ĐIỀU TRỊ DỊ DẠNG LÕM NGỰC Ở TRẺ EM Mục tiêu: Đánh giá kết quả bước đầu triển khai điều trị dị dạng thành ngực và áp
dụng kỹ thuật Nuss trong điều trị lõm ngực bẩm sinh tại bệnh viện Nhi Đồng 2 từ
10/2008 đến 09/2009.
Phương pháp nghiên cứu: Mô tả loạt các trường hợp bệnh. Mẫu nghiên cứu gồm
các bệnh nhân đến khám tại bệnh viện Nhi Đồng 2 từ 10/2008 đến 09/2009. Mô tả
các đặc điểm chung của bệnh nhân. Phân loại hình thái biến dạng dựa vào bảng phân
loại Park. Bệnh nhân lõm ngực có chỉ định phẫu thuật được đặt thanh kim loại tạo
thành vòm dưới xương ức qua vết mổ nhỏ hai bên ngực, lúc đặt vào hướng cong về
phía sau, thanh kim loại được xoay chống thành ngực bị lõm chỉnh sửa lại dị dạng,
kết quả sớm được đánh giá trong giai đoạn nằm viện.
Kết quả: Có 14 bệnh nhân được điều trị phẫu thuật, tuổi trung bình: 11,5, nhỏ nhất: 4
tuổi, lớn nhất: 15 tuổi, trong đó có 09 trẻ nam và 06 trẻ nữ, tỉ lệ nam/nữ: 2/1. Thời
gian phẫu thuật trung bình 120 phút, ngắn nhất 80 phút, lâu nhất 150 phút. Thời gian
nằm viện trung bình 5; ngắn nhất 4 ngày, dài nhất 8 ngày. Có 1 trường hợp tràn dịch
màng phổi, 1 trường hợp tràn khí màng phổi nhưng đều tự hấp thu. Tỷ lệ hài lòng của
người nhà là khoảng 80%.
Kết luận: kết quả bước đầu cho thấy phương pháp Nuss hiệu quả và an toàn, ít biến
chứng trong điều trị lõm ngực bẩm sinh.
ABSTRACT
Objectives: The aim of this study was to assess the initial results of pectus excavatum
deformity treatment by Nuss procedure at the Children Hospital number 2 from
10/2008 to 09/2008.
Methods: Case series study. From 10/2008 to 09/2009, all patients evaluated for
pectus excavatum deformity at the Children Hospital number 2 were selected in our
study. We described common characteristics of these patients, classified deformity
patterns based on Park’s classification. A convex steel bar is inserted under the
sternum of patients with pectus excavatum through small bilateral thoracic incisions.
The steel bar is inserted with the convexity facing posterior, and when it is in position,

(Error! Reference source not found.)
. Tại Việt
Nam chưa tìm thấy nghiên cứu về tần suất dị tật này.
Lõm ngực nếu không điều trị tùy theo mức độ sẽ gây các vấn đề về đau do biến dạng
xương, căng cơ hoặc chèn ép tim phổi ảnh hưởng đến hoạt động thể lực của bé. Ngoài
ra tâm lý mặc cảm với hình thức dị dạng của mình khi trẻ lớn cũng có thể ảnh hưởng
đến tâm sinh lý của trẻ (thiếu tự tin, chậm phát triển).
Trước đây, phẫu thuật Ravitch (cải biên) là phẫu thuật duy nhất và chuẩn mực để sửa
chữa dị dạng lõm ngực bẩm sinh. Tuy nhiên đây là phẫu thuật gây tàn phá, để lại sẹo
lớn và một lồng ngực tuy không lõm nhưng cũng không đẹp. Năm 1987, Donald
Nuss giới thiệu phẫu thuật ít can thiệp (Nuss procedure), luồn một thanh kim loại qua
ngực để nâng phần ngực lõm lên. Phẫu thuật này ngày càng được chấp nhận như một
phương pháp thay thế cho kỹ thuật của Ravitch. Kỹ thuật này có ưu điểm lớn là xâm
lấn tối thiểu, ít tàn phá, thời gian phẫu thuật nhanh, ít mất máu, trẻ nhanh chóng hồi
phục về với cuộc sống bình thường do thời gian nằm viện ngắn. Các nước châu Á
như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đã áp dụng phẫu thuật Nuss từ nhiều năm về
trước. Ở Đông Nam Á, Thái Lan và Singapore đã áp dụng phẫu thuật này cho một số
trường hợp. Tại Việt Nam, bệnh viện Chợ rẫy đã áp dụng phương pháp này phẫu
thuật cho 22 trường hợp từ 09/2007; bệnh viện Đại Học Y Dược với 89 bệnh nhân từ
03/2008 đến 07/2008 với kết quả rất tốt cho thấy phương pháp Nuss là an toàn và
hiệu quả, ít biến chứng.
Đáp ứng nhu cầu điều trị về bệnh lý này, khoa CTCH bệnh viện Nhi Đồng 2 kết hợp
với khoa nhi bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình cũng đã tiến hành thực hiện loại
phẫu thuật lõm ngực từ 10/2008 và đạt được một số kết quả nhất định. Chúng tôi thực
hiện nghiên cứu này nhằm trình bày những kinh nghiệm bước đầu có được về điều trị
dị dạng này ở trẻ em.
Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá kết quả bước đầu triển khai điều trị dị dạng thành ngực và áp dụng kỹ thuật
Nuss trong điều trị lõm ngực bẩm sinh tại bệnh viện Nhi Đồng 2 từ 10/2008 đến
09/2009.

dùng Kelly cán dài bóc tách trung thất xuyên qua khoang màng phổi đối bên, đặt
thanh kim loại đã uốn định hình vào trong lồng ngực và cố định với chỉ thép 2 bên
xương sườn. Giảm đau hậu phẫu bằng Morphin truyền tĩnh mạch hoặc hỗn hợp
Marcain + Fentanyl. Biến chứng hậu phẫu được phát hiện bằng khám lâm sàng và
XQ.
KẾT QUẢ
Giới
Số ca Tỷ lệ (%)
Nam
09 64
N
ữ 05 36
Tuổi
Trung bình 11,5 tuổi, nhỏ nhất: 5 tuổi, lớn nhất: 15 tuổi
Địa chỉ cư ngụ
Số ca Tỷ lệ (%)
TPHCM 08 57
Tỉnh 06 43
Phân loại lõm ngực
Type Số ca Tỷ lệ (%)
IA 12 86
IIA1 02 14
Dị tật đi kèm, bệnh di truyền và liên quan tính chất gia đình
Ghi nhận 3 trường hợp có hở 2 lá nhẹ do sa van.
Thời gian phẫu thuật
Trung bình 110 phút, ngắn nhất 80 phút, dài nhất 150 phút.
Số thanh kim loại được đặt
Số bệnh nhân
1 thanh 12
2 thanh 02

sườn còn yếu nên làm yếu chỗ tựa của thanh kim loại khi nâng lồng ngực lên, do đó
một số bé gái lồng ngực lõm cải thiện có phần hạn chế.
Các trẻ được tiến hành phẫu thuật cư ngự ở thành phố và các tỉnh gần như tương
đương nhau chứng tỏ thông tin về bệnh qua báo đài đã phổ biến tốt, lan tỏa khắp nơi.
Theo tác giả Hyung Joo Park
(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.)
, type
II và type hỗn hợp tạo hình rất khó và thường vẫn còn lõm tồn lưu. Do đó, bước đầu
thực hiện loại phẫu thuật này, chúng tôi chủ trương chọn lọc bệnh, chỉ chọn những trẻ
lõm ngực dạng đồng tâm khu trú hoặc lõm lệch tâm khu trú nhằm tạo thuận lợi cho
việc phẫu thuật. Đa số các trẻ trong nghiên cứu này thuộc diện lõm ngực dạng đồng
tâm khu trú 12 ca (chiếm 86%) và 2 lõm lệch tâm khu trú (chiếm 14%). Chúng tôi tôi
không ghi nhận trường hợp nào có bệnh di truyền hay liên quan tính chất gia đình
nhưng ghi nhận 3 trường hợp có hở 2 lá nhẹ do sa van. Tuy nhiên các trường hợp này
sau khi tiến hành khám tim mạch thì vẫn tiến hành phẫu thuật bình thường được do
không có chống chỉ định.
Về thời gian phẫu thuật, trung bình là 110 phút cho 1 ca, ngắn nhất 80 phút, dài nhất
150 phút. So với tác giả Trần Thanh Vỹ thì thời gian phẫu thuật của chúng tôi dài
hơn, có lẽ do kỹ thuật thực hiện của chúng tôi còn hạn chế. Việc chỉ định đặt 1 hay 2
thanh kim loại, chúng tôi dựa vào tỉ lệ biến dạng xương ức, nếu xương ức biến dạng
hơn 50% chúng tôi đặt 2 thanh kim loại. Cả 2 trường hợp đặt 2 thanh đều là trẻ trai và
nằm trong lứa tuổi 12-15 tuổi do lõm rộng và lồng ngực các em khá lớn.
Thời gian nằm viện của các trẻ trung bình 5 ngày, ngắn nhất 4 ngày, dài nhất 8 ngày,
không khác biệt nhiều so với nghiên cứu của tác già Trần Thanh Vỹ hay Nuss
(Error!
Reference source not found.)
. Trong quá trình hậu phẫu, chúng tôi gặp 1 trường hợp tràn dịch
màng phổi 2 bên nhưng lượng ít và tự hấp thu không cần phải đặt dẫn lưu, 1 trường
hợp tràn khí dưới da và cũng tự hấp thu chiếm tỷ lệ 14(%) so với các tác giả khác từ
15% - 25%