MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA TỶ LỆ CD4
+
/ CD8
+
, MEN GAN
A.L.T VÀ NỒNG ĐỘ HBEAG

TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Sự miễn dịch của cơ thể có một vai trò quyết định trong
quá trình diễn biến tự nhiên của Viêm gan B mạn cũng như sự đáp ứng của
bệnh đối với điều trị. Trong nghiên cứu này chúng tôi muốn khảo sát mối
tương quan giữa các bạch cầu lympho T, CD
4
+, CD
8
+ với nồng độ men gan
ALT và HBeAg trong huyết thanh để có thể dự báo sự đáp ứng của bệnh đối
với chế phẩm “Viêm gan A”.
Phương pháp: 50 bệnh nhân tuổi từ 18 – 61 được khảo sát các chỉ số
về men gan ALT và nồng độ huyết thanh HBeAg trước và trong điều trị cho
đến khi kết thúc (12 tháng). Trong đó 21 bệnh nhân được khảo sát số lượng
tuyệt đối và tỷ lệ phần trăm của bạch cầu lympho T, CD
4
+, CD
8
+ trước điều
trị và sau đó 6 tháng.
Kết quả: Chế phẩm “Viêm gan A” làm hạ tỷ lệ bạch cầu lympho
CD
4
+/ CD

Result: The “Viêm gan A” preparation decreased the ratio CD
4
+/
CD
8
+ lymphocyte (58.33%, p<0.05). We notice that there are the correlation
between the low ratio CD
4
+/CD
8
+ lymphocyte with the high level of ALT
and decreasing of the HBeAg level (89.47%; p<0.01) in chronic active
hepatitis B patients.
Conclusion: This study emphasized the mechanism of “Viêm gan A”
preparation on decreasing of the HBeAg level in chronic active hepatitis B
by induction on T-lymphocytes to destroy the target cells (HBV infected -
hepatocytes).
ĐẶT VẤN ĐE
Qua các thử nghiệm lâm sàng của một số Tây Dược và Đông Dược trên
các bệnh nhân viêm gan B mạn như Lamivudine, Interferon, Bushen … các
tác giả nhận thấy sự chuyển đổi huyết thanh HBeAg được ổn định thường liên
quan đến hiệu quả làm giảm tỷ lệ CD4
+
/CD8
+
(cụ thể là làm tăng số lượng
tuyệt đối của CD8
+
cytotoxic lymphocyte T) (2,4,5,7). Ngoài ra sự gia tăng số
lượng tuyệt đối của CD8

Lô A : 23 bệnh nhân uống chế phẩm “Viêm Gan A”
Lô B: 27 bệnh nhân uống chế phẩm “Viêm Gan B”
Liên tục trong 12 tháng
Các bệnh nhân nói trên được theo dõi men gan ALT mỗi tháng và
nồng độ HBeAg mỗi 3 tháng cho đến khi kết thúc điều trị
- Có 12 bệnh nhân trong lô A và 9 bệnh nhân trong lô B được theo dõi
số lượng tuyệt đối CD4
+
và CD8
+
trước điều trị và sau đó 6 tháng.
Các thử nghiệm trên đều được tiến hành tại phòng khám gan và khoa
xét nghiệm của Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới trong thời gian từ 10/2005 đến
11/2006.
Các số liệu được kiểm bằng phép kiểm c
2
.
KẾT QUA
Số lượng tuyệt đối và tỷ lệ lympho T trên bệnh nhân viêm gan mạn so
với các tác giả trong và ngoài nước.
BT n=34

(1)
Viêm
Gan B m
ạn
n=36
(1)

Viêm

/CD8
+

1,45±0,6
5
1,55±0,6
9
1,41±0,2
1
1,77±0,6
2
Sự chuyển đổi tỷ lệ CD4
+
/CD8
+
giữa 2 lô A và B

CD4
+
/CD8
+
CD4
+
/CD8
+
¯Lô
A

+
và nồng độ ALT
CD4
+
/CD8
+

ALT
1 2,05 ¯ 2,02

-
348,267,209,294,204,674
2 1,62 ¯ 1,42

198,87,52,29,33,791
3 2,12 2,42 ¯ 97,59,40,32,38,32
4 2,29 ¯ 2,05

¯ 108,43,26,30,31,35
5 1,74 1,82
77,102,102,191,366,398
6 1,26 1,46 ¯ 493,321,414,113,95
7 1,04 1,32
¯
230,133,221,79,60,66
8 1,08 1,19 ¯135 ¯12,22,43,53
9 1,76 ¯ 1,49

201,474,224,315,472
10 2,76 ¯ 2,61

19 2,02 2,19 ¯ 132, 52,38,45,54,55
20 1,91 2,17 ¯ 118, 91, 82,92,89,61

21 1,32 1,33 ¯ 82,83,85,70
Kết luận: Có sự tương quan nghịch giữa tỷ lệ CD4
+
/CD8
+
với
men gan ALT (CD4
+
/CD8
+
tăng ® ALT giảm và ngược lại).
Tương quan này chiếm tỷ lệ 16/21 trường hợp (p<0,05.(2 = 4,317).
Mối tương quan giữa ALT và nồng độ HBeAg
LÔ A LÔ B
T
T
ALT HBeAg AL
T
HBeAg
1
194 ( 217
( 172 ( 193
HBV-
DNA <
250 *
258
274 421

314 ¯ 281 80
184
1046_247

HBV-DNA
10
8
_ 10
6

5 128
129_204_674_25
9
301 ¯ 22,5 * 136
¯
101 ¯
93
¯
87
HBV-DNA
10
8
_ 10
6

6 347
167_294_376
HBV-DNA(-
) *
72 -

10

151 230
372 343
55 ¯ 5 * 133
¯
100 ¯
84
¯
67 ¯48
222 224
11

220 232
544
HBe(+)¯HBe
(-) *
181
266_308_
259_25
295 ¯257
12

174 ¯ 46
¯
42 ¯66
233 273 118
142 158
191
447 ¯286

76
¯
45
20 246
15

124 ¯
123
¯
54_62
575 ¯ 327 * 117
¯
56 ¯59
HBVDNA(+
)¯ (-) *
16

230 ¯
113
¯
49¯ 60¯66
193 222 112
¯
24 ¯ 44
315 ¯264
17

198 791 115 ¯5,04 * 426
¯
104 ¯85

6
¯10
4
*
145
¯
118 ¯
79
¯
56
64 ¯0,44 *
21

77 101
191 366
283 ¯228 134
¯
61 ¯
52
¯
56
110 ¯101
22

100 ¯43
¯
36 ¯ 30
258 ¯250 131
202 172
190

52 ¯
38
¯
45
70,8 ¯35 *
27

221
331 248
150 ¯7,14 *
*: trường hợp giảm nồng độ HBeAg hơn ½ hoặc giảm HBV-DNA
hơn 2 log
- Mối tương quan giữa ALT vào HBeAg là tương quan nghịch (ALT
tăng hoặc thì nồng độ HBeAg sẽ giảm và ngược lại).
Trong đó Lô A có 20/23 trường hợp theo qui luật này. Lô B có
16/27 trường hợp theo qui luật này
Sự khác biệt giữa lô A với lô B có ý nghĩa thống kê với p < 0,001 (c
2
= 10,899)
- Lô A có 17/19 trường hợp tăng ALT đi kèm với giảm nồng độ
HBeAg
Lô B có 11/18 trường hợp giảm ALT đi kèm với giảm nồng độ
HBeAg
Sự khác biệt giữa 2 lô có ý nghĩa thống kê với p < 0,01 (c
2
= 8,277)
- Lô A có 15/17 giảm nồng độ HBeAg hơn 50%
Lô B có 8/18 giảm nồng độ HBeAg hơn 50%
Sự khác biệt giữa 2 lô có ý nghĩa thống kê với p < 0,05 (c
2

+
T lymphocyte), từ đó có thể suy luận rằng
chế phẩm này sẽ có tác dụng chuyển đổi huyết thanh HBeAg
Dựa vào các tài liệu
(4,6)
thì men gan ALT tăng cao trước điều trị và
sự giảm thiểu liên tục nồng độ HBeAg trong thời gian điều trị có thể báo
trước sự thành công trong việc ức chế sao chép HBV-DNA của
Laminvudine và INF đối với bệnh viêm gan B mạn. Từ đó suy ra chế phẩm
“Viêm Gan A” vừa có tác dụng tiêu diệt tế bào gan bị nhiễm HBV (gây
tăng ALT) đồng thời lại làm giảm liên tục nồng độ HBeAg nên sẽ có hiệu
lực ức chế sự sao chép HBV-DNA
Sự thay đổi men gan ALT và chuyển đổi huyết thanh HBeAg trên 50
bệnh nhân viêm gan B mạn khi can thiệp bằng 2 chế phẩm “viêm gan A và
B có khác nhau:
- Những bệnh nhân uống chế phẩm “viêm gan A” sẽ có hiện tượng
men gan gia tăng một thời gian từ 3 tháng đến 6 tháng sau đó sẽ hạ xuống
dần đi cùng với giảm thiểu nồng độ HBeAg (17/19 trường hợp)
- Những bệnh nhân uống chế phẩm viêm gan B thì men gan ALT
giảm đồng thời cùng với sự giảm thiểu nồng độ HBeAg (11/18 trường hợp)
Chứng tỏ chế phẩm “viêm gan A” tác động theo cơ chế miễn dịch qua
trung gian tế bào CD8
+
Cytotoxic T lymphocyte gây phân hủy tế bào gan
nhiễm HBV để từ đó loại bỏ HBV
Có sự khác nhau giữa việc làm giảm hơn ½ nồng độ HBeAg giữa lô A
và lô B. Từ đó có thể suy luận rằng chế phẩm “viêm gan A” sẽ có tác dụng
ức chế sự sao chép HBV nhanh hơn so với lô uống chế phẩm “viêm gan B”
KẾT LUẬN
Qua khảo sát sự thay đổi men gan ALT và nồng độ HBeAg huyết