Suy dinh dưỡng trẻ em – Phần 1

I.Tổng quan
1.Định nghĩa
+Suy dinh dưỡng (người gầy hoặc người dưới cân) là thuật ngữ để chỉ
những người không đủ cân nặng hay không đủ sức khoẻ, không đủ cân tiêu
chuẩn so với chiều cao.
+Khái niệm này liên quan đến việc sử dụng chỉ số cân nặng của cơ thể
(BMI) để xác định một người nào đó bị suy dinh dưỡng.
-Hầu hết người ta xác định một người bị suy dinh dưỡng khi chỉ số BMI <
18,5.
-Tuy nhiên cũng có nơi xác định một người bị suy dinh dưỡng khi BMI <
20.
+Một điều quan trọng là chỉ số BMI
- chỉ là cách ước lượng thống kê cũng tuỳ thuộc vào vùng, miền và giới tính.
- Trong một số trường hợp, một người có BMI < 18,5 nhưng có thể có sức
khoẻ rất tốt.
2.Nguyên nhân
+Nguyên nhân cơ bản của suy dinh dưỡng là sự thiếu các chất dinh dưỡng
cần thiết ban đầu cho cơ thể trong các thức ăn,
nguyên nhân này chiếm hơn 50% số trong các vùng ở Châu Phi và phía nam
Châu Á.
Hệ quả của sự kém dinh dưỡng hay thiếu ăn có thể tiếp tục bị phát triển việc
suy dinh dưỡng do bệnh tật, ngay cả những bệnh dễ xử lý như tiêu chẩy, và
có thể dẫn đến cái chết.
+Hiện nay, theo ước tính của tổ chức y tế thế giới, đang có khoảng 500 triệu
trẻ em bị suy dinh dưỡng và hàng năm có 12,9 triệu trẻ chết vì bệnh tật như
viêm phổi, tiêu chảy, ho gà Trong đó, suy dinh dưỡng có thể là nguyên
nhân trực tiếp, hoặc gián tiếp chiếm tới 30%.
+Do sai lầm về phương pháp nuôi dưỡng
-Trẻ không được nuôi đúng phương pháp khi thiếu hoặc không có sữa mẹ;

*Cân nặng trung bình của trẻ trên 1 tuổi có thể áp dụng công thức sau để
tính:
X= 9 kg + 2 kg x (N-1), với X là số cân nặng hiện tại của trẻ (kg), N là số
tuổi của trẻ (tính theo năm).
+Sự phát triển bình thường về chiều cao của trẻ:
- Trong 3 tháng đầu trẻ tăng 3 cm/tháng.
- 4-6 tháng tăng 2-2,5 cm/tháng.
- 7-9 tháng tăng 2 cm/tháng.
- 10-12 tháng tăng 1-1,5 cm/ tháng.
Đến khi trẻ 1 tuổi, chiều cao tăng gấp 1,5 lần so với lúc mới sinh (khoảng 75
cm), sau đó trung bình 1 năm trẻ tăng 5-7 cm/năm cho tới lúc dậy thì.
*Chiều cao trung bình của trẻ trên 1 tuổi có thể áp dụng công thức sau:
X= 75cm + 5cm x (N-1), với X là chiều cao hiện tại của trẻ (cm), N là số
tuổi của trẻ (tính theo năm).
4.Dịch tễ
+30/07/2008 qua kết quả một nghiên cứu của Quỹ nhi đồng LHQ (UNICEF)
công bố cho thấy, trong năm 2007 tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể thấp chiều
cao ở Việt Nam là 33,9%, thể thấp còi là 10%; trong khi tỷ lệ chung ở Trung
Quốc chỉ 10%, Thái Lan 19%
+Báo cáo của Viện Dinh dưỡng Việt Nam cho thấy năm 2007, vẫn còn 1,6
triệu trẻ em dưới 5 tuổi SDD nhẹ cân (chiếm 21,2%) và 2,6 triệu trẻ em bị
SDD thấp còi suy (39,9%). Nguyên nhân của ½ trẻ bị SDD thấp còi chính là
do chế độ ăn uống trong 2 năm đầu tiên của trẻ.
Trẻ SDD thấp còi cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh và tử
vong ở trẻ em lên 2,5-2,8 lần so với trẻ bình thường.
+SDD ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của nền kinh tế mỗi nước. Cứ 1%
tỷ lệ trẻ SDD thể thấp còi tồn tại sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế ước tính hơn
20 triệu USD mỗi năm.
+Chính vì vậy, Việt Nam đang phấn đấu giảm tỷ lệ trẻ SDD đến năm 2010
còn 20% và 2015 là 15%.

Số lượng hồng cầu giảm, hemoglobin giảm dẫn đến tình trạng thiếu máu.
Nguyên nhân thiếu máu là do thiếu sắt, protein acid folic, vitamin B12,
đồng, kẽm… Và sự phân hủy hồng cầu.
+Thay đổi các chức năng của cơ thể
-Hệ thống miễn dịch: Trẻ suy dinh dưỡng đáp ứng miễn dịch giảm do hoạt
tính thực bào giảm, IgA bài tiết giảm, nên trẻ hay bị tiêu chảy và mắc các
bệnh nhiễm khuẩn khác.
-Các cơ quan: Tim, thận, dạ dày, ruột đều hoạt động yếu hơn bình thường.
-Tim mạch: Thường giảm cung lượng tim. Thời gian tuần hoàn kéo dài, trẻ
dễ bị hạ huyết áp, lạnh các đầu chi.
-Thận: Giảm mức lọc cầu thận và chức năng ống thận, khả năng cô đặc và
pha loãng nước tiểu bị hạn chế.
-Dạ dày, ruột: Lượng axit trong dịch vị giảm dễ gây nhiễm khuẩn đường tiêu
hóa, ở ruột các tế bào hấp thụ bị tổn thương và thoái hóa, teo các vi dung
mao các men tiêu hóa của tụy và ruột đều giảm, trẻ thường chán ăn, tiêu
chảy do kém hấp thu.
-Da: Thường khô, có thể bị tổn thương xuất hiện các mảng sắc tố, lở loét,
nguyên nhân do thiếu vitamin kẽm và các acid amin.
-Não: Sự phát triển của não dễ bị ngừng trệ, nhất là khi suy dinh dưỡng sớm
ở trẻ nhỏ. Dẫn đến chậm phát triển tinh thần, vận động.
-Trẻ thường thờ ơ với ngoại cảnh hoặc ở trạng thái dễ bị kích thích hay quấy
khóc.
b.3 thể suy dinh dưỡng:
Thường phân ra 3 thể:
+ Thể nhẹ cân hay cân nặng theo tuổi thấp:
-Phản ánh cả sự chậm của quá trình tăng trưởng trong tình trạng thiếu dinh
dưỡng kéo dài cũng như tình trạng thiếu dinh dưỡng tại thời điểm đó.
-Chỉ tiêu này có ích cho việc xác định mức độ chung về quy mô của thiếu
dinh dưỡng và các thay đổi theo thời gian.
-Các số liệu cân nặng theo tuổi thường dễ có hơn vì chúng thường dùng để