Đề án môn học Kế toán tài chính 1
LỜI NÓI ĐẦU
Nền kinh tế thị trường phát triển luôn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ngày
càng nhiều điều đó tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư bỏ vốn vào hoạt động
kinh doanh với mục đích kiếm hiệu quả sử dụng vốn cao.
Có nhiều hình thức khác nhau để các nhà đầu tư bỏ vốn kinh doanh thích
hợp với mình, các hình thức đầu tư phổ biến như: Đầu tư vào công ty liên kết,
góp vốn liên doanh, đầu tư vào công ty con ...vv. Các hình thức đầu tư khác
nhau chủ yếu là quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động kinh
doanh của nhà đầu tư với bên nhận đầu tư. Trong đó hình thức đầu tư vào
công ty liên kết đang diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam. Trước thực tiễn phát triển
hoạt động đầu tư vào công ty liên kết và trong tiến trình hội nhập với khu vực,
với thế giới đòi hỏi chế độ tài chính - kế toán Việt Nam phải có những cải
cách hoàn thiện để đáp ứng với những yêu cầu của thực tế.
Để các doanh nghiệp hoàn thành tốt công tác kế toán của mình, trong
thời gian qua Bộ Tài Chính đã ban hành chuẩn mực kế toán Việt Nam số 07
(VAS 07): “Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết ”, sau đó ban hành
thông tư số 23/2005/TT-BTC ngày 30 tháng 3 năm 2005 để hướng dẫn thực
hiện chuẩn mực này và gần đây nhất là quyết định 15/QĐ-BTC ngày 20 tháng
3 năm 2006 về việc ban hành chế độ kế toán doanh nghiệp thay cho quyết
định 1141/QĐ-BTC ngày 1 tháng 11 năm 1995.
Mặc dù chế độ kế toán Việt Nam đã có những cải tiến như vậy nhưng
vẫn còn một số điểm cần hoàn thiện hơn. Vì vậy trong nội dung của đề án này
em xin trình bày chế độ kế toán Việt Nam về các khoản đầu tư vào công ty
liên kết với hai nội dung là kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết
trong báo cáo tài chính riêng và trong báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu
tư; qua đó đưa ra một số ý kiến để góp phần hoàn thiện chế độ kế toán về các
khoản đầu tư này.
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 2
PHẦN I: CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HIỆN HÀNH VỀ CÁC

Nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể thường được thể hiện ở một hoặc một
số biểu hiện sau:
- Có đại diện trong Hội đồng quản trị hoặc cấp quản lý tương đương
của công ty liên kết;
- Có quyền tham gia vào quá trình hoạch định chính sách;
- Có các giao dịch quan trọng giữa nhà đầu tư và bên nhận đầu tư;
- Có sự trao đổi về cán bộ quản lý;
- Có sự cung cấp thông tin kỹ thuật quan trọng.
1.1.2. Xác định tỷ lệ quyền biểu quyết của nhà đẩu tư trong vốn chủ sở hữu
của bên nhận đầu tư.
1.1.2.1. Trường hợp tỷ lệ quyền biểu quyết của nhà đầu tư trong công ty liên
kết đúng bằng tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư trong công ty liên kết.
Tỷ lệ quyền Tổng vốn góp của nhà đầu tư
biểu quyết của trong công ty liên kết
nhà đầu tư trực = x 100%
tiếp trong công Tổng vốn chủ sở hữu của công
ty liên kết ty liên kết
Tỷ lệ quyền biểu Tổng vốn góp của công ty con
quyết của nhà đầu của nhà đầu tư trong công ty liên kết
tư gián tiếp trong = x 100%
công ty liên kết Tổng vốn chủ sở hữu của công ty liên kết
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 4
1.1.2.2. Trường hợp tỷ lệ quyền biểu quyết khác với tỷ lệ vốn góp do có thoả
thuận khác giữa nhà đầu tư và công ty liên kết.
Quyền biểu quyết của nhà đầu tư được xác định căn cứ vào biên bản
thoả thuận giữa nhà đầu tư và công ty liên kết.
1.1.3. Các phương pháp kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết.
1.1.3.1. Phương pháp giá gốc.
Nội dung phương pháp: Nhà đầu tư ghi nhận ban đầu khoản đầu tư theo

-Công ty liên kết hoạt động theo các quy định hạn chế khắt khe dài hạn
làm cản trở đáng kể việc chuyển giao vốn cho nhà đầu tư.
Trong trường hợp này, các khoản đầu tư được phản ánh theo giá gốc
trong Báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư.
1.1.4. Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính của nhà
đầu tư.
1.1.4.1. Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính riêng của
nhà đầu tư.
Đối với khoản đầu tư vào công ty cổ phần niêm yết trên thị trường
chứng khoán, việc ghi sổ của nhà đầu tư được căn cứ vào số tiền thực trả khi
mua cổ phiếu bao gồm cả chi phí liên quan trực tiếp đến việc mua cổ phiếu và
thông báo chính thức của Trung tâm giao dịch chứng khoán về việc cổ phiếu
của công ty niêm yết đã thuộc phần sở hữu của nhà đầu tư.
Đối với khoản đầu tư vào công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị trường
chứng khoán, việc ghi sổ được căn cứ vào giấy xác nhận sở hữu cổ phiếu và
giấy thu tiền bán cổ phiếu của công ty được đầu tư hoặc chứng từ mua khoản
đầu tư đó.
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 6
Đối với khoản đầu tư vào các loại hình doanh nghiệp khác việc ghi sổ
được căn cứ vào biên bản góp vốn, chia lãi (hoặc lỗ) do các bên thoả thuận
hoặc các chứng từ mua bán khoản đầu tư đó.
Nhà đầu tư chỉ được ghi nhận khoản lợi nhuận được chia từ công ty liên
kết khi nhận được thông báo chính thức của Hội đồng quản trị của công ty
liên kết về số cổ tức được hưởng hoặc số lợi nhuận được chia trong kỳ theo
nguyên tắc dồn tích.
1.1.4.2. Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
của nhà đầu tư.
Đối với khoản đầu tư trực tiếp vào công ty liên kết, nhà đầu tư căn cứ
vào báo cáo tài chính của công ty liên kết và các tài liệu có liên quan khi mua

toán số chênh lệch (nếu có) được phân bổ hàng năm phục vụ cho việc lập báo
cáo tài chính hợp nhất (nếu nhà đầu tư phải lập báo cáo tài chính hợp nhất).
Sổ theo dõi chi tiết khoản chênh lệch này nằm trong hệ thống sổ kế toán phục
vụ cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất.
1.2. Những vấn đề cụ thể.
1.2.1. Kế toán các khoản đầu tư và công ty liên kết khi lập và trình bày báo
cáo tài chính của riêng nhà đầu tư.
1.2.1.1. Tài khoản sử dụng: Tài khoản223: “Đầu tư vào công ty liên kết”.
Tài khoản 223 “Đầu tư vào công ty liên kết” dùng để phản ánh giá trị
khoản đầu tư vào công ty liên kết và tình hình biến động (tăng hoặc giảm) giá
trị khoản đầu tư.
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 8
1.2.1.1.1. Những quy định khi hạch toán vào tài khoản 223.
-Việc kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết khi lập và trình bày
báo cáo tài chính riêng của nhà đầu tư được thực hiện theo phương pháp giá
gốc.
-Giá gốc của khoản đầu tư vào công ty liên kết bao gồm phần vốn góp
hoặc giá thực tế mua khoản đầu tư cộng các chi phí mua (nếu có), như chi phí
môi giới, giao dịch, thuế, phí , lệ phí ...vv.
-Trường hợp góp vốn vào công ty liên kết bằng tài sản cố định, vật tư,
hàng hoá thì giá gốc của khoản đầu tư được ghi nhận theo giá trị thoả thuận
của các bên góp vốn thống nhất đánh giá. Khoản chêch lệch giữa giá trị ghi sổ
của tài sản số định, vật tư, hàng hoá và giá đánh lại được ghi nhận và xử lý
như sau:
+ Khoản chêch lệch giữa giá đánh lại lớn hơn giá trị ghi sổ của vật tư,
hàng hoá được hạch toán vào thu nhập khác; Khoản chêch lệch giữa giá đánh
lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hoá được hạch toán vào chi phí
khác;
+Khoản chêch lệch lớn hơn giữa giá đánh lại và giá trị còn lại của tài sản

Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết
Có TK 228 - Đầu tư dài hạn khác (Toàn bộ khoản đầu tư dưới 20%)
Có TK 111, 112,...(Số tiền đầu tư thêm).
3- Khi đầu tư vào công ty liên kết dưới hình thức góp vốn bằng vật tư,
hàng hoá, tài sản cố định, căn cứ vào giá trị đánh lại vật tư, hàng hoá, tài sản
cố định được thoả thuận giữa nhà đầu tư và công ty liên kết, ghi:
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 10
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết
Nợ TK 214 - Hao mòn tài sản cố định
Nợ TK 811 - Chi phí khác (Nếu giá đánh lại của vật tư, hàng hoá, tài sản
cố định nhỏ hơn giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hoá, giá trị còn lại của tài sản
cố định)
Có các TK 152, 153, 156, 211, 213,....
Có TK 711 - Thu nhập khác (Nếu giá đánh lại của vật tư, hàng
hoá, tài sản cố định lớn hơn giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hoá, giá trị còn lại
của tài sản cố định)
4- Khi nhận được thông báo chính thức của công ty liên kết về cổ tức, lợi
nhuận được chia, nhà đầu tư ghi:
Nợ TK 138 - Phải thu khác (Khi nhận được thông báo của công ty liên kết)
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết (Nếu nhận cổ tức bằng cổ phiếu)
Có TK515 - Doanh thu hoạt đông tài chính.
Khi thực nhận được tiền, ghi:
Nợ TK 111, 112, ...
Có TK 138 - Phải thu khác.
5- Trường hợp nhận được các khoản khác từ công ty liên kết ngoài cổ
tức, lợi nhuận được chia, thì nhà đầu tư hạch toán giảm trừ giá gồc đầu tư,
ghi:
Nợ TK 111, 112, 152,...
Có tài khoản 223 - Đầu tư vào công ty liên kết.

Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A
Đề án môn học Kế toán tài chính 12
Nợ TK 111, 112, 131,...
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Chênh lệch giữa giá trị ghi sổ khoản đầu
tư lớn hơn giá bán khoản đầu tư)
Có TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết.
+ Trường hợp thanh lý, nhượng bán khoản đầu tư có lãi, ghi:
Nợ các TK 111,112,131,...
Có TK 515 - Doanh thu hoạt đông tài chính(Chênh lệch giữa giá bán
khoản đầu tư lớn hơn giá trị ghi sổ khoản đầu tư)
Có TK 223- Đầu tư vào công ty liên kết.
+Chi phí thanh lý, nhượng bán khoản đầu tư, ghi:
Nợ TK 635- Chi phí tài chính
Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ( nếu có)
Có TK 111, 112,...
1.2.2. Kế toán các khoản đầu tư vaò công ty liên kết khi lập và trình bày báo
cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư.
1.2.2.1. Những nguyên tắc chung.
Trong báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư, khoản đầu tư vào công
ty liên kết phải được kế toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu, ngoại trừ
khoản đầu tư này sẽ được thanh lý trong tương lai gần (dưới 12 tháng) hoặc
công ty liên kết hoạt động theo những quy định hạn chế khắt khe dài hạn làm
cản trở đáng kể việc chuyển giao vốn cho nhà đầu tư.
Cuối mỗi năm tài chính, khi lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
của nhà đầu tư, giá trị khoản mục “Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh ”
trong Bảng cân đối kế toán hợp nhất phải được điều chỉnh như sau:
-Điều chỉnh phần lợi nhuận hoặc lỗ trong công ty liên kết từ sau ngày
đầu tư và các khoản điều chỉnh khác đã ghi nhận trên Bảng cân đối kế toán
hợp nhất từ các năm trước. Trước khi điều chỉnh phần lợi nhuận hoặc lỗ trong
Nguyễn Thị Hoa Kế toán 46A