mà là một số tiền đem gửi ngân hàng sẽ thu đợc một số lợi tức
bằng lợi tức cổ phần.
Công ty cổ phần ngoài phát hành cổ phiếu còn phát hành
trái khoán. Ngời mua trái khoán đợc nhận lợi tức cố định
nhng không đợc dự đại hội lợi tức cổ đông.
Thị trờng chứng khoán là nơi mua bán các chứng khoán có
giá trị. Giao dịch theo hình thức tín dụng ngời mua chứng
khoán chi trả một phần, phần còn lại do ngời môi giới của số
dịch vụ ứng trớc và hởng lợi tức về số tiền ứng trớc cho ngời
mua.
Địa tô:
Nhà t bản kinh doanh nông nghiệp phải thuê ruộng đất và công
nhân để tiến hành sản xuất, do đó t bản phải trích ra một phần
do công nhân tạo ra để trả cho địa chủ dới hình thức địa tô.
Địa tô TBCN là phần giá trị thặng d còn lại sau khi đã trừ
đi phần lợi nhuận bình quân của nhà t bản kinh doanh ruộng
đất. Địa tô=m-P.
Cơ chế kinh tế của t bản độc quền từ đó suy ra lợi nhuận độc
quyền. Độc quyền ra đời từ tự do cạnh tranh, nó loại bỏ sự thống
trị của tự do cạnh tranh nhng không thủ tiêu đợc cạnh tranh
mà cạnh tranh càng trở nên gay gắt . Cạnh tranh dẫn đến độc
quyền cũng để cạnh tranh tốt hơn bản chất kinh tế của chủ nghĩa
t bản độc quyền vẫn dựa trên cơ sở chiếm hữu t nhân t bản
chủ nghĩa về t liệu sản xuất. Độc quền chiếm giữ vị trí thống trị
trong nền kinh tế thể hiện ở sự độc chiếm các nguồn nguyên liệu,
phơng tiện vận tải ,thị trờng vốn ,nhân công, quy luật kinh tế

đặc biệt là trong thế kỷ 19-20. Nó đã đợc lực lợng sản xuất
phát triển một cách nhanh chóng . Yếu tố này đã giúp cho nhà t
bản không chỉ thu đợc lợi nhuận đơn thuần mà còn thu đợc lợi
nhuận siêu ngạch.
Ngời công nhân chính là ngời trực tiếp sử dụng vận hành
các công nghệ mới vì vậy để quá trình sử dụng đợc tiếp diễn với
hiệu quả kinh tế cao thì ngời công nhân bắt buộc phải nâng cao
trình độ,nâng cao tay nghề nếu không họ sẽ bị đào thải bởi quy
luật phát triển. Còn về mặt nhà t bản thì họ cũng hiểu rằng để
đạt đợc hiệu quả cao, tận dụng hết đợc chức năng của công
nghệ tiên tiến thì họ phải có một đội ngũ công nhân lành nghề
với trình độ kỹ thuật cao. Vì vậy quá trình đầu t cho chiến lợc
nâng cao trình độ trở thành yêu cầu cấp tất yếu của các nớc phát
triển và các nớc đang phát triển. Do nhận biết đợc vai trò quan trọng của những lao động có tay nghề cao nên hiện nay đang
diễn ra tình trạng mua chuộc, lôi kéo những nhà khoa học, những
công nhân giỏi về phía mình bằng các biện pháp kinh tế, tinh
thần. Điều này dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám ở các nớc
đang phát triển và trở thành một tình trạng báo động cần ngăn
chặn.
b. P thúc đẩy quan hệ sản xuất phát triển:
Lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất luôn luôn có mối
quan hệ biện chứng với nhau tức là khi lực lợng sản xuất phát
triển thì quan hệ sản xuất cũng phải phát triển và ngợc lại.
Do tác động của lợi nhuận, do sự phân chia lợi nhuận dới
nhiều hình thức khác nhau một cách hết sức chặt chẽ giữa các
bên tham gia vào quá trình phân chia đã làm cho chế độ sở hữu
ngày càng đợc củng cố và phát triển . Quan hệ sở hữu ngày

kinh tế thị trờng .
Theo quá trình phát triển của lịch sử, nền kinh tế đã trải qua rất
nhiều hình thức khác nhau từ hình thức lạc hậu đến hình thức
tiên tiến hiện đại. Đi từ kinh tế tự nhiên đến kinh tế hàng hoá rồi
đến kinh tế thị trờng quá trình này phát triển song song với mục
đích thu đợc lợi nhuận ngày càng cao. Nhằm đảm bảo nhu cầu
tốt hơn về cuộc sống. Bắt đầu từ nền kinh tế tự nhiên đó là nền
kinh tế tự cung tự cấp, sản phẩm lao động sản xuất ra dều thoã
mãn nhu cầu con ngời thì luôn phát triển và quá trình phát triển
luôn hớng tới những gì phù hợp hơn. Họ không chỉ muốn có
những cái mà họ làm ra mà còn muốn những cái mà ngời khác
có, họ không chỉ muốn các sản phẩm vừa đủ mà còn muốn có d
để dự trữ điều đó dẫn đến quá trình trao đổi sản phẩm đơn thuần
diễn ra. Cùng với những nhợc điểm của nó con ngời ta đã qua
quá trình quy đổi và cuối cùng quá trình mua bán với đồng tiền
chung đợc quy định. Kinh tế hàng hoá xuất hiện. Với nền sản
xuất hàng hoá sản phẩm sản xuất ra để bán trên thị trờng mọi
ngời đợc tự do buôn bán trên thị trờng, thị trờng đợc mở
rộng ngày càng nhiều. Cơ sở của sự ra đời và tồn tại của sản xuất
hàng hoá là phân công lao động xã hội và sự tách biệt về kinh tế giữa những ngời sản xuất này với ngời sản xuất khác do các
quan hệ sở hữu khác nhau về t liệu sản xuất quy định.
Khi kinh tế hàng hoá phát triển sẽ làm cho quá trình sản xuất
mua bán diễn ra mạnh mẽ và các nhà kinh tế luôn tìm kiếm và
năng động hơn trong hoạt động sản xuất cũng nh phân phối lu
thông, lợi nhuận đã làm cho họ cố gắng đạt đợc bằng nhiều
hình thức khác nhau. Cùng một lúc mà có nhiều nhà t bản cùng
tham gia thì vấn đề thời cơ lại trở nên rất cần thiết. Lúc này nhà

tích luỹ vốn là giá trị của sản phẩm thặng d do lao động thặng
d tạo ra trong quá trình sản xuất ( nhờ tăng cao bảo đảm ngày
lao động vợt quá phần giá trị của sản phẩm tất yếu) và thực hiện