Lời mở đầu
Kinh tế Việt Nam đang trên đà hội nhập mở cửa ngày càng sâu rộng hơn với nền
kinh tế thế giới, và cũng xuất hiện thêm những hình thức đầu tư kinh doanh mới.
Nếu như trước những năm 90 chúng ta còn xa lạ với thuật ngữ đầu tư liên doanh
liên kết thì ngày nay thuật ngữ này được nhắc đến khá nhiều trong các hoạt động
kinh tế. Những khoản đầu tư xảy ra ở khắp nơi trên thế giới làm nảy sinh những
mối quan hệ kinh tế giữa chủ đầu tư và bên nhận đầu tư. Để phản ánh kịp thời
với những thay đổi trong hoạt động kinh doanh thực tế, từ tháng 12 năm 2003,
Việt Nam đã ban hành chuẩn mực kế toán số 07 về kế toán các khoản đầu tư vào
công ty liên kết và ban hành thông tư số 23 hướng dẫn thực hiện 6 chuẩn mực
đã ban hành. Hiện nay trong quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước,
rất nhiều các tổng công ty nhà nước chuyển sang mô hình tập đoàn kinh tế, kế
toán khoản đầu tư vào công ty liên kết cũng gặp một số bỡ ngỡ.Vì vây, em lựa
chọn đề tài “Một vài ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện hạch toán khoản đầu tư
vào công ty liên kết theo chế độ kế toán Việt Nam” để tìm hiểu về việc áp dụng
chế độ kế toán khoản đầu tư vào công ty liên kết tại các doanh nghiệp hiện nay.
Kết cấu đề án gồm hai phần:
Phần thứ nhất: cơ sở lí luận về kế toán khoản đầu tư vào công ty liên kết.
Phần thứ hai: thực trạng và kiến nghị.
Đề án được viết dựa một số tài liệu thu thập được liên quan đến hạch toán khoản
đầu tư vào công ty liên kết nhằm đưa ra một số ý kiến đóng góp hoàn thiện chế
độ hạch toán khoản đầu tư vào công ty liên kết.
Phần 1.Cơ sở lí luận về kế toán khoản đầu tư vào công ty liên kết
1.1.Khái niệm đầu tư vào công ty liên kết
Đầu tư vào công ty liên kết là hoạt động tài chính thực hiện trên cơ sở góp vốn
kinh doanh nhàn rỗi vào một doanh nghiệp khác cùng sở hữu hoặc khác sở hữu,
trong nước hoặc các tổ chức doanh nghiệp nước ngoài để cùng chia sẻ quyền lợi
hay rủi ro trong kinh doanh. Tỷ lệ quyền biểu quyết của nhà đầu tư từ 20% đến
50% được coi là đầu tư vào công ty liên kết và nhà đầu tư được coi là có ảnh
hưởng đáng kể đối với công ty liên kết.
1.2.Những quy định chung liên quan đến đầu tư vào công ty liên kết

thỏa thuận giữa hai bên.
1.2.3.Hai phương pháp kế toán khoản đầu tư vào công ty liên kết được đề cập
trong VAS 07
+Phương pháp giá gốc: áp dụng khi lập báo cáo tài chính riêng của nhà đầu tư
Nội dung của phương pháp như sau:
(1)Khoản đầu tư vào công ty liên kết được ghi nhận ban đầu theo giá gốc.
(2)Cổ tức, lợi nhuận được chia của nhà đầu tư ghi nhận vào doanh thu hoạt động
tài chính theo nguyên tắc dồn tích.
(3)Các khoản khác nhà đầu tư nhận được ngoài cổ tức và lợi nhuận được chia
được coi là phần thu hồi của các khoản đầu tư và được ghi giảm giá gốc khoản
đầu tư.
+Phương pháp vốn chủ sở hữu: áp dụng khi lập báo cáo tài chính hợp nhất của
nhà đầu tư
Nội dung của phương pháp như sau:
(1)Khoản đầu tư vào công ty liên kết được ghi nhận ban đầu theo giá gốc.
(2)Vào cuối mỗi năm tài chính khi lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
giá trị ghi sổ khoản đầu tư được điều chỉnh tăng hoặc giảm tương ứng với phần
sở hữu của nhà đầu tư trong lãi hoặc lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết kể
từ sau ngày đầu tư.
(3)Cổ tức,lợi nhuận được chia từ công ty liên kết được ghi giảm giá trị ghi sổ của
khoản đầu tư vào công ty liên kết trên báo cáo tài chính hợp nhất.
(4)Khi lợi ích của nhà đầu tư thay đổi do có sự thay đổi trong vốn chủ sở hữu
của công ty liên kết nhưng không được phản ánh trên báo cáo kết quả hoạt động
kinh doanh của công ty liên kết, giá trị ghi sổ của khoản đầu tư cũng phải được
điều chỉnh.
1.3.Những quy định cụ thể
1.3.1.Những quy định cụ thể khi lập và trình bày báo cáo tài chính riêng của nhà
đầu tư
a)Tài khoản sử dụng: tài khoản 223 “đầu tư vào công ty liên kết”, tài khoản này
dùng để phản ánh giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết.

bên nhận đầu tư, nhà đầu tư ghi:
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết
Có TK 228 - Đầu tư dài hạn khác (toàn bộ khoản đầu tư dưới 20%)
Có TK 111, 112,...
(3) Khi đầu tư vào công ty liên kết dưới hình thức chuyển nợ thành vốn cổ phần
(chuyển trái phiếu có thể chuyển đổi hoặc khoản cho vay thành vốn cổ phần)
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết (Giá trị khoản nợ được chuyển
thành vốn cổ phần)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu giá trị khoản nợ lớn hơn giá trị
vốn cổ phần)
Có TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác
Có TK 228 - Đầu tư dài hạn khác
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Nếu giá trị khoản nợ nhỏ
hơn vốn cổ phần)
(4) Khi đầu tư vào công ty liên kết dưới hình thức góp vốn bằng vật tư, hàng
hóa, TSCĐ, căn cứ vào giá trị đánh giá lại vật tư, hàng hoá, TSCĐ được thoả
thuận giữa nhà đầu tư và công ty liên kết, ghi:
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết
Nợ TK 214 – Hao mòn TSCĐ
Nợ TK 811 – Chi phí khác (Nếu giá đánh giá lại của vật tư, hàng hóa, TSCĐ
nhỏ hơn giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hóa, giá trị còn lại của TSCĐ)
Có các TK 152, 153, 156, 211, 213
Có TK 711 – Thu nhập khác (Nếu giá đánh giá lại của vật tư, hàng
hóa,TSCĐ lớn hơn giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hoá, giá trị còn lại của TSCĐ).
(5) Khi nhận được thông báo chính thức của công ty liên kết về số cổ tức, lợi
nhuận được chia, nhà đầu tư ghi:
Nợ TK 1388 (Khi nhận được thông báo của ty liên kết)
Nợ TK 223 - Đầu tư vào công ty liên kết (nếu nhận cổ tức bằng cổ phiếu)
Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính.
Khi thực nhận tiền, ghi:

Nợ TK635-Chi phí tài chính
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 111, 112,...
1.3.2.Những quy định cụ thể khi lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất
a)Nguyên tắc chung
-Trong báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư, khoản đầu tư vào công ty liên
kết được kế toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu. Nhà đầu tư phải lập và trình
bày báo cáo tài chính hợp nhất trong trường hợp nhà đầu tư có ít nhất một công
ty con và việc lập, trình bày báo cáo tài chính hợp nhất theo quy định của chuẩn
mực kế toán Việt Nam số 25.
-Cuối mỗi năm tài chính khi lập báo cáo tài chính hợp nhất của nhà đầu tư, giá trị
khoản mục “đầu tư vào công ty liên kết” trong bảng cân đối kế toán hợp nhất
phải được điều chỉnh như sau:
(1)Điều chỉnh phần lợi nhuận hoặc lỗ trong công ty liên kết và các khoản điều
chỉnh khác đã ghi nhận trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất từ các năm trước kể
từ sau ngay đầu tư.
(2)Điều chỉnh phần lợi nhuận hoặc lỗ trong kỳ của nhà đầu tư trong công ty liên
kết.
Khi lập báo cáo tài chính hợp nhất, nhà đầu tư phải xác định và điều chỉnh tăng
hoặc giảm giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở hữu
của mình trong lợi nhuận hoặc lỗ sau thuế thu nhập doanh nghiệp của công ty
liên kết:
Phần lợi nhuận Tổng vốn góp của nhà
hoặc lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết
đầu tư trực tiếp = x100% x Tổng lợi nhuận hoặc
trong công ty Tổng vốn chủ sở hữu của lỗ của công ty liên kết
liên kết công ty liên kết
Phần lợi nhuận Tổng vốn góp của công ty con của
hoặc lỗ của nhà nhà đầu tư trong công ty liên kết
đầu tư gián tiếp = x100%x Tổng lợi nhuận