1640 Mác gửi Ăng-ghen, 28 tháng t 1870 Mác gửi Ăng-ghen, 28 tháng t 1870 1641
cầu nguyện, và cũng cời cả Ru-gơ lại đi tin vào sự bất tử của linh
hồn. Anh ta nói rằng nếu vậy thì ở thế giới bên kia linh hồn của
Sáp-pơ sẽ đánh đập linh hồn Ru-gơ. Việc nói bông đùa về những
chuyện cũ, về những cuộc gặp gỡ trớc đây với L. Bô-na-pác-tơ,
bác sĩ Công-nơ, Péc-xi-nhi, Ca-ve-nhắc v.v., sau đó với Vi-lích
v.v. đã làm cho anh ta vui thích. Anh ta thấy yên lòng, vì con gái
đã lấy chồng, con trai lớn Các đã tự lập (công nhân đóng sách),
hai con thứ (các thợ làm đồ trang sức) mỗi ngời đã kiếm đợc
mỗi tuần 1 pao xtéc-linh. Anh ta hy vọng rằng ngời anh em của
anh ta (ở Na-xau) sẽ nhận nuôi thằng con nhỏ nhất. Anh ta để lại
cho vợ toàn bộ gia tài không giầu có của mình, chị ở lại với hai
đứa con trai nhỏ. Hãy báo với tất cả những ngời của chúng ta
rằng tôi giữ niềm tin vào những nguyên tắc của chúng ta. Tôi
không phải là nhà lý luận. Trong thời kỳ ngự trị của thế lực phản
động, tôi buộc phải làm lụng vất vả để nuôi sống gia đình. Tôi
sống là một công nhân bình thờng và tôi chết đi là ngời vô sản.
Tôi đã chuyển lời hỏi thăm của anh và nói rằng nếu anh coi tình
hình của anh ta là nguy cấp thì đã đến thăm anh ta rồi. Điều đó
rõ ràng đã làm anh ta phấn khởi. Sáp-pơ 57 tuổi. Toàn bộ sự
dũng cảm thực sự trong tính cách của anh ta hiện nay lại bộc lộ rõ
ràng và sắc nét.
Trên đờng từ nhà Sáp-pơ trở về, tôi đi thăm bệnh nhân
thứ hai. Hôm kia, Boóc-cơ-hai-mơ viết cho tôi mấy dòng nói
rằng ông ta ốm nằm ở nhà suốt cả tuần, ông ta có lẽ phải tiếp
tục nằm lâu dài một tuần nữa, sau đó rời khỏi thành phố v.v
Nhìn vào cách thức vợ ông ta tiếp tôi, tôi thấy ngay rằng tình
hình nghiêm trọng. Ông ta bị sốt thơng hàn, hiện nay xem ra
đang bình phục. Không nghi ngờ gì cả phổi ông ta bị tổn thơng.
Bác sĩ ngời Anh một trong số những thày thuốc ở bệnh viện nơi
sẽ có tác động tốt đến ông ta.
Tôi có ấn tợng là lúc này Boóc-cơ-hai-mơ đã qua cơn hiểm
nghèo, nhng ông ta phải rất thận trọng. Tiện đây nói luôn. Ông
ta rất giận Líp-nếch, vì Líp-nếch đăng th của Ba-cu-nin
470
trớc
rồi mới viết th cho ông ta (cho Boóc-cơ-hai-mơ) rằng hiện nay
ông ta (Boóc-cơ-hai-mơ) phải trả lời. Anh chàng Vin-hem dũng
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1642 Mác gửi Ăng-ghen, 28 tháng t 1870 Mác gửi Ăng-ghen, 28 tháng t 1870 1643
cảm ấy luôn luôn sẵn sàng làm những điều ngu ngốc rồi buộc
ngời khác phải thu dọn.
Thật là thằng ngốc!
Phlu-răng đã mấy lần đến nhà tôi. Anh ta là một chàng trai
đáng yêu. Đặc điểm nổi bật trong tính cách của anh ta là lòng quả
cảm. Nhng anh ta cũng có tri thức khoa học tự nhiên vững vàng.
Anh ta đã giảng dạy môn nhân chủng học
1
ở Đại học tổng hợp
Pa-ri một năm, đã chu du khắp nơi Nam Âu, Thổ Nhĩ Kỳ, Tiểu
á v.v Mang đầy ảo tởng và nôn nóng cách mạng, song vẫn là
một anh chàng đầy sức sống, tuyệt nhiên không thuộc trờng
phái những vị trợng phu đăm chiêu. Ngời ta đã đề cử anh ta
vào Hội đồng của chúng tôi, anh ta đã hai lần dự các phiên họp
của Hội đồng với t cách khách mời. Nếu anh ta ở lại đây lâu hơn
thì rất tốt. Cần làm công tác đối với anh ta. Song, nếu nh sau
cuộc trng cầu dân ý mà Bô-na-pác-tơ ra lệnh ân xá thì anh ta sẽ
đợc sự bất lơng của bọn ngời ấy. Pi-gốt biết rằng ở đây
chúng ta nhận đợc tờ Irishman đã cho đăng cái thứ bẩn thỉu
ấy trên tờ Flag.
Cùng với tờ Flag tôi gửi năm số của các báo Tây Ban Nha
của quốc tế, tức là: hai số Federacion, một số Obrero và một số
Solidaridad.
Số báo Marseillaise đến thứ bảy tôi mới gửi cho anh. Tôi
phải dùng nó để viết cho Hội đồng trung ơng
471
bài bình luận
ngắn gì đó về sự kiện ở Crơ-dô v.v
Thứ ba vừa rồi, Hội đồng trung ơng đã nhất trí thông qua
kiến nghị của tôi (đợc Me-đéc-xhết
1
ủng hộ) cắt đứt quan hệ của
chúng ta với Bee-Hive và công bố nghị quyết về việc này. Khi tôi
trình bày lý do của kiến nghị của mình thì ngài A-plơ-gác ngồi đối
diện với tôi, đầu gục xuống. Ông ta và ốt-gie-rơ nằm trong ban
biên tập của Bee-Hive. Tôi chứng minh rằng tờ báo này đã bán
mình cho giai cấp t sản (X. Mô-rơ-li v.v.), đặc biệt nhắc đến thái
độ của nó đối với các nghị quyết và các cuộc thảo luận của
chúng ta về vấn đề Ai-rơ-len
2
. Theo quyết định của Hội đồng
thì thứ ba tuần sau tôi phải đa ra bản nghị quyết đã đợc soạn
thảo hoàn chỉnh
3
276
Ăng-ghen gửi mác
ở Luân Đôn
Man-se-xtơ, 29 tháng T 1870
Mo-rơ thân mến!
Tôi viết th ngay cho Boóc-cơ-hai-mơ và gửi theo địa chỉ: 10,
Brunswick, Gardens, Kensington, W. Nếu nh địa chỉ không
đúng thì anh hãy vui lòng báo trớc cho anh ấy biết.
Tôi quả thực vui lòng đi thăm Sáp-pơ và hiện giờ
tôi cũng muốn nh thế, nế u n h th anh k hông buộc
tôi phải nghĩ rằng anh ta đ ã qua đời. Sáp-pơ bao giờ
cũng có tinh thần cách mạng chân chính và một khi
cái chết là đ ịn h mệnh của con n gời đáng thơng đó
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1154
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
1155thì ít ra tôi cũng tự an ủi rằng cho tới phút chót của đời mình anh
ta vẫn tỏ ra xứng đáng. Nếu nh do viêm phổi mà anh ta bị bệnh
lao thì đơng nhiên không thể cứu vãn đợc nữa và cái chết tất
đến nhanh chóng.
Th của Ba-cu-nin quả thực rất ngây thơ
ngời Đức chiếm mất rồi!
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1650 Ăng-ghen gửi mác, 29 tháng t 1870 Ăng-ghen gửi mác, 29 tháng t 1870 1651
Bằng giọng nói hữu nghị nhất, tôi chỉ rõ cho Vin-hem thấy
những hành vi trớc đây cũng nh hiện nay của ông ta tại quốc
hội. Bon-hoóc-xtơ đã bị bắt ở E-svây-le vì thiếu giấy chứng minh
cá nhân, sau khi đạo luật về việc xoá bỏ hộ chiếu đã đợc thông
qua tại quốc hội, còn ngài Líp-nếch đã bỏ lỡ thời cơ thuận lợi để
chất vấn chính phủ về việc vi phạm thô bạo luật pháp và buộc nó
phải thừa nhận rằng những đạo luật nh thế đã không đợc áp
dụng cho công nhân. Đồng thời những con lừa ấy còn hy vọng
công nhân lại bầu họ. Ngoài ra tôi đã viết th cho Brắc-cơ là
ngời đề nghị tôi góp tiền cho đảng; rằng việc họ ở mọi nơi đều
đề cử những ứng cử viên là công nhân
1
và ra sức làm cho họ
trúng cử là điều quan trọng nh thế nào. Vin-hem có thể nói rằng
việc ấy hoàn toàn không cần thiết.
Đã nhận đợc báo Tây Ban Nha và tờ Flag
2
, xin cảm ơn.
Mùa thu năm 1849 khi tôi qua May-oóc-ca
3
tôi không thể mơ
tởng rằng sau 20 năm ở đấy chúng ta sẽ có đợc tờ báo
1159đắng khó nuốt. Một là, bản thân lời văn không rõ ràng lắm, vì nó
đòi hỏi những tri thức về toàn bộ pháp luật cổ Ai-rơ-len hiện
không tồn tại nữa; hai là, nó bị xuyên tạc rất nhiều; ba là, bản
dịch tồi, có những chỗ hoàn toàn sai; tuy nhiên, qua văn bản vẫn
thấy rõ rằng quan hệ ruộng đất không đơn giản nh Đê-vít
1
dũng
cảm mô tả không đợc vô t . Trong phần đã đợc công bố, luật
pháp đã giải thích chính những quan hệ phức tạp chứ không phải
đơn giản. Vả lại, tôi còn cha đọc hết toàn bộ mớ đồ cổ ấy, có
những chỗ tôi phải tham khảo bản tiếng Ken-tơ, và vì tôi không
có cuốn ngữ pháp nên công việc tiến triển không nhanh lắm. Song
tôi thấy rõ một điều là những ngời xuất bản tuy biết tiếng
Ken-tơ mà hiểu nội dung cũng không hơn gì tôi.
Tài liệu đợc xuất bản bằng kinh phí nhà nớc, do các uỷ viên
uỷ ban xuất bản luật pháp cổ và điều lệ của Ai-rơ-len tiến
hành
472
. Không nghi ngờ gì nữa, đây là chỗ làm ăn cực kỳ phát
tài. Trong báo cáo nghị viện nào có thể biết đợc xem hàng năm
phải chi tiêu bao nhiêu để nuôi những con ngời ấy? Họ ngồi đó
từ năm 1852, không làm gì cả, trừ việc thuê mớn các thuộc hạ
làm việc, và hai tập ấy là sản phẩm duy nhất đợc xuất bản từ đó
đến nay.
Xin gửi lời chào nồng nhiệt tới tất cả mọi ngời.
Ph. Ă. của anh
Tôi xin gửi kèm ba số báo Marseillaise có đăng các bài của
Gi. Uy-li-am
1
. Tôi cần nhận lại những số báo này (cùng với các số
báo égalité và Solidarité xuất bản ở Thuỵ Sĩ) để viết bài bình
luận cho Tổng Hội đồng
2
, cho tới nay tôi vẫn cha tranh thủ
đợc thời gian để viết nó (các báo Tây Ban Nha thì không cần gửi
trả), tôi cũng gửi kèm theo đây số ra gần đây của tờ Vorbote.
Qua số báo này anh sẽ thấy rằng Bếch-cơ đã công khai đoạn tuyệt
với Ba-cu-nin (không cần gửi lại).
Sau hết xin gửi cho anh một bản dịch ra tiếng Nga Tuyên
ngôn của Đảng cộng sản của chúng ta. Trên báo Werker và
những báo khác, tôi thấy rằng có bản dịch ấy ở nhà xuất bản
Cái chuông mà Ba-cu-nin thừa kế; cho nên tôi đã đặt mua
từ Giơ-ne-vơ sáu bản
473
. Tất nhiên việc đó có ý nghĩa đối với
chúng ta. 1 Gien-ni Mác, xem tập này, tr. 668.
2 Xem tập này, tr. 658-659.
Tạm biệt ông già. Gửi lời chào bà Li-di, Giô-li-mây-ơ
1
và
,
Sáp-pơ, nhng chẳng có cách nào khác à la guerre comme à la
guerre
3
. Anh có thể kiếm cho tôi một tấm ảnh của ông ấy không?
Hoặc nếu có thể thì hai tấm; anh biết đấy những ngời ở Dô-lin-1 Soóc-lem-mơ.
2 Vin-hem Vôn-phơ
3 trong chiến tranh phải hành động theo kiểu chiến tranh.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1162
¨ng-ghen göi m¸c, 22 th¸ng hai 1882
¨ng-ghen göi m¸c, 22 th¸ng hai 1882
1163ghen còng muèn cã mét tÊm ¶nh Êy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.
1658 Ăng-ghen gửi mác, 1 tháng năm 1870 Ăng-ghen gửi mác, 1 tháng năm 1870 1659
Xin cảm ơn về những tờ báo. Tất cả những gì mà anh yêu
cầu sẽ gửi trả vào ngày mai. Báo égalité và Solidarité lẽ ra
tôi đã gửi trả từ lâu rồi, nhng tôi tởng rằng Tổng Hội đồng
đã nhận đợc mấy số báo ấy. Trong các tờ báo Tây Ban Nha
News còn xuất bản không?
Xin gửi kèm ở đây những tin tức mới nhất từ chỗ Vin-hem;
ông ta kiên quyết tán thành ý kiến cho rằng Phổ là đối phơng
quan trọng duy nhất của cách mạng ở Đức, nhng cũng không 1 Các-lô-vi Va-ri.
2 Xem tập này, tr. 637-640.
3 Phri-đrích - Vin-hem.
4 Trong nguyên bản là phơng ngữ Béc-lin Jebildeter.
5 C. Mác. Dự thảo nghị quyết của Tổng hội đồng về báo Bee-Hive.
kém phần kiên quyết phản đối ý kiến cho rằng Phổ là đối phơng
quan trọng. Một kẻ đáng thơng!
Tôi vừa dịch cho Li-di tất cả ba bài báo của Uy-li-am
1
, Li-di
rất khoái về những bài báo ấy và nhiệt liệt cảm ơn ngài Uy-li-am.
Gửi anh những lời cầu chúc tốt lành nhất.
Ph. Ă. của anh
Thời gian gần đây các lá th của anh không còn bị bóc xem
trộm nữa. Dù sao thì ngời ta cũng đã thận trọng hơn với những
thứ ấy.
Liệu sẽ có ai đó lo toan viết một bài tởng niệm thoả đáng về
Sáp-pơ để đa đăng báo không? Tôi không biết ếch-ca-ri-út có
thích hợp với việc đánh giá một cách xứng đáng ngời đại biểu u
tú ấy của các nhà hoạt động bí mật lão thành hay không.
[Luân Đôn], 7 tháng Năm 1870
Phrết thân mến!
Tuần này ở đây xảy ra nhiều sự việc thú vị khác nhau. Nhng
bu cục Anh hiện nay tỏ ra quá tò mò, còn tôi thì không mảy
may có ý định gián tiếp cung cấp tin tức cho nó. Do đó về chuyện
ấy để sau này bàn khi gặp mặt nhau.
Hôm nay không nhận đợc báo Marseillaise. Có khả năng nó
đã bị tịch thu. Thứ t vừa rồi chúng tôi đánh điện cho tờ báo biết
rằng đến thứ năm nó sẽ nhận đợc bản tiếng Pháp của Tuyên bố
của Tổng Hội đồng
2
và không nên dịch từ tiếng Anh sang. Cảnh
sát Pa-ri đơng nhiên biết ngay bức điện ấy, còn Pi-ê-tơ-ri xem
ra cho rằng sự tố cáo của chúng tôi đa ra vào đêm trớc cuộc
trng cầu dân ý là điều không đáng mong muốn.
Những bức điện tầm thờng của hãng Roi-tơ Ha-vát rút cục
đã cho chúng tôi cái dịp mong đợi từ lâu là công khai tuyên bố
trên các tờ báo Pa-ri rằng cái gọi là chi bộ Pháp ở Luân Đôn 1 Th viết trên giấy mẫu có in tiêu đề: Tổng Hội đồng Hội liên hiệp công
nhân quốc tế, 256, High Holborn, London, W.C.; trên th có dấu hình bầu dục:
Hội liên hiệp công nhân quốc tế. Hội đồng trung ơng. Luân Đôn.
2 C. Mác. Về việc truy nã những thành viên của các chi bộ Pháp.
không thuộc quốc tế
475
.
phần thì dốt nát, một phần thì cố tình nói láo.
Chiều ý cảnh sát, chúng tôi giả định rằng tất cả những tin tức
mà Grăng-pe-rơ, Rai-tơ và Journal officiel đa ra đều là chân lý
thiêng liêng. Nhng dẫu sao thì Chính phủ Anh cũng không thể
làm đợc gì cả mà chỉ đặt mình vào địa vị nực cời nhất.
Về việc dẫn độ Phlu-răng tờ Gaulois khẳng định rằng
ngời ta đòi hỏi sự dẫn độ ấy ngay từ đầu đã không thể bàn
đến
477
. Giữa Pháp và Vơng quốc liên hiệp Anh chỉ có một hiệp
ớc về dẫn độ, hiệp ớc năm 1843. Năm 1865 Chính phủ
Pháp tuyên bố sáu tháng nữa sẽ huỷ bỏ hiệp ớc này, vì trên
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1664 Mác gửi Ăng-ghen, 7 tháng năm 1870 Mác gửi Ăng-ghen, 7 tháng năm 1870 1665
thực tế không thi hành đợc do các đạo luật về chứng cứ của Anh.
Do đó mà năm 1866 một số thủ tục về vấn đề chứng cứ đã đợc
sửa đổi mà không có sự sửa đổi nào trong nội dung hiệp ớc.
Trong hiệp ớc này đã quy định rất kỹ những tội dẫn tới sự dẫn
độ, trong số tội ấy có tội giết ngời (giết cha (parricide), giết trẻ
con và đầu độc) và mu sát, xin chú ý là mu sát ở đây hiểu theo
nghĩa hành vi bắt tay vào thực hiện các hành động mà hậu quả
trực tiếp phải là cái chết của ngời bị mu sát.
Nh vậy căn cứ vào hiệp ớc ấy không thể, chẳng hạn, dẫn độ
Bô-ri nếu anh ta chạy sang Anh, càng không thể nói đến dẫn độ
Phlu-răng.
Vấn đề duy nhất đợc đặt ra là ở đây, liệu toà án Anh có thể
kết tội ngời nớc ngoài về tội tham gia âm mu nhằm giết ngời
nớc ngoài không?
Anh, rằng ngời nớc ngoài sinh sống ở Vơng quốc liên hiệp có thể không bị trừng
phạt vì những âm mu nhằm mục đích giết ngời ở nớc ngoài.
Dự luật về âm mu, nh mọi ngời biết, đã phá sản và cùng
với nó là bản thân huân tớc Pan-mớc-xtơn trong thời gian sắp
tới cũng sẽ phá sản.
Nh thế là toàn bộ sự ồn ào mà báo chí Pháp và Anh dấy lên
là điều nhảm nhí thuần tuý. Trong trờng hợp xấu nhất, Phlu-
răng có thể bị truy cứu về tội nhẹ, để rồi rút cục, sẽ nhận sự phán
quyết cuối cùng theo mục 7, khoản 9 đạo luật Gioóc-giơ IV, và
ngời ta sẽ nhất thiết bị thất bại và sẽ buộc phải đa ra dự luật
về các tội âm mu. Lẽ nào Glát-xtôn sẽ lại muốn đạt đợc cái mà
ngay cả Pan-mớc-xtơn cũng không đạt đợc!
Nếu nh âm mu ấy nhằm giết hại Ba-đanh-ghê
1
không
phải là sự bịa đặt thuần tuý của cảnh sát, thì dù sao nó cũng 1 biệt danh của Na-pô-lê-ông III (theo tên ngời thợ xây mà hắn mợn
quần áo để mặc khi trốn khỏi nhà tù vào năm 1846).
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1172
¨ng-ghen göi m¸c, 22 th¸ng hai 1882
¨ng-ghen göi m¸c, 22 th¸ng hai 1882
1173
chuông cùng với phụ chơng bằng tiếng Pháp. Bản thân bản
cơng lĩnh Nga rất tiêu biểu
480
. Tạp chí này tuyệt nhiên không
phải là tiếng nói của một đảng đặc biệt nào (tiếng nói của một
đảng đặc biệt nào)
3
mà là tiếng nói của tất cả những ngời
chính trực (những ngời chính trực
3*
) khao khát giải phóng
nớc Nga và bất bình với trật tự hiện hành. Không chạy theo
nguyên tắc, thực tiễn trớc hết! Song chúng ta, Tây Âu và Hợp
chúng quốc Mỹ, về phía mình, phải hoàn toàn bó hẹp ở việc tuyên 1 Xem tập này, tr. 919-920.
2 Từ ngài Mác viết bằng tiếng Nga bằng chữ cái la-tinh.
3 Những từ trong ngoặc đơn, Mác viết bằng tiếng Nga.
truyền lý luận của ngài Ba-cu-nin (tức là chẳng có thứ lý
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1176
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
1177
4
.
1 Trong nguyên bản: Kladderadatsch, tên của một tạp chí châm biếm
Đức.
2 Nhại câu nói của Phan-xtáp (xem Sếch-pia. Vua Hen-rích IV, phần I, hồi
II, màn 4).
3 Ph. Mác-ri-ết. Pi-te Xim-xlơ.
4 Soóc-lem-mơ.
Mo-rơ
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1672 Ăng-ghen gửi mác, 8 tháng năm 1870 Ăng-ghen gửi mác, 8 tháng năm 1870 1673
(Bộ râu của tôi ngày càng bạc đi.)
Anh hãy nhận kèm theo đây: 2 số báo égalité và một số bài
tiểu luận về vấn đề trng cầu dân ý: A-li-xe-xta: Gửi cử tri (viết
tinh tế), Rô-gia-rơ: Cuộc trng cầu dân ý của đế chế (rất tồi),
A. Hum-béc: Cuộc trng cầu dân ý của thợ sơn tràng (kịch vui
tuyệt vời của một trong những biên tập viên báo Marseillaise)
(theo phong cách của âm nhạc ốp-phen-bắc). Công bố lần đầu trong cuốn sách: Der
Briefwechsel zwischen F. Engels und
K. Marx. Bd. IV, Stuttgart, 1913
.
Tờ Daily News và tờ Observer nói toạc ra rằng Cục cảnh
sát Anh chuẩn bị tất cả những gì cần thiết cho Cục cảnh sát Pháp
và đã đánh điện cho nó. Cục cảnh sát Anh bị những hội viên Hội
phê-ni-ăng làm cho hoảng sợ, nên đã gỡ bỏ hẳn mặt nạ và trở
thành đê tiện hơn bất cứ cục cảnh sát nào. Hãy chú ý! Hãy sử
dụng giấy mỏng hơn làm phong bì, những phong bì dầy tôi có thể
bóc ra và dán lại mà không để lại dấu vết gì.
Về những chiến tích anh hùng của Cục cảnh sát Anh đối với
quốc tế và Phlu-răng, các anh vẫn phải công bố ở Pháp và Đức
2
.
Mời ngàn bản, tức là 40 pao xtéc-lin, thế là rẻ khác
thờng; tôi cho rằng tờ Standard bán mình với giá đắt hơn.
Nhng ở đây phơng thức mua chuộc ấy đã trở nên thờng
thấy từ lâu rồi.
Xem ra sách của Plê-rốp-xki không bị tịch thu, ít ra ở
Lai-pxích có một số bản. Gã ngu ngốc chủ cửa hàng mua bán
sách, mà tôi có quan hệ, lại đòi hỏi không phải bản gốc tiếng Nga
mà là bản dịch tiếng Anh hiện không có. Cho nên ngời ta đã
không gửi cuốn sách ấy tới đợc. 1 nhân dân.
2 Xem tập này, tr. 668-672.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1674 Ăng-ghen gửi mác, 8 tháng năm 1870 Ăng-ghen gửi mác, 8 tháng năm 1870 1675
1 Từ này, Ăng-ghen viết bằng tiếng Nga.
Nếu nh Vin-hem không đăng lời tuyên bố của tôi thì tôi sẽ khiếu
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
1182
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
ăng-ghen gửi mác, 22 tháng hai 1882
1183nại lên cấp trên của ông ta Ban chấp hành
1
, còn nếu nh cấp
trên này tránh né thì tôi sẽ cấm in tiếp. Thà không in gì cả còn
hơn là nhờ vào Vin-hem theo cách ấy mà nổi tiếng là con lừa.
Xin gửi trả th của Boóc-cơ-hai-mơ. Ngài này dù sao vẫn rất
nhân từ với Lê-vơ
2
nếu thấy anh ta buồn cời. Thợ sơn tràng
3
hay lắm. Những thứ còn lại, tôi cha đọc.
Về Sáp-pơ thì tôi không thể nói gì với anh
4
chi phối. Nếu toàn bộ tài sản thuộc về vợ mà chồng không có gì,
thì vợ chiếm địa vị của chồng, còn chồng chiếm địa vị của vợ. Dù
sao thì điều đó cũng văn minh hơn là luật Anh hiện đại.
Cũng có những quy định về địa vị pháp luật của những ngời
đàn ông đợc bao nuôi.
Xin gửi lời chào nồng nhiệt.
Ph. Ă. của anh.
Chớ nói với tôi về râu bạc. Râu tôi thì quá đủ bạc rồi, nhng
sự đờng bệ tơng ứng còn cha tới.
Công bố lần đầu có lợc bớt trong cuốn:
Der Briefwechsel zwischen F. Engels
und K. Marx. Bd. IV, Stuttgart, 1913;
công bố toàn văn trong Marx - Engels
Gesamtausgabe. Dritte Abteilung, Bd. 4,
1931 và trong C. Mác và Ph. Ăng-ghen, Toàn
tập, xuất bản lần thứ nhất, t. XXIV, 1931 In theo bản viết tay
Nguyên văn là tiếng Đức
281
Mác gửi Ăng-ghen
ở Man-se-xtơ
1
có thể lặp lại những điều ngu xuẩn cũ rích của Rốt-tếch Ven-cơ
thì tốt hơn ông ta nên lặng thinh. Ông ta gọi cái đó là nhanh
chóng thanh toán Hê-ghen một cách có phần thiếu lịch sự v.v..
Và nếu nh ông ta viết những điều phi lý trong các chú thích các
bài viết của Ăng-ghen thì Ăng-ghen có thể (!) nói cặn kẽ hơn (!!).
Con ngời ấy quả thật ngu quá chừng.
Thông tri
1
đến tay ông ta bằng con đờng lãng mạn ấy, có
viết: Tổng Hội đồng dành cho mình quyền phát biểu công khai
về Svai-xơ v.v. hễ khi nào thấy rằng điều đó là cần thiết. Vin-hem
lại giải thích rằng chúng ta có ý định công khai phát biểu ủng
hộ Vin-hem!
Anh nghĩ gì về kiến nghị của Bê-ben lấy Ma-in-xơ hoặc
Man-hem làm địa điểm của đại hội sắp tới
483
? Nói đúng hơn là
lấy Ma-in-xơ. Kiến nghị này hay ở chỗ là tại nớc Đức, ngài
Ba-cu-nin và đồng bọn đều hoàn toàn bất lực.
Vin-hem táng tận lơng tâm đã cho rằng cuốn Bô-na-pác-1 C. Mác. Thông tri mật.
tơ
2
2 C. Mác. Ngày 18 tháng Sơng mù của Lu-i - Bô-na-pác-tơ.
Vào ngày sinh của tôi, Cu-ghen-man đã gửi cho tôi hai bức
thảm tờng của phòng làm việc của Lai-bnít-xơ khiến tôi rất hài
lòng. Sự thể là ngôi nhà của Lai-bnít-xơ bị dỡ đi mùa đông vừa
rồi và những ngời Han-nô-vơ ngu ngốc lẽ ra họ có thể kiếm
trác đợc kha khá ở Luân Đôn với những di vật ấy đã đem
quẳng tất cả đi. Trên hai tấm thảm ấy đều mô tả các cảnh tợng
trong thần thoại; trên một tấm là cảnh thần Nép-tun giữa sóng
biển v.v., còn trên tấm kia là cảnh thần Vệ nữ, A-mua v.v., tất cả
đều theo phong cách tồi thời đại Lu-i XIV. Song đồ thủ công thời 1 Volksstaat.
2 C. Mác. Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850.
3 G. S. P. Bô-na-pác-tơ.
4 C. Mác. Về việc truy nã những thành viên của các chi bộ Pháp.
đó nổi bật về chất lợng (bền chắc) so với đồ thủ công hiện nay.
Tôi treo hai tấm thảm ấy trong phòng làm việc của mình. Anh
biết đấy, tôi thán phục Lai-bnít-xơ nh thế nào.
Tôi vẫn còn bị cảm mạo, mắc phải trong cuộc viếng thăm
Boóc-cơ-hai-mơ vừa qua, nên các con gái tôi cấm tôi đi họp Tổng
Hội đồng vào tối nay và đe rằng nếu không nghe lời thì vạch trần
không thơng tiếc hành vi của tôi trong th gửi Phrết Ăng-ghen.
Sự có mặt của tôi ở đó hiện nay thực ra rất cần thiết. Nhng
chúng ta hãy chờ xem.
Tiện đây nói luôn. Cách đây không lâu tôi đã mua trong cuộc
bán đấu giá văn tập Xvi-phtơ (xuất bản năm 1760) gồm mời bốn
tập với giá 4
1
/
2
1686 Ăng-ghen gửi mác, 11 tháng năm 1870 Ăng-ghen gửi mác, 11 tháng năm 1870 1687
các tỉnh xa xôi hay sao?
Công bố lần đầu có lợc bớt trong cuốn
sách: Der Briefwechsel zwischen F.
Engels und K. Marx. Bd. IV, Stuttgart,
1913; công bố toàn văn trong Marx - Engels
Gesamtausgabe. Dritte Abteilung, Bd. 4,
1931 và trong C. Mác và Ph. Ăng-ghen,
Toàn tập, xuất bản lần thứ nhất, t. XXIV,
1931 In theo bản viết tay
Nguyên văn là tiếng Đức 282
Ăng-ghen gửi mác
ở Luân Đôn
Man-se-xtơ, 11 tháng Năm 1870
Mo-rơ thân mến!
Cha thấy ngời ta mang đến bức th của Líp-nếch đợc nhắc
tới, có lẽ ngày mai mới đến.
Hành động phá hoại của giai cấp t sản đối với ngôi nhà của
Lai-bnít-xơ là hiện tợng rất thông thờng. Dù sao thì tôi cũng
chúc mừng anh có đợc di vật quý.
Vị tất tôi đã cần đến tác phẩm của Xvi-phtơ trớc khi tôi
chuyển về Luân Đôn.
Kết quả bầu cử ở các thành phố lớn ở Pháp rất tốt. ở những
địa phơng khác có sự giả mạo và không đợc tính đến. Về việc
những ngời cộng hoà kêu gọi quân đội bỏ phiếu chống chỉ có ý
nghĩa nào đó khi đứng trớc một cuộc phát động trực tiếp, điều
mà ngời ta không nghĩ tới trong tình huống này. Cuộc bỏ phiếu
hiện giờ chỉ dẫn tới tình trạng binh sĩ bị trả giá, còn những trung
đoàn đáng tin cậy đợc phái đến Pa-ri.
Nếu nh anh và gia đình anh muốn tìm nhà cho tôi ở khu
phụ cận thì điều đó làm cho chúng tôi ở đây rất phấn khởi. ở
Man-se-xtơ tôi đợc sử dụng ngôi nhà đến cuối tháng Chín; nh
vậy nếu tôi di chuyển vào cuối tháng Tám thì sẽ hoàn toàn kịp 1 C. Mác. Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850.
thời. Vả lại, trớc khi di chuyển tôi còn phải nghiên cứu kỹ rất
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
Copyright: Tài liệu đại học ©