Một số vấn đề của báo chí Việt Nam giai đoạn 1930 – 1939
MỞ ĐẦU
I . Lý do chọn đề tài
Những tờ báo đầu tiên ở nước ta xuất hiện vào khoảng giữa thế kỉ XIX.
So với nhiều nước khác, báo chí Việt Nam sinh sau đẻ muộn hơn các nước
Châu Âu hàng mấy trăm năm. Tuy vậy, chỉ với hơn một thế kỷ tồn tại và phát
triển, báo chí Việt Nam đã có một lịch sử phong phú, mang những sắc thái
riêng biệt và bước trưởng thành của nó gắn rất chặt với những biến thiên của
lịch sử.
Báo chí Việt Nam ra đời gần như cùng với sự thiết lập chế độ thời
thuộc địa của chủ nghĩa tư bản Pháp trên đất nước ta. Báo chí ra đời trước hết
do nhu cầu thống trị và xâm lăng văn hóa của chủ nghĩa thực dân. Mặt khác,
sự phân hóa và phát triển của báo chí lại theo sát từng bước đi của cuộc đấu
tranh dân tộc và giai cấp diễn ra hết sức sâu sắc trong lòng xã hội nước ta.
Cho nên lịch sử báo chí Việt Nam đồng thời cũng là sự phản ánh của lịch sử
cận đại Việt Nam, là lịch sử của cuộc đấu tranh giành độc lập tự do và cũng
phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt giữa một nền báo chí thực dân với một nền
báo chí yêu nước và cách mạng.
Được sự hướng dẫn của thầy giáo hướng dẫn, và với những lí do trên,
người thực hiện tiến hành nghiên cứu một phần rất nhỏ trong lịch sử phát
triển của nền báo chí Việt Nam. Đó là giai đoạn phát triển 1930 – 1939. Đây
là một giai đoạn với những biến động phức tạp của chính trị, văn hóa, xã hội.
Trong bối cảnh chung của thế giới và trong nước, báo chí thời kì này cũng
hình thành và phát triển với những nét đặc thù riêng.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Một số vấn đề của báo chí Việt Nam giai đoạn 1930 – 1939
II. Nội dung nghiên cứu
Do hạn chế về không gian và thời gian, người thực hiện chỉ xin được
nghiên cứu, khảo sát tình hình lịch sử báo chí Việt Nam giai đoạn 1930 –
1939 dựa trên những tài liệu nghiên cứu của các giáo sư, chuyên gia và các
nhà sư phạm đầu ngành trong lĩnh vực báo chí.

Bônsêvích, chi bộ Việt kiều của hội ở Thái Lan xuất bản báo Đồng thanh, sau
đổi thành Thân ái. Tháng 6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng ra đời, cho
xuất bản báo Búa liềm làm cơ quan Trung ương của Đảng, Ban công vận
Trung ương của Đảng ra báo Công hội đỏ, Tổng Công hội Bắc kỳ ra báo Lao
động...
Tháng 9/1929, An Nam Cộng sản Đảng cho ra báo Đỏ. Những tờ báo
của các tổ chức Cộng sản sơ khai này có tác dụng rất quan trọng trong việc
giáo dục ý thức giai cấp, đấu tranh giai cấp và lý tưởng cộng sản chủ nghĩa
cho quần chúng lao động.
Tháng 2/1930, Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản được triệu tập
dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết định thành lập Đảng Cộng
sản Việt Nam, thông qua một số văn kiện quan trọng, quyết định ngừng xuất
bản các tờ báo của các tổ chức cộng sản trước, Trung ương và địa phương sẽ
ra báo của Đảng Cộng sản Việt Nam thống nhất. Ngày 5/8/1930, Trung ương
cho ra báo Tạp chí đỏ; ngày 15/8/1930, báo Tranh đấu ra mắt.
2. Báo chí từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến năm 1936
Tháng 10/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam đổi tên thành Đảng Cộng
sản Đông Dương. Trung ương Đảng cho ra báo Cờ vô sản và tạp chí Cộng
sản. Các xứ ủy, tỉnh ủy, nhiều huyện ủy và chi bộ cũng ra báo. Báo chí trong
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Một số vấn đề của báo chí Việt Nam giai đoạn 1930 – 1939
thời kỳ này đóng vai trò quan trọng trong việc phát động cao trào cách mạng
của công nông chống đế quốc - phong kiến, đỉnh cao là cao trào Xô Viết
-Nghệ Tĩnh. Đế quốc Pháp hoảng sợ, điên cuồng khủng bố. Tổ chức của
Đảng và các đoàn thể quần chúng bị thiệt hại nghiêm trọng. Báo chí cách
mạng phải lần lượt ngừng xuất bản. Nhưng sau khi các cấp ủy được khôi phục
thì chỉ một thời gian ngắn các báo lại tiếp tục xuất bản. Đặc biệt xứ ủy Nam
Kỳ, từ năm 1931 đến 1934, ba lần xứ ủy bị phá khôi phục lại là ba lần có báo
Cờ đỏ, Cờ lãnh đạo, rồi đổi tên là Giải phóng.
Ban lãnh đạo ở nước ngoài của Đảng được thành lập làm nhiệm vụ tạm

(Lao động), Rasemblement (Tập Hợp), En Avant (Tiến lên), Notre Voix (Tiếng
nói của chúng ta); ở Sài Gòn có L’ Avant garde (Tiên phong), Le Peuple
(Nhân dân). Chúng ta đã dùng nhiều cách để thuê, mua lại tên báo cũ, đưa
quần chúng tốt đứng ra xuất bản báo tiếng Việt. Một loạt các tờ báo đã ra đời
như: Hồn trẻ tập mới, Tân xã hội, Nhành lúa, Kinh tế tân văn, Hà thành thời
báo, Thời thế, Tin tức, Thế giới, Dân, Dân tiến, Dân muốn, Đời nay...
Tờ Dân chúng, cơ quan Trung ương của Đảng, buộc nhà cầm quyền
phải thừa nhận quyền tự do xuất bản báo chí tiếng Việt không cần xin phép ở
Nam Kỳ, mở đường cho một loạt tờ báo ra tự do.
Những tờ báo cách mạng chỉ chiếm một phần tư tổng số báo trong thời
kỳ này nhưng giữ một vị trí rất quan trọng, chiếm lĩnh được cảm tình của
đông đảo bạn đọc nhất. Do chính sách của Mặt trận dân chủ của Đảng và cao
trào cách mạng của quần chúng, báo chí cách mạng có ảnh hưởng tốt đến các
tờ báo khác, hình thành mặt trận báo chí dân chủ, phối hợp đấu tranh và giành
được một số thắng lợi vang dội như triệu tập được Hội nghị báo giới ở Trung
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Một số vấn đề của báo chí Việt Nam giai đoạn 1930 – 1939
kỳ và Bắc kỳ, thảo luận nhiều vấn đề bổ ích về chính trị và nghề nghiệp. Báo
chí thời kỳ vận động dân chủ in ty-pô số lượng lớn. Có tờ chiếm kỷ lục như
Dân chúng số Xuân 1939 in đến 15.000 bản. Trình bày bài vở trên mặt báo đã
mang dáng dấp hiện đại, biên tập và in nhanh, phát hành nhanh, rộng trong cả
nước và ra nước ngoài.
4. Báo chí thời kỳ cao trào cứu nước 1939-1945
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, nhà cầm quyền Pháp ở Đông
Dương thực hiện chính sách cai trị phát xít. Báo chí xuất bản bị cấm xuất bản,
cấm lưu hành, tàng trữ. Địch tiến hành những cuộc khủng bố lớn, trước hết
nhằm vào Đảng cộng sản Việt Nam. Đảng ta và các tổ chức quần chúng phải
chuyển vào hoạt động bí mật, báo chí cách mạng bị gián đoạn một thời gian
ngắn.
Tháng 5/1941, Mặt trận Việt Minh thành lập. Tháng 8/1941, báo Việt

xuất bản bị mật, không hợp pháp, chủ yếu là báo chí cách mạng, khoảng 170
tờ. Tổng cộng toàn bộ cả báo chí xuất bản công khai, hợp pháp và xuất bản bị
mật không hợp pháp, con số lên tới khoảng 380 tờ, gấp gần 4 lần của quãng
thời gian 1924 – 1929.
Website: Email : Tel : 0918.775.368