Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Trong xã hội bất kỳ ngành nghề lĩnh vực nào từ sản xuất, thương mại hay
dịch vụ muốn tồn tại và phát triển đều phải có yếu tố lao động hoặc là
lao động chân tay hoặc là lao động trí óc. Lao động chính là điều kiện đầu tiên,
là yếu tố có tính chất quyết định nhằm biến đổi các vật thể tự nhiên thành
những vật phẩm cần thiết để thoả mãn nhu cầu của xã hội. Xã hội càng phát
triển thì đòi hỏi người lao động càng phải tiến bộ phát triển cao hơn, từ đó
càng biểu hiện rõ tính quan trọng, cần thiết của lao động.
Và để cho người lao động có thể tồn tại, bù đắp được những hao phí mà
họ đã bỏ ra nhằm tái sản xuất sức lao động thì cần phải có yếu tố tiền lương.
Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động nó được xác định
theo hai cơ sở chủ yếu là số lượng và chất lượng lao động.
Bên cạnh chức năng đảm bảo cuộc sống cho người lao động, tiền lương
còn được sử dụng để khuyến khích tinh thần, thúc đẩy người lao động
làm việc tốt hơn, hăng hái tích cực hơn.
Ngoài ra tiền lương cũng được xtôi là một bộ phận chi phí cấu thành nên
giá trị các loại sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp sản xuất ra, qua đó sẽ ảnh
hưởng đến kết quả kinh doanh hay lợi nhuận của doanh nghiệp. Nhưng doanh
nghiệp lại không thể giảm, tiết kiệm được chi phí lương trả cho người
lao động, mà phải biết cách sử dụng có hiệu quả sức lao động nhằm tiết kiệm
chi phí, tăng năng suất qua đó tăng doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp,
góp phần tăng tích lũy cho đơn vị và sẽ tác động trở lại làm cho thu
nhập của người lao động tăng lên, đời sống được cải thiện hơn.
Ngày nay, các doanh nghiệp đã thấy được những ảnh hưởng to lớn của
tiền lương đối với người lao động, đối với doanh nghiệp và cách sử dụng nó
một cách hợp lý hay chưa hay chỉ biết tìm cách giảm chi phí lương trả cho
người lao động để từ đó giảm chi phí của doanh nghiệp, tăng lợi nhuận. Đó
vẫn đang là vấn đề nóng bỏng chưa được giải quyết đúng đắn thỏa đáng.
Với vấn đề cấp thiết trên là một sinh viên chuyên ngành kinh tế, bằng
những kiến thức đã học ở trường và ngoài xã hội, tôi muốn trình bày những
Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
hưởng như thế nào trong tổng chi phí của hoạt động sản xuất và hoạt động
dịch vụ, để từ đó có thể tìm ra được những giải pháp tốt hơn cho vấn đề tiền
lương ở Công ty. Vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: “ PHÂN TÍCH TÌNH
HÌNH LAO ĐỘNG VÀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG TẠI CÔNG TY
DU LỊCH AN GIANG”.
II. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU :
Luận văn tập trung nghiên cứu về một số vấn đề sau :
−
Tình hình lao động tại Công ty.
−
Cách tính lương và hình thức trả lương tại Công ty.
−
Sự biến động quỹ lương ở Công ty.
Sau khi đánh giá những vấn đề này, đề tài sẽ đưa ra một số biện pháp
nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống tiền lương ở Công ty, qua đó nâng cao
năng suất của người lao động đồng thời tăng lợi nhuận cho Công ty.
III. PHẠM VI NGHIÊN CỨU :
Đề tài tập trung nghiên cứu về vấn đề tiền lương, về các khoản trích, về
cách hạch toán, về chi phí lương tại Công ty. Tuy nhiên nghiên cứu chủ yếu tại
Công ty chứ không đi sâu, cụ thể ở các nhà máy chế biến, ở các đơn vị du lịch
trực thuộc do các đơn vị trực thuộc này ở xa và ở các nơi khác nhau, tuy nhiên
vẫn theo sự chỉ đạo của Công ty. Đồng thời đề tài cũng đi vào phân tích tình
hình lao động và một số quy định về lao động tiền lương ở Công ty.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :
1. Nguồn số liệu được thu thập từ:
Những số liệu trong đề tài này được thu thập từ phòng Kế toán – Tài vụ
và phòng Tổ chức- Hành chính của Công ty.
−
Bảng lương, quỹ tiền lương.
Thị
Hương
Hà
Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
2. Phương pháp phân tích:
−
Đề tài được nghiên cứu theo phương pháp thống kê, tổng hợp, đánh
giá, phân tích số liệu các năm và các tháng trong năm. Năm được chọn phân
tích là năm 2003.
−
Kết hợp với phương pháp so sánh, thay thế liên hoàn các số liệu
giữa kế hoạch và thực hiện ở Công ty
−
Đồng thời sử dụng những kiến thức học được tại trường và thu thập
qua việc đọc sách, báo, qua các cuộc hội thảo của doanh nghiệp, xtôi diễn đàn
doanh nghiệp trên truyền hình. Ngoài ra còn tham khảo ý kiến của một số cán
bộ liên quan đến đề tài trong cơ quan. Từ đó tạo cho bản thân có được phương
pháp nghiên cứu công tác kế toán của cơ quan một cách hợp lý.
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Như
động như khi bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí mất sức hay
tử tuất… sẽ được hưởng khoản trợ cấp nhằm giảm bớt khó khăn trong cuộc
sống,
đó là khoản trợ cấp Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Nhằm xã hội hóa việc khám chữa bệnh, người lao động còn được
hưởng chế độ khám chữa bệnh không mất tiền bao gồm các khoản chi về viện
phí, thuốc men… khi bị ốm đau. Điều kiện để người lao động được khám chữa
bệnh không mất tiền là họ phải có thẻ bảo hiểm y tế. Thẻ bảo hiểm y tế được
mua từ tiền trích Bảo hiểm y tế (BHYT).
Ngoài ra để phục vụ cho hoạt động của tổ chức Công đoàn
doanh nghiệp phải trích lập quỹ kinh phí công đoàn. Quỹ kinh phí công đoàn
được hình thành bằng cách trích theo tỷ lệ quy định trên tiền lương phải trả và
được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Tăng cường quản lý lao động, cải tiến và hoàn thiện việc phân bổ và sử
dụng có hiệu quả lực lượng lao động, cải tiến và hoàn thiện chế độ tiền lương,
chế độ sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn được
xtôi là một phương tiện hữu hiệu để kích thích người lao động gắn bó với hoạt
động sản xuất kinh doanh, rèn luyện tay nghề, nâng cao năng suất lao động.
1.3. Nhiệm vụ kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương:
Để thực hiện chức năng của kế toán trong việc điều hành quản lý hoạt
động của doanh nghiệp, kế toán tiền lương, BHXH, BHYT, KPCĐ cần thực
hiện những nhiệm vụ sau đây:
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Lương
bổng
và
đãi
ngộ
Tài
chính Phi
tài
chính
Trực
tiếp
-Lương
công
nhật
-Lương
tháng
-Hoa
hồng
-Tiền
Dịch
vụ
-Vắng
mặt
được
trả
lương
Nghỉ
hè
Nghỉ
lễ
Ốm
đau
Công
việc
-Nhiệm
vụ
thích
hội
thăng
tiến
Môi trường
công
tác
-Chính
sách
hợp
lý
-Kiểm
tra
khéo
léo
-Đồng
nghiệp
hợp
tính
-Biểu
tượng
địa
-Chia
xẻ
công
việc
2. 1.2. Tiền lương cơ bản:
Tiền lương cơ bản là tiền lương được xác định trên cơ sở tính đủ các
nhu cầu cơ bản về sinh học, xã hội học, về độ phức tạp và mức độ tiêu hao lao
động trong những điều kiện lao động trung bình của từng ngành nghề công
việc. Khái niệm tiền lương cơ bản được sử dụng rộng rãi đối với những người
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Như
Quỳnh Trang
5 SVTH
:
Đoàn
Thị
Thưởng sáng kiến: áp dụng khi người lao động có các sáng kiến, cải
tiến kỹ thuật, tìm ra các phương pháp làm việc mới, v. v… có tác dụng nâng
cao năng suất lao động, giảm giá thành, hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm,
dịch vụ.
Thưởng theo kết quả hoạt động kinh doanh chung của doanh nghiệp:
áp dụng khi doanh nghiệp làm ăn có lời, người lao động trong doanh nghiệp sẽ
chia một phần tiền lời dưới dạng tiền thưởng.
Thưởng bảo đảm ngày công: áp dụng khi người lao động làm việc với
số ngày công vượt mức quy định của doanh nghiệp.
2.1. 5. Phúc lợi:
Các loại phúc lợi mà người lao động được hưởng rất đa dạng và
phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như quy định của Chính phủ, tập quán
trong nhân dân, mức độ phát triển kinh tế, khả năng tài chính và các yếu tố,
hoàn
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Như
Quỳnh Trang
6 SVTH
doanh nghiệp do doanh nghiệp trực tiếp quản lý và chi trả lương, bao gồm các
khoản sau:
Tiền lương tính theo thời gian.
Tiền lương tính theo sản phẩm.
Tiền lương công nhật, lương khoán.
Phụ cấp làm đêm, thêm giờ, thêm ca.
Phụ cấp trách nhiệm….
Ngoài ra trong quỹ tiền lương còn gồm cả khoản tiền chi trợ cấp
bảo hiểm xã hội cho công nhân viên trong thời gian ốm đau, thai sản, tai nạn
lao động (BHXH trả thay lương).
Quỹ tiền lương trong DN cần quản lý và kiểm tra một cách chặt chẽ đảm
bảo việc sử dụng quỹ tiền lương một cách hợp lý và có hiệu quả. Quỹ
tiền lương thực tế phải được thường xuyên đối chiếu với quỹ lương kế hoạch
trong mối quan hệ với việc thực hiện kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp
trong kỳ
đó nhằm phát hiện kịp thời các khoản tiền lương không hợp lý, kịp thời đề ra
những biện pháp nhằm nâng cao năng suất lao động, đảm bảo thực hiện
nguyên tắc phân phối theo lao động, thực hiện nguyên tắc mức tăng năng suất
lao động bình quân nhanh hơn mức tăng tiền lương bình quân góp phần hạ
thấp chi phí trong sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng tích lũy xã hội.
GVHD
:
Nguyễn
công nhân viên nghỉ theo chế độ được hưởng lương như đi nghỉ phép, nghỉ vì
ngừng sản xuất, đi học, đi họp…
2.3.3. Ý nghĩa :
Việc phân chia tiền lương chính, tiền lương phụ có ý nghĩa quan trọng
trong công tác kế toán tiền lương và phân tích khoản mục chi phí tiền lương và
giá thành sản phẩm. Trong công tác kế toán, tiền lương chính của công nhân
sản xuất thường được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất cho từng loại
sản phẩm vì tiền lương chính của công nhân sản xuất có quan hệ trực tiếp với
khối lượng sản phẩm sản xuất ra, có quan hệ với năng suất lao động.
Tiền lương phụ của công nhân trực tiếp sản xuất không gắn bó với việc
chế tạo sản phẩm cũng như không quan hệ đến năng suất lao động cho nên
tiền lương phụ được phân bổ một cách gián tiếp vào chi phí sản xuất các loại
sản phẩm.
2.4. Tính lương:
Để phản ánh các khoản tiền lương, tiền thưởng, trợ cấp BHXH phải trả
cho từng công nhân viên, kế toán sử dụng các chứng từ sau:
- Bảng thanh toán tiền lương (Mẫu số 02-LĐTL).
Bảng thanh toán tiền lương là chứng từ làm căn cứ thanh toán tiền lương,
phụ cấp cho người lao động, kiểm tra việc thanh toán tiền lương cho người lao
động làm việc trong các đơn vị sản xuất kinh doanh đồng thời là căn cứ để
thống kê về lao động tiền lương.
Việc trả lương cho công nhân viên trong doanh nghiệp thường được tiến
hành 2 lần trong tháng, lần đầu doanh nghiệp tạm ứng lương cho công nhân
viên theo tỷ lệ nhất định căn cứ vào lương cấp bậc. Sau khi tính lương và các
khoản phải trả khác cho công nhân viên trong tháng doanh nghiệp tiến hành
GVHD
:
Nguyễn
Nếu doanh nghiệp không bố trí được cho công nhân nghỉ phép
đều đặn trong năm (có tháng công nhân tập trung nghỉ nhiều, có tháng nghỉ ít
hoặc không nghỉ), thì để đảm bảo cho giá thành không bị đột biến, tiền lương
nghỉ phép của công nhân được tính vào chi phí sản xuất thông qua phương
pháp trích trước theo kế hoạch.
Số trích trước theo KH
tiền lương nghỉ phép
của CNSX trong tháng
Số tiền lương chính
= phải trả cho CNSX
trong tháng
Tỷ lệ trích trước theo
x KH tiền lương nghỉ
phép của CNSX
Tỷ lệ trích trước
theo KH tiền lương
nghỉ phép của
CNSX
Tổng số tiền lương nghỉ phép phải trả cho
CNSX theo kế hoạch trong nă m
=
Tổng số tiền lương chính phải trả cho
CNSX theo kế hoạch trong năm
3. Cách tính lương và các hình thức tiền lương :
3.1. Nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lương:
Dưới chế độ Chủ nghĩa xã hội dù thực hiện bất kỳ chế độ tiền lương nào,
muốn phát huy đầy đủ tác dụng đòn bẩy kinh tế của nó đối với sản xuất và đời
sống phải thực hiện đầy đủ những nguyên tắc sau:
- Trả lương bằng nhau cho lao động như nhau.
- Bảo đảm tốc độ tăng năng suất lao động bình quân phải nhanh hơn tốc
Tiền lương trả cho người lao động phải quán triệt nguyên tắc phân phối
theo lao động, trả lương theo số lượng và chất lượng lao động vì nó có ý nghĩa
rất to lớn trong việc động viên, khuyến khích người lao động phát huy tinh
thần dân chủ ở cơ sở, thúc đẩy họ hăng say lao động sáng tạo, nâng cao năng
suất lao động nhằm tạo ra nhiều của cải cải vật chất cho xã hội, nâng cao đời
sống vật chất, tinh thần của mỗi thành viên trong xã hội.
Hiện nay, việc tính trả lương cho người lao động được tiến hành theo hai
hình thức chủ yếu: hình thức trả lương theo thời gian và hình thức trả lương
theo sản phẩm.
3.2.1. Hình thức trả lương theo thời gian:
Tiền lương tính theo thời gian là tiền lương tính trả cho người lao động
theo thời gian làm việc, cấp bậc công việc và thang lương theo quy định của
Nhà Nước.
Công t hức tính l ư ơ ng theo th ời gian:
Lương tháng: đã được quy định cho từng bậc lương trong bảng
lương, thường áp dụng cho nhân viên làm công việc quản lý hành
chính, quản lý kinh tế.
Mức lương tháng = Mức lương cơ bản
⋅
[ Hệ số lương +
HSPC]
Lương ngày: căn cứ vào số ngày làm việc thực tế trong tháng và mức
lương một ngày để tính trả lương.
Mức lương tháng
Mức lương ngày =
22 (hoặc 26)
Hà
Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
3. 2. 2. Hình thức tiền lương tính theo sản phẩm:
Tiền lương tính theo sản phẩm là tiền lương tính trả cho người lao động
theo kết quả lao động - khối lượng sản phẩm, công việc và lao vụ đã
hoàn thành, bảo đảm đúng tiêu chuẩn, kỹ thuật, chất lượng đã quy định và
đơn giá tiền lương tính cho một đơn vị sản phẩm, công việc lao vụ đó.
Tiền lương tính theo sản phẩm trực tiếp (không hạn chế)
Tiền lương được
=
lãnh trong tháng
Số lượng (KL) SP
công việc hoàn thành
Đơn giá tiền
lương
Theo cách tính này tiền lương được lãnh căn cứ vào số lượng sản phẩm
hoặc khối lượng công việc hoàn thành và đơn giá tiền lương, không hạn chế
khối lượng sản phẩm, công việc là hụt hay vượt mức quy định.
Tiền lương tính theo sản phẩm có thưởng là tiền lương tính theo sản
phẩm trực tiếp hay gián tiếp kết hợp với chế độ khen thưởng do doanh nghiệp
quy định như thưởng chất lượng sản phẩm, tăng tỷ lệ sản phẩm chất
lượng cao, thưởng tăng năng suất lao động, tiết kiệm nguyên vật liệu…
Tiền lương khoán theo khối lượng công việc hay từng công việc tính
cho từng người lao động hay một tập thể người lao động nhận khoán.
Tiền lương khoán được áp dụng đối với những khối lượng công việc
hoặc từng công việc cần phải được hoàn thành trong một thời gian nhất định.
Chia lương theo cấp bậc tiền lương và thời gian lao động thực tế của
11 SVTH
:
Đoàn
Thị
Hương
Hà
Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
+ Xác định tiền lương tính theo cấp bậc công việc và thời gian làm việc
cho từng người:
Tiền lương theo
=
cấp bậc công việc
Thời gian thực tế
làm việc
Đơn giá tiền lương
x
theo cấp bậc
+ Xác định chênh lệch giữa tiền lương thực lãnh của tập thể với tổng
tiền lương tính theo cấp bậc công việc và thời gian làm việc của tập
thể là phần lương do tăng năng suất lao động, chia theo số điểm được bình
của từng công nhân trong tập thể:
Tiền lương
năng suất của
từng người
tượng lao động, tư liệu lao động. Trong ba yếu tố trên thì sức lao động là yếu
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Như
Quỳnh Trang
12 SVTH
:
Đoàn
Thị
Hương
Hà
Phân tích tình hình lao động và kế toán tiền lương tại công ty Du Lịch An Giang
tố cơ bản nhất, với tính năng động chủ quan và sức sáng tạo sẵn có, nó có ý
nghĩa quyết định trên một mức độ lớn tình hình thực hiện nhiệm vụ sản xuất.
Yếu tố lao động tác động đến sản xuất tổng hợp ở cả hai mặt của nó
là: số lượng và chất lượng mà cụ thể là số lượng lao động và trình độ sử dụng lao
dụng
tốt số công nhân nên năng suất lao động tăng lên, và ngược lại. Vì thế phải so
sánh số công nhân thực tế với kế hoạch đã điều chỉnh theo tỉ lệ hoàn thành kế
hoạch giá trị sản xuất để đánh giá tình hình quản lý sử dụng công nhân.
Cụ thể:
Số công Số công Số công Tỉ lệ hoàn thành
nhân (giảm) = nhân
−
nhân kế
⋅
kế hoạch giá trị
tương đối
thực tế hoạch sản xuất
GVHD
:
Nguyễn
Tri
Như
Quỳnh Trang
13 SVTH
:
Đoàn
⋅
Năng suất lao động kế hoạch
+ Mức độ ảnh hưởng của nhân tố năng suất lao động
.Số CN thực tế x ( NS lao động thực tế
−
NS lao động kế hoạch)
- Ví dụ: Căn cứ vào tài liệu sau đây phân tích tình hình biến động về công
nhân sản xuất.
Chỉ tiêu Kế hoạch Thực tế Chênh lệch
1. Giá trị sản xuất (1.000đ)
2. Số công nhân bình quân.
3. Năng suất lao động bình
quân một công nhân
(1.000đ)
90.000
90
1.000
117.000
100
1.170
+27.000
+10
+170
+Xét về số tuyệt đối công nhân tăng lên 10 người, mức độ đảm bảo
sức lao động cho sản xuất như vậy là tốt.
GVHD
:
Nguyễn
⋅
100% =
−
17
Như vậy tình hình quản lý, sử dụng lao động có nhiều biểu hiện tốt. Để
thấy rõ nguyên nhân ảnh hưởng đến giá trị sản xuất tăng 27.000, ta đi sâu tìm
ra mức độ ảnh hưởng của nhân tố số lượng công nhân và năng suất lao động
đến giá trị sản xuất.
Mức độ ảnh hưởng của nhân tố số lượng công nhân:
( 100 - 90 ) x 1.000 = + 10.000
Mức độ ảnh hưởng của nhân tố năng suất lao động:
100 x ( 1170 – 1000 ) = + 17.000
Như vậy giá trị sản xuất tăng lên 27.000 do sự đóng góp của
năng suất lao động nhiều hơn.
4.2.2.Phân tích tình hình biến động các loại lao động khác.
Phân tích tình hình biến động các loại lao động khác là đáng giá,
xtôi xét tình hình tăng giảm: nhân viên kỹ thuật, nhân viên quản lý kinh tế,
hành chính, học nghề trong lao động thuộc ngành sản xuất chính, lao
động thuộc khu vực sản xuất khác và lao động khu vực phi sản xuất.
Khi phân tích cần dùng các chỉ tiêu sau:
1.
Tỷ lệ nhân viên kỹ thuật so
với nhân viên sản xuất
Số nhân viên kỹ thuật
=
Số công nhân sản xuất
* 100%
Chỉ tiêu này có thể nói rõ lực lượng kỹ thuật của xí nghiệp mạnh hay
Như
Quỳnh Trang
15 SVTH
:
Đoàn
Thị
Hương
Hà
Copyright: Tài liệu đại học ©