Du ngoạn hồ Ba Bể, Bắc Kạn
Ngập trong khung cảnh núi non hùng vĩ, xuôi
dòng sông Năng thơ mộng, chiếc thuyền độc mộc
của các cô gái Tày áo chàm, khăn vấn, khoan thai
lướt nhẹ mái chèo thấp thoáng các soi ngô, bãi mía.
Thi thoảng, ta lại gặp những chàng trai ngực trần lực
lưỡng đang kéo vó, quăng chài mê đắm trong bức
tranh thuỷ mặc thiên nhiên tô vẽ tự bao giờ, đó là Ba
Bể, lung linh và thấm đẫm huyền thoại, nằm trên quê
hương giàu truyền thống cách mạng Bắc Kạn
Lướt nhẹ trên sông, chẳng mấy chốc, du khách sẽ đến động Puông. Không biết từ
bao giờ, dòng sông Năng hiền hoà là thế mà đục thủng cả vách núi đá vôi để thành
một dòng chảy với những hang động kỳ vĩ. Động Puông với vòm cao hàng chục
mét, dài hơn trăm mét như hàm cá mập khổng lồ há miệng nuốt từng áng thuyền
độc mộc cứ nối đuôi nhau xuôi dòng. Chìm trong cảm giác đê mê mà xuôi tiếp
sông Năng là đến thác Đầu Đẳng; từ độ cao trên 30 mét, suối nước tuôn trào dội
vào muôn ngàn mô đá lô nhô. Lẫn dòng thác đổ, bọt tung trắng trời, thấp thoáng
những tán lá xanh gầy, xoè ra chao mình qua bóng nước. Hồ Ba Bể, đích đến của
chuyến đi cứ thế hiện ra lung linh, huyền ảo.
Mặt đất như đột ngột hạ thấp xuống, những ngọn núi xung quanh đã đứng thành
vách, tương phản âm dương, không khí như lắng lại, mát dịu và thoang thoảng
hương hoa lá. Du khác sẽ cảm thấy quá đỗi đột ngột bởi vẻ hoang sơ, trầm mặc,
man mác của nước non muôn tuổi giữa núi rừng Việt Bắc trập trùng. Người dân nơi đây vẫn truyền rằng: tích xưa có một bà tiên giả làm người ăn mày
để thử lòng người trần gian. Đi đến đâu bà cũng bị xua đuổi. Mãi gần tối, đến cuối
một làng nhỏ, người ăn mày được mẹ con một bà goá cho vào nhà ăn cơm và ngủ
nhờ. Ăn xong, người ăn mày trao cho mẹ con bà goá một hạt thóc, một túm tro và
dặn khi nào có lụt thì rắc tro quanh nhà, bóc vỏ trấu ra làm thuyền. Nửa đêm, bỗng
nhiên mặt đất rung chuyển, sụt lở ầm ầm. Mẹ con bà goá thức dậy không thấy