
TIỂU LUẬN
"Nội Dung Và ý Nghĩa của chế độ
BHXH”

Tiểu luận Luật Kinh tế

LỜI NÓI ĐẦU

Con người muốn tồn tại và phát triển trước hết phải ăn, mặc, ở
và đi lại . Để thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu đó,người ta phải
lao động để làm ra những sản phẩm cần thiết cho cuộc sống của
mình. Khi sản phẩm được tạo ra ngày càng nhiều thì đời sống của
con người ngày càng đầy đủ và hoàn thiện, xã hội ngày càng văn
minh hơn.Điều đó cho thấy việc thoả mãn những nhu cầu sinh
sống và phát triển của con người phụ thuộc vào chính khả năng
lao động của họ. Nhưng trong thực tế khong phải lúc nào cuộc
sống của con người cũng đầy đủ và thuận lợi mà đôi khi họ phải
chịu không ít những khó khăn và bất lợi do điều kiện khách quan
và tác động vào như: tai nạn lao động, những rủi ro từ thiên tai,
mất khả năng lao động khi tuổi già….Từ đó buộc con người phải
nghĩ đến việc sẽ phải làm gì để đảm bảo sự ổn định cho cuộc sống
của họ ngay cả khi những rủi ro trên xảy ra hoặc không xảy ra .
Mặt khác khi nền kinh tế hàng hoá phát triển, do việc thuê mướn
công nhân trở nên phổ biến đã phát sinh ra khá nhiều những vấn

1.Khái niệm về BHXH:
Ra đời vào giữa thế kỷ 14, hệ thống BHXH lần đầu tiên là công
trình của chính phủ Đức dưới thời Bismask (1883-1889) với cơ
chế 3 bên (Nhà nước-giới chủ-giới thợ) cùng đóng góp nhằm bảo
hiểm cho người lao động khi họ gặp rủi ro. Sau đó, trước ý nghĩa
to lớn của BHXH trong quan hệ lao động, nhiều nước đã bắt đầu
áp dụng hệ thống BHXH và BHXH thực sự trở thành một chính
sánh xã hội lớn ở VN đó là vào năm 1962 trở lại đây.BHXH ra đời
đã giúp người lao động dàn trải được những khó khăn do ốm đau,
tai nạn…trên cơ sở những cam kết đóng góp của người lao động,
người sử dụng lao động cho một bên thứ 3 (Cơ quan bảo hiểm
trước khi xảy ra những biến cố đó
Như vậy xét dưới góc độ kinh tế, BHXH là một phạm trù kinh
tế tổng hợp, là sự đảm bảo thu nhập nhằm đảm bảo cuộc sống cho
người lao động khi mất hoặc giảm khả năng lao động . Còn nếu
xét dưới góc độ pháp lý , chế độ BHXH là tổng hợp những qui
định của nhà nước, qui định các hình thức đảm bảo điều kiện vật
chất và tinh thần cho người lao động và các thành viên gia đình họ
trong trường hợp bị giảm hoặc mất khả năng lao động.
2.Tính chất của BHXH:
BHXH gắn liền với đời sống của người lao động , vì vậy nó có
một số tính chất cơ bản sau:
2.1.Tính tất yếu khách quan :
Trong quá trình lao động và sản xuất, người lao động có thể gặp
nhiều biến cố rủi ro như: tai nạn, đau ốm, thiên tai…Những biến
cố đó đồng thời đẩy người sử dụng lao động cùng rơi vào tình
Tiểu luận Luật Kinh tế

cảnh khó khăn không kém như: thiếu nguồn nhân lực, sản xuất
kinh doanh bị gián đoạn…Sản xuất càng phát triển, nguy cơ rủi ro

mà vẫn đảm bảo được quá trình sản xuất kinh doanh. Và với nhà
nước BHXH góp phần làm giảm ghánh nặng cho ngân sách đồng
thời còn là một nguồn đầu tư đáng kể cho nền kinh tế quốc dân.
Mặt khác đối với xã hội, BHXH là một nhân tố quan trọng trong
việc điều hoà và giải quýêt mâu thuẫn chủ-thợ, đồng thời trong
mô lớn, lại được hình thành tập trung trên phạm vi quốc gia nên
BHXH mang tính dịch vụ rất lớn. Tất cả những điều đó đều cho
thấy sự cần, tầm quan trọng của BHXH trong đời sống kinh tế xã
hội của mỗi nước trên phạm vi toàn cầu.
II.NỘI DUNG CỦA CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM:
1.Các chế độ BHXH được tạo thành bởi các điều kiện BHXH
cùng với các mức trợ cấp bảo hiểm:
Về nguyên tắc, BHXH phải đảm bảo an toàn kinh tế cho mọi
người lao động trong mọi trường hợp giảm hoặc mất khả năng lao
động. Tuy nhiên, tuỳ theo điều kiện kinh tế xã hội từng quốc gia
trong từng giai đoạn mà các chế độ BHXH được qui định khác
nhau
Ơ nước ta hiện nay thực hiện một số các chế độ BHXH sau:
- Chế độ trợ cấp ốm đau
- Chế độ trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghệ nghiệp
- Chế độ trợ cấp thai sản
- Chế độ hưu trí
- Chế độ tử tuất
Ngoài ra, những đối tượng đã giải quyết chế độ mất sức lao
động, đang hưởng trợ cấp hàng tháng theo các qui định cũ vẫn tiếp
tục được hưởng và chế độ bảo hiểm thất nghiệp đang được xây
Tiểu luận Luật Kinh tế

dựng, bước đầu đã được qui định trong Bộ luật lao động sữa đổi
2002

được bảo hiểm là công cụ để nhầ nước giám sát , kiểm tra, điều
tiết trên giác độ quản lý vĩ mô đối với BHXH và quản lý lao động
trong nền kinh tế quốc dân.
2.2.Đối tượng tham gia BHXH:
Đối tượng tham gia quan hệ BHXH gồm có: người thực hiện bảo
hiểm, người tham gia bảo hiểm, người được bảo hiểm. T uy
vậy, tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước mà
đối tượng này có thể là tất cả hoặc một bộ phận những người lao
động nào đó.
Vào những năm đất nước ta bắt đầu có sự đổi mới trong cơ chế
quản lý: từ một kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị
trường nhiều thành phần, có sự điều tiết của nhà nước theo định
hướng XHCN đã đánh dấu bước phát triển mới sự nghiệp BHXH
ở nước ta đó là: về phạm vi, đối tượng tham gia BHXH đã được
mở rộng từ chỗ trước đây chỉ áp dụng cho cán bộ, công nhân, quân
nhân làm việc trong khu vực nhà nước và lực lượng vũ trang nay
đã được mở rộng ra các đối tượng người làm công hưởng lương ở
các đơn vị, tổ chức kinh tế thuộc mọi thành phần kinh tế. Và đồng
thời có sự sửa đổi, bổ xung ở điều 3 trong số 12/CP tháng 1/1995
của Chính Phủ :’’ đối tượng áp dụng BHXH bắt buộc với người
lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3
tháng trở lên và hợp đồng kjhông xác định thời hạn trong các DN,
cơ quan, tổ chức đều phải đóng BHXH’’
Các thành viên tham gia quan hệ BHXH có mối mối quan hệ mật
thiết với nhau. Việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên được
đặt trong mối quan hệ thống nhất với nhau. Song, cũng như bất cứ
một quan hệ pháp luật nào, trong quá trình phát sinh, tồn tại của
quan hệ BHXH giữa các chủ thể không tránh khỏi sự bất đồng với
Tiểu luận Luật Kinh tế



cấp hưu trí và mất sức lao động tối đa và tối thiểu.Trên những cơ
sở này, mức trợ cấp cụ thể của từng người được huởng, được tính
toán xác định bằng một tỷ lệ so với mức tiền lương cá nhân.
Tiểu luận Luật Kinh tế

4.Quĩ BHXH và cơ chế quản lý:
*Về Quĩ BHXH:
Quĩ BHXH được huy động trên cơ sở trích nộp theo tỷ lệ phần
trăm so với tổng quĩ lương của cơ quan xí nghiệp vào NSNN, ở
các đơn vị hành chính sự nghiệp, phần trích nộp này do nhà nước
đảm nhiệm, còn ở các đơn vị kinh doanh phần này được tính vào
giá thành sản phẩm.Như vậy, cá nhân, công nhân viên chức không
phải đóng góp gì cho quĩ này.
Về tính chất quĩ BHXH không chỉ là một quĩ an toàn về tài
chính nhằm đối phó với những rủi ro mang tính ngẫu nhiên hoặc
mất khả năng lao động, mà quĩ BHXH còn là một quĩ tiêu dùng, là
bộ phận cấu thành của hệ thống phân phối thu nhập quốc dân, làm
nhiệm vụ phân phối hoặc phân phối lại thu nhập cho người lao
động. Là một quĩ tích luỹ đồng thời đồng thời là quĩ tiêu dùng
trên cơ sở tuân theo qui luật phân phối theo lao động, ở một mức
độ nhất định theo nguyên tắc tương đương, đồng thời phải tham
gia điều chỉnh cần thiết giữa nhu cầu và lợi ích.
*Về cơ chế quản lý :
Khi mới ban hành điều lệ, quĩ BHXH và nói chung toàn bộ sự
nghiệp BHXH do công đoàn quản lý.Nhưng theo cơ chế mới trong
nghị định số 43/CP của chính phủ ra ngày 22/6/1993 qui định quĩ
BHXH là quĩ độc lập,. Tập trung nằm ngoài NSNN do: người sử
dụng lao động góp 15% quĩ lương, người lao động góp 5% tiền
lương, trợ cấp của nhà nước, ngoài ra còn dược bổ xung thêm

1.1. Chế độ trợ cấp ốm đau:
Người lao động nghỉ việc vì ốm đau, bị tai nạn rủi ro (không
phải tai nạn lao động) được khám bệnh và điều trị tại các cơ sở y
tế theo chế độ BHYT và được hưởng trợ cấp ốm đau thay tiền
lương nếu có chứng nhận hợp pháp cơ quan y tế có thẩm quyền
chế độ trợ cấp ốm đau cũng được áp dụng với lao động nữ có con
Tiểu luận Luật Kinh tế

thứ nhất,thứ hai (kể cả con nuôi theo hợp pháp) hoặc trường hợp
đặc biệt có con thứ 3 (theo qui định cua phấp luật) dưới 7 tuổi bị
ốm đau có giấy xác nnhận hợp pháp cua cơ quan y tế. Trong một
số trường hợp, chế độ này cũng được áp dụng với cả người bố.
Chế độ trợ cấp ốm đau không áp dụng đối với những trường hợp
nghỉ việc do tự huỷ hoại sứu khoẻ, do đánh nhau, do say rượu ….
Thời gian hưởng trợ cấp và mức trợ cấp ốm đau phụ thuộc vào
điều kiện làm việc, mức và thời gian đóng phí BHXH.
1.2. Chế độ trợ cấp tai nạn lao động , bệnh nghề nghiệp :
Tai nạn la động là tại nạn làm ảnh hhưởng tới sức khoẻ, tính
mạng hoặc l tổn thương bất kì bộ phận, chức năng nào của cơ thể
làm người lao động và xảy ra trong quá trình lao động gắn liền với
việc tục hiện công việc, nhiệm vụ lao động.
Theo một số qui định trước đây, trong một số trường hợp bất
khả kháng, tình thế cấp thiết tai nạn xảy ra không liên quan đến
việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ lao động cũng được coi là
tai nạn lao động (cứu người, cứu tài sản của nhà nước… ).
Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do tác động của điều kiện
lao động có hại đối với người lao động. Bệnh nghề nghiệp chỉ
phát sinh và bắt nguồn từ quá trình làm việc mà thường xuyên
phải tiếp xúc với môi trường có yếu tố độc hại của nghề đó.Như
vậy không phải bất cứ bệnh nào cũng coi là bệnh nghề nghiệp.

cấp thai sản áp dụng cho người lao động nữ sinh con thứ nhất thư
hai. Nội dung chế độ thai sản bao gồm: thời gian nghỉ trước và
sau khi sinh con, thời gian nghỉ đi khám thai, sẩy, nạo thai, thời
gian đối với người nuôi con hợp pháp, thời gian nghỉ theo thoả
thuận. Trong toàn bộ thời gian nghỉ nói trên, người lao động nữ
được hưởng trợ cấp bằng 100% tiền lương (trừ thời gian nghỉ theo
thoả thuận).
1.4.Chế độ hưu trí :
Tiểu luận Luật Kinh tế

Người lao động tham gia quan hệ lao động được hưởng chế độ
hưu trí hàng tháng khi họ đạt đến một độ tuổi nhất định và với
thời gian tham gia BHXH theo qui định của pháp luật. Độ tuổi hưu
trí và độ dài thời gian tham gia bảo hiểm để hưởng chế độ hưu trí
hàng tháng được pháp luật qui định khác nhau dựa trên cỏ sở của
điều kiện và mức độ lao động.
Chế độ đối với người hưởng trợ cấp hưu trí hàng tháng bao gồm:
trợ cấp hưu trí một lần trước khi nghỉ hưu và lương hưu hàng
tháng. Mức trợ cấp cũng như mức lương hưu pháp luật qui định
dựa trên cơ sở thời gian tham gia BHXH.
Đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí
hàng tháng, nếu có đủ diều kiện theo qui định của pháp luật sẽ
được hưởng trợ cấp hưu trí một lần .
1.5.Chế độ tử tuất:
Chế độ này áp dụng đối với người lao động đang tham gia quan
hệ lao động cũng như những người lao động đã chấm dứt quan hệ
lao động nhưng đang hưởng trợ cấp BHXH mà bị chết. Nội dung
chế độ này bao gồm chế độ mai táng phí và chế độ trợ cấp tiền
tuất. Chế độ mai táng phí là khoản là khoản trợ cấp cho người lo
việc chôn cất, mai táng cho người chết. Mức độ trợ cấp do pháp

chi, phần “nhàn rỗi “ thông qua các hoạt động đầu tư, bảo tồn tăng
trưởng đã trở thành nguồn quan trọng tham gia vào thị trường vốn,
góp phần đầu tư tăng trưởng kinh tế. Tính đến cuối năm 2002, quĩ
BHXH đã đầu tư theo kế hoạch của nhà nước 25000 tỷ đồng gồm
có: mua trái phiếu, công trái, cho NSNN vay, cho các NHTM vay,
tổng lãi thu qua các năm đã bổ xung cho quĩ là gần 4tỷ đồng .
Chính sách BHXH đã thể hiện rõ sự tiến bộ xã hội và công bằng
trên nguyên tắc “lấy số đông bù số ít”, “có đóng có hưởng”.Cơ
chế tổ chức, quản lý các hoạt động BHXH đã được thiết lập thành
một hệ thống tập trung, thống nhất từ trung ương tới địa phương,
giải quyết được những vướng mắc chồng chéo giữa các chức năng
quản lý sự nghiệp. Chính sách BHXH đã đi vào cuộc sống, tạo
niềm tin cho cán bộ, công chức và người lao động góp phần đẩy
mạnh sự phát triển mang đến sự ổn định cho toàn bộ nền kinh tế
chính trị quốc gia.
Tiểu luận Luật Kinh tế

2.2.Ý nghĩa của các chế độ BHXH đối với người tham gia BHXH:
Như chúng ta đã biết, BHXH có ý nghĩa rất quan trọng đối với
nền kinh tê xã hội, nhưng bên cạnh đó BHXH còn ý nghĩa lớn đối
với những người tham gia BHXH đó là: cán bộ, công nhân viên
chức nhà nước nói chung và những người sử dụng lao động và
người lao động nói riêng.
Trước hết đối với những cán bộ CNVC nhà nước và người lao
động thì chế độ BHXH có ý nghĩa góp phần đảm bảo quyền và lợi
ích cá nhân, tạo cho họ một khoản thu nhập để trang trải trong
trường hợp không may có rủi ro xảy ra, giúp họ phần nào ổn định
đời sống của bản thân và gia đình mình .
Còn đối với người sử dụng lao động tham gia chế độ BHXH có
ý nghĩa giúp họ giàn trải những khoản tiền lớn mà họ không muốn

những giải pháp đúng đắn để người lao động có thể được hưởng
một cách tối đa quyền và lợi ích của mình.
1.Tình hình thi hành chế độ BHXH tại DN:
Xét về đối tượng đối tượng tham gia BHXH và việc thi hành 5
chế độ BHXH, thì công ty Dệt May Hà Nội đã thực hiện theo đúng
qui định của pháp luật. Từ phía người lao động họ đã có ý kiến
rằng:” công ty có đảm bảo cho họ được hưởng đầy đủ các chế độ
BHXH, tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề cần được quan tâm hơn
trong các chế dộ BHXH dành riêng cho lao động nữ, vì số lượng
lao động nữ ở cong ty chiếm phần đa ví dụ như chế độ trợ cấp thai
sản, chế độ trợ cấp ốm đau…. Bên cạnh đó họ còn mong muốn ban
tổ chức quản lý công ty quan tâm hơn đến điều kiện lao động của
họ.
*Chế độ trợ cấp ốm đau:
Theo ở điều 6 số 12/CP của chính phủ thì Cty Dệt May Hà Nội
đã thực hiện tương đối đúng qui định của pháp luật. Đa số người
Tiểu luận Luật Kinh tế

lao động đều được hưởng mọi quyền lợi được do chế độ trợ cấp
ốm đau mang lại, từ việc được nghỉ đi khám bệnh tới việc điều trị
tại các cơ sở y tế hay việc được hưởng trợ cấp ốm đau thay tiền
lương khi có chứng nhận hợp pháp của cơ quan y tế có thẩm
quyền. Trường hợp con cái hoặc bố ốm họ cũng có quyền được
nghỉ làm theo đúng qui định, trong việc thực hiện chế độ này công
ty Dệt May đã đem lại khá nhiều niềm tin và sự an tâm cho người
lao động,tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề xuất phát từ phía người
lao động và các cơ quan y tế có thẩm quyển đó là vẫn còn trường
hợp gian lận trong giấy xác nhận ốm đau, nguyên nhân của bệnh
tật không đúng với thực tế, điều này đôi khi đã gây những nghi
ngờ cho ban lãnh đạo công ty dẫn đến điều đáng tiếc xảy ra trong

tháng thứ 7, nghỉ để thựchiện kế hoặch hoá gia đình. Đây là một
điều đáng để chúng ta tuyên dương lệ và khích lệ đối với công ty
Dệt May vì hiện nay số DN hoặc các côngty tư nhân khác thực
hiện đúng theo qui định cuả nhà nước khá ít ỏi, đôi khi mang đến
cho người lao động nhiều sự thiệt thòi không đáng có.
*Chế độ hưu trí:
Theo qui định hiện hành, tuổi nghỉ hưu của nam là 60 tuổi và nữ
là 55 tuổi (trong điều kiện lao động bình thường). Ban lãnh đạo
công ty có thực hiện đuúng nghĩa vụ của mình, tuy nhiên họ cho
rằng qui định hiện nay chưa phù hợp và có đưa ra ý kiến của mình
như sau:
+) Đối với lao động gián tiếp: Tuổi nghỉ hưu nên qui định bằng
nhau đối với lao động nữ và lao động nam vì đây là nghành dệt
may, không đòi hỏi lao động nặng mà chỉ là đòi hỏi tính chuyên
môn cao.
+) Đối với lao động trực tiếp SX thì nên qui định tuổi nghỉ hưu
của nữ thấp hơn nam là 5 tuổi.
Tiểu luận Luật Kinh tế

Và Ban lãnh đạo công ty thì họ rất mong muốn được thực hiện
chế độ hưu trí theo ý kiến của mình đưa ra, họ nghĩ rằng đấy là độ
tuổi về hưu thích hợp với cả lao động nữ và lao động nam trong
nghành dệt may hiện nay.
*Chế độ tử tuất:
Thực hiện đúng qui định của pháp luật, 100% số người lao động
trong công ty đều được hưởng mọi trợ cấp của chế độ này như:
chế độ mai táng phí và chế độ cấp tiền tuất.Tuy nhiên dệt may là
một nghề khá nhẹ nhàng đối với lao động nữ, không có sự nguy
hiểm đến tính mạng, số người bị chết do công việc gần như là
không có.

tác BHXH tạo cơ sở pháp lý cơ bản để thực hiện công tác BHXH,
có qui định đầy đủ và chặt chẽ các chế tài xử phạt trong việc thực
hiện chính sách BHXH cho cơ quan BHXH khi phát hiện có sự vi
phạm về việc thực hiện chính sách BHXH.
Mặt khác về cơ cấu các chế độ, ngoài 5 chế độ BHXH theo nghị
định 12/CP mà chính phủ đã qui định, cần sớm nghiên cứu ban
hành thêm chế độ trợ cấp thương tật một cách rõ ràng để BHXH
đối mọi trường hợp thương tật ngoài tai nạn lao động và chế độ
BHXH đối với tường hợp mất việc làm. Vì hiện tượng nất việc
làm là một hiện tượng khách quan xảy ra nền kinh té thị trường.
*Kiến nghị giải pháp từ người sử dụng lao động :
Theo như tình hình thi hành chế độ bảo hiểm xã hội của công ty
Dệt May Hà Nội , theo em vì đây là một công ty có đa số là lao
động nữ lại là công ty có qui mô lớn do vậy, để tăng thêm phúc
lợi cho lao động nữ công ty nên tổ chức việc đưa đón công nhân
bằng xe ô tô và tổ chức các bữa ăn ca cho người lao động.
Mặt khác, do đặc điểm giới tính của lao động nữ, công ty Dệt
May nói chung và các công khác nói riêng, nên thực hiện một số
Tiểu luận Luật Kinh tế

chế độ riêng đối với lao động nữ như đáp ứng các công trình vệ
sinh, tạo cho họ có điều kiện tốt, an toàn trong quá trình làm việc.
Bên cạnh đó, công ty nên có những biện pháp từ phía các ban
lãnh đạo công ty yêu cầu có qui định làm việc nghiêm túc tránh
tình trạng không công bằng trong việc đối xử với công nhân, cần
phải có biện cứng rắn cho mọi người bất kể người đó ở chức vụ
nào để có sự nghiêm túc trong việc thi hành các chế độ BHXH nối
riêng và các cong việc nói chung khác.
*Kiến nghị giải pháp từ người lao động:
Về phía người lao động, điều trước tiên đó là phải thực hiện