Các khái niệm cơ bản trong trang trí nội thất.
- Các nguyên lý mỹ thuật trong thiết kế nội thất.
- Một số mô hình nội thất.
6.1. Khái niệm về trang trí nội thất và nguyên tắc của trang
trí nội thất
6.1.1. Khái niệm về trang trí nội thất
Khi các công trình kiến trúc hình thành xác lập nên
những không gian có mối quan hệ tơng đối với nhau
đợc gọi là không gian kiến trúc. Trong các mối quan hệ
ấy có mối quan hệ giữa không gian kiến trúc bên trong và
không gian kiến trúc bên ngoài.
Không gian kiến trúc bên ngoài, sau khi hoàn thiện
công trình đợc gọi là không gian ngoại thất. Còn phần
không gian kiến trúc bên trong sau khi hoàn thiện đợc
gọi là không gian nội thất.
Công việc hoàn thiện không gian kiến trúc bên trong
đa công trình vào sử dụng đợc gọi là trang trí nội thất.
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 101
Trang trí nội thất có thể là sắp đặt các đồ đạc trong phòng,
có thể là sơn hoàn thiện một bề mặt hay gắn lên đó những
hoạ tiết, hoa văn trang trí. Trang trí nội thất cũng có thể là
đa vào đó một lọ hoa, một chậu cây cảnh. Song nhìn
chung những công việc nh vậy đều đợc gọi là trang trí

không gian nội thất độc đáo có tiếng nói riêng, có tâm hồn
và đầy ý nghĩa. Qua cách bài trí không gian nội thất,
chúng ta có thể đọc biết đợc nhiều điều về gia chủ nh
tính cách, sở thích tất nhiên là trong trờng hợp căn
phòng đó đợc trang trí đúng cách, không bạ gì dùng nấy.
- Trang trí nội thất phải đợc thực hiện theo các
nguyên tắc mỹ thuật cơ bản. Một không gian đợc trang
trí tồi, không tuân theo các nguyên tắc mỹ thuật sẽ một
không gian nội thất luộm thuộm, đồ đạc nh nhảy múa,
cãi vã nhau, cho ta cảm giác khó chịu khi bớc vào đó.
6.2. Khái niệm về thiết kế nội thất và quá trình
thiết kế nội thất
ở một góc độ nào đó, việc thiết kế nội thất cũng
giống nh công việc trang trí nội thất. Tuy nhiên chúng ta
vẫn có thể phân biệt đợc nhờ những khái niệm về thiết
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 103
kế. Trong thiết kế, việc bố trí thế này hay thế khác đều
đợc lập phơng án và kế hoạch thực hiện rõ ràng chính
xác.
6.2.1. Các bớc và nội dung thiết kế nội thất
Nhìn chung, thiết kế nội thất đợc thực hiện theo các
bớc sau:
- Thu thập thông tin làm cơ sở thiết kế
- Xây dựng và lựa chọn phơng án thiết kế
- Trình bày bản vẽ và thuyết minh, đánh giá thiết kế
- Lập kế hoạch thi công và nghiệm thu
Nội dung công việc của các bớc tiến hành nh sau:
Bớc 1: Thu thập thông tin làm cơ sở thiết
kế

Khả năng sử dụng nh thế nào
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 105
Các yêu cầu đối với chiếu sáng, chất lợng âm
thanh.
- Các yêu cầu về đồ đạc:
+ Xác định các yêu cầu về đồ đạc và thiết bị cho mỗi
hoạt động:
Loại, kiểu dáng, số lợng các thiết bị ra sao?
Diện tích làm việc
Diện tích dự trữ và trng bày
Các phụ kiện và các thiết bị đặc biệt cần thiết khác.
Đèn chiếu, điện, cơ khí
+ Xác định chất lợng yêu cầu của các thiết bị:
Tính tiện nghi
Tính an toàn
Sự đa dạng của thiết bị
Độ bền
Khả năng bảo quản
+ Xác định cách bố trí:
Phân theo nhóm công năng, bố trí phù hợp theo kiểu
dáng hay bố trí linh hoạt.
- Phân tích không gian:
+ Lấy mặt bằng, mặt cắt các tờng
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 106
+Phân tích không gian:
Hình dạng, qui mô và tỷ lệ của không gian
Vị trí hiện trờng, các điểm ra vào và đờng đi lại
Cửa sổ, chiếu sáng, tầm nhìn, sự thông thoáng

Tính năng động
- Mối quan hệ yêu cầu:
Mối quan hệ yêu cầu giữa các khu vực hoạt động
liên quan
Giữa các khu vực liên quan tới sự hoạt động
Giữa căn hộ và không gian bên cạnh
Giữa căn hộ và bên ngoài
+ Phân khu yêu cầu cho các hoạt động: tổ chức các
hoạt động thành các nhóm hoặc theo các tập hợp tơng
xứng và thuận tiện cho sử dụng.
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 108
Bớc 2: Xây dựng và lựa chọn phơng án
thiết kế
Đây là bớc chủ yếu diễn ra quá trình thiết kế. Quá
trình này có thể mô tả qua những vòng tròn mà trên đó lăp
đi lặp lại ba công đoạn đó là: Phân tích - Tổng hợp - Đánh
giá.
Để xây dựng đợc các phơng án thiết kế, ban đầu
chúng ta cần phân tích các thông tin thu thập đợc để từ
đó tổng hợp lại đa ra một phơng án thiết kế. Tiếp đó sẽ
là đánh giá phơng án vừa tạo ra xem u, nhợc ở đâu để
tiếp tục rút kinh nghiệm cho các phơng án kế tiếp. Sau
khi đánh giá, nếu kết quả cha đạt đợc nh mong muốn,
ta lại tiến hành phân tích, tổng hợp rồi lại đánh giá cho
tới khi điều đạt đợc xấp xỉ với điều mong đợi.
- Phân tích:
Trong công đoạn này, chúng ta cần phân tích các nội
dung theo các thông tin đã thu thập đợc ở bớc thứ nhất,
nói đúng hơn là ta cần phải trả lời các câu hỏi sau:

Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 110
Nếu không có sự phân tích, tổng hợp từ đầu thì khó
có thể phát triển một ý đồ tốt.
- Tổng hợp:
Việc thiết kế đòi hỏi sự suy nghĩ hợp lý dựa trên kiến
thức và sự hiểu biết tích luỹ đợc qua kinh nghiệm và
nghiên cứu. Nội dung chính của công đoạn tổng hợp này
là:
+ Lựa chọn các phần:
Tiến hành lựa chọn và ấn định các giá trị cho các vấn
đề hoặc yếu tố then chốt.
Nghiên cứu bản chất của các phần này.
Hình dung ra cách làm cho các phần này có thể phù
hợp với các phần khác.
+ Tạo ý đồ:
Nhìn nhận tình hình từ các quan điểm khác nhau.
Bố trí các phần để thấy sự thay đổi có thể tác động
đến tổng thể nh thế nào.
Nghiên cứu các biện pháp để kết hợp vài ý đồ tốt vào
một biện pháp tốt hơn.
+ Tổng hợp lại toàn bộ các ý đồ
- Đánh giá:
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 111
Thiết kế đòi hỏi phải xét duyệt chặt chẽ các giải
pháp lựa chọn và so sánh các u điểm, nhợc điểm của
từng đề xuất cho đến khi đạt đợc sự phù hợp nhất giữa
vấn đề thiết kế cụ thể và giải pháp. Nội dung của công
đoạn này là:

Trong bản vẽ các mặt tờng, màu của các chi tiết
đợc thể hiện một cách trung thực để ngời thi công có
thể lấy đó làm màu chuẩn thiết kế, không lấy theo màu
của bản vẽ phối cảnh.
Các bản vẽ mặt cắt tờng cũng nh các chi tiết khác
đợc thực hiện theo tiêu chuẩn bản vẽ kỹ thuật hiện hành.
Thuyết minh thiết kế.
Thuyết minh thiết kế phải làm rõ các nội dung sau:
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 113
Lý do thực hiện thiết kế: theo đơn đặt hàng, theo tính
cấp thiết phải thay đổi cải tạo.
Thực trạng của phơng án cũ (nếu có trong trờng
hợp thiết kế cải tạo).
Tính u việt của phơng án thiết kế mới so với
phơng án thiết kế cũ.
Đánh giá tổng hợp về phơng án thiết kế.
Bớc 4: Lập kế hoạch thi công và nghiệm thu
Trong bớc này, ngời thiết kế cần lập ra một kế
hoạch thi công để khẳng định tính khả thi của thiết kế. Cụ
thể các đồ đạc nào là thiết kế, đồ đạc nào là mua sẵn. Nếu
là thiết kế cần có bản vẽ thiết kế sơ bộ. Còn nếu là đồ đạc
mua sẵn phải có mẫu mã catalog với đầy đủ kích thớc
kèm theo.
(Với phạm vi của bài giảng này, chúng tôi không thể
đề cập hết toàn bộ nội dung mà chỉ giới thiệu một số tài
liệu tham khảo ở phần tài liệu tham khảo của bài giảng)
6.2.2. Phơng pháp thiết kế nội thất
Qua phần mô tả nội dung của các bớc thiết kế nh
trên, phần nào chúng ta đã thấy đợc phơng pháp thiết

tờng màu vàng, điểm một ô nhỏ màu đen, thấy nó nh
một hốc sâu, ngợc lại điểm ô nhỏ màu trắng, thấy chỗ đó
nh tờng lồi lên. Màu sắc có tác động lừa dối thị giác,
lừa dối cảm thụ màu sắc của con ngời. Một gia đình có 5
ngời cùng ở trong một phòng sinh hoạt chung, dùng đèn
màu đỏ sau 3 - 8 phút họ thấy dàu đầu mệt mỏi, chóng
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 116
mặt, rồi bóng đèn đỏ trở thành màu xanh lá cây thẫm, các
đồ đạc đợc phủ màu đỏ trở thành màu vàng pha xanh lá
cây, và các đồ đạc còn lại đều thay đổi thành màu khác.
Sau đó ngời ta đổi thành bóng đèn màu xanh da trời nhạt,
mọi ngời đó trở lại tơi tỉnh, sảng khoái, màu các đồ đạc
trong phòng trở lại màu thực của nó. Đó là hiện tợng màu
tác động hệ thần kinh, cơ quan nội tạng của con ngời.
Bằng khoa học kỹ thuật, ngời ta đã chứng minh màu sắc
tác động đến tâm hồn giúp ngời bệnh trở lại bình yên:
Nhóm màu tích cực gồm đỏ, da cam, vàng do mang nhiều
tia hồng ngoại giúp cho ngời yếu thần kinh quan sát
chúng sẽ đợc kích thích hồi phục lại bình thờng. Nhóm
màu xanh lá cây, xanh lá mạ, xanh da trời, thuộc nhóm
màu thụ động, có tác dụng an thần, chữa bệnh rối loạn
thần kinh. Nếu ngời mang bệnh này tích cực dạo chơi ở
công viên, núi, rừng, bơi thuyền trên sông, hồ một thời
gian sẽ sảng khoái, yêu đời. ở phòng ngủ, nếu dùng các
màu xanh kể trên sẽ có tác dụng an thần trở lại. Màu tím
có trong tia sáng mặt trời, tác dụng chữa liệt thần kinh,
đau tim nhờ chất kích thích nội tạng. Vì vậy, cửa sổ cho
phòng ngời bệnh này hớng tới phơng mặt trời mọc để
thu đợc nhiều lợng ánh sáng tím vào phòng, đồng thời

Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 118
gây cảm xúc bền chắc, nhẫn nại, ấm cúng, tạo ra ấn tợng
ổn định, song có đôi phần gây cảm giác cực nhọc.
- Màu không có sắc ký
Màu đen là màu tối tăm, nặng nề, huyền bí làm giảm
sắc khí con ngời. ở nội thất, màu xám gây cảm xúc buồn
chán, thờ ơ. Màu trắng gây cảm xúc khoan dung, vị tha,
nhờng nhịn khiêm tốn, giúp đỡ, cao cả, tạo nên sắc khí
lạc quan.
Mức độ lác động của màu sắc phụ thuộc vào bề mặt
mang màu. Diện tích của nó càng lớn, tác động của nó
càng mạnh. Bởi thế cho nên mọi cố gắng áp dụng màu vào
nội thất phải phù hợp để tạo ra các tác động tích cực cho
từng đối tợng ở. Màu sắc trong nội thất đợc dùng tích
cực hơn ngoại thất bởi các yếu tố tự nhiên thờng xuyên
tác động, làm cho tâm lý con ngời lên xuống thất thờng.
Trong phạm vi nhất định thì các yếu tố bụi, bẩn, độc hại
thải ra môi trờng đô thị gây nên ảnh hởng tiêu cực tới
màu sắc kiến trúc.
Các giải pháp màu sắc giúp cho nội thất có những ấn
tợng tốt với ngời ở nh vui tơi, độ lợng, kiên trì hay
thậm chí điên loạn. Màu sắc mang ý nghĩa tợng trng
cũng gây cảm xúc tốt cho mọi ngời, ví dụ: áo trắng trang
trọng, nhng màu đen là màu tang tóc. Song biết phối hợp
với màu trắng lại mang ý nghĩa trọng thể. Tấm áo màu
hồng thờng giành cho bé gái mới sinh còn những trẻ lớn
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 119
a màu xanh da trời, trẻ trung hơn, thơ ngây hơn mà cả

thờng gắn liền với kích thớc các bề mặt mang màu và
khoảng cách nhìn. Trong nội thất khoảng cách nhìn có
cảm thụ tốt không lớn hơn từ 3 - 4m. Đối với các vệt màu
không nhỏ hơn từ 2 - 3mm thì khoảng cách nhìn tốt là 2m.
Hiệu quả cuối cùng của màu sắc trang trí là phải đạt
chỉ tiêu thẩm mỹ và sự truyền cảm. Cần chọn lựa cho sự
phối hợp màu hài hoà trong các phạm vi chênh lệch các hệ
số phản xạ từ 10 - 15% (số màu ở cạnh nhau trên vòng
tròn màu nên ít hơn 4). Hoặc các màu ở cách xa nhau trên
vòng tròn màu có hệ số phản xạ chênh lệch từ 20 - 30%.
Hiện tợng trang trí màu sặc sỡ trong sự phối hợp các vệt
màu là do sự tách rời từng mảng màu, đồng thời các hệ số
phản xạ chênh lệch nhau quá lớn. Nhng cũng không nên
áp dụng trang trí nội thất các màu có cùng hệ số phản xạ,
khi đó quan sát thấy chói mắt, khó chịu. Bảng 6.1 dới
đây giới thiệu hệ số phản xạ một số vật liệu, màu trang trí:
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 121
Bảng 6.1. Chỉ dẫn bệ số phản xạ () của màu sơn, tiêu chuẩn
Caveleva 1978
ST
T
Màu sơn

Tiêu chuẩn đo
lờng của màu

Hệ số phản xạ p%
có hiệu quả
1

67
56
35
55
38
61
58
49

6.3.1.3. Chiếu sáng không gian nội thất
6.3.1.3.1. Chiếu sáng tự nhiên
Sự cảm thụ màu sắc trong nội thất phụ thuộc nhiều
vào đặc điểm chiếu sáng cho phòng.
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 122
Hãy xem xét qua sự ảnh hởng chiếu sáng cảnh
quan trong thiên nhiên tới màu sắc: Chiếu sáng tự nhiên
đợc thay đổi theo thời tiết của ngày, tháng trong năm và
đồng thời kéo theo sự thay đổi cảm thụ màu sắc của con
ngời. Nhờ có ánh sáng phản xạ của bầu trời vào trong
phòng, ánh sáng đó lại khuếch tán định hớng giúp ta cảm
nhận màu sắc tốt hơn. Song trong một số trờng hợp, do
ánh sáng tự nhiên làm cho ta cảm thụ màu sắc bị sai lệch.
Ví dụ: Theo kết quả nghiên cứu ở Nga, ánh sáng mặt trời
chiếu vào phòng ở mỗi vùng có khác nhau. Các cửa sổ
phòng hớng về phía nam thì nhận đợc ánh sáng quanh
năm. Cửa sổ hớng về phía đông và phía tây chỉ nhận
đợc ánh sáng có nửa ngày. Cửa mở hớng bắc không thu
đợc chiếu sáng trực tiếp cũng nh ánh sáng khuếch tán.
Muốn cảm nhận đợc màu sắc trong phòng tốt thì cửa sổ

thích hợp với thị giác con ngời. Vì vậy công suất đèn
thờng dùng từ 25- 100 wat phù hợp với tờng sơn màu
vàng sẽ cho ta lợng quang phổ lớn. Vì vậy thông dụng
nhất là dùng đèn có công suất từ 200 - 500W (cả sinh hoạt
và học tập). Đèn huỳnh quang đợc sử dụng sẽ giảm chi
phí điện từ 2 - 3 lần so với đèn dây tóc.
Nhiệm vụ trang trí thẩm mỹ nội thất căn hộ là tạo ra
đợc sự hài hoà cho từng loại phòng ở. Đây là công việc
Lý Tuấn Trờng - Bộ môn CN Xẻ Mộc Bài giảng môn học Thiết kế SP Mộc & TT Nội Thất
Trang 124
hết sức phức tạp. Thực tế đòi hỏi ngành công nghiệp vật
liệu xây dựng đa ra đợc những sản phẩm phù hợp với
yêu cầu trang trí nội thất, cả về kiểu dáng, màu sắc và kích
thớc. Tính đa dạng của các mặt hàng gốm, sứ, thuỷ tinh,
đá quý, sơn, bột màu, đồ gỗ, thảm trải sàn, rèm cửa sổ, các
loại đèn chiếu sáng v.v sẽ đợc các nhà thiết kế lựa chọn
cho giải pháp trang trí của mình là vô cùng cần thiết.
Sự khéo léo trang trí màu sắc hài hoà, sắp xếp phối
hợp giữa các trang thiết bị tiện nghi sinh hoạt và các tác
phẩm nghệ thuật cân đối trong phòng là những yêu cầu cơ
bản.
Tuy nhiên, trong căn hộ lại có những phòng mang
chức năng khác nhau, đồi lợng sử dụng cũng khác nhau
về giới tính và lứa tuổi. Vì vậy, các yêu cầu trên, đôi khi
có những thay đổi. Đó là điều cần quan tâm để thoả mãn
ngời sử dụng.
6.3.2. Bố cục
Nguyên lý bố cục nội thất cũng tuân theo các
nguyên lý mỹ thuật cơ bản đó là: tỷ lệ - tỷ xích, cân bằng,
hài hoà, thống nhất - đa dạng, nhịp điệu - nhấn mạnh.