Lời nói đầu
Hiện nay, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai
đoạn hội nhập và phát triển mạnh mẽ, vấn đề tiền lương và chế độ đãi ngộ đối
với người lao động đã và đang trở thành một trong những vấn đề thu hút sự
quan tâm của nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội. Do đó, xây dựng và hoàn
thiện chế độ kế toán tiền lương đã trở thành một yêu cầu chung với cả nền
kinh tế nói chung và từng doanh nghiệp nói riêng. Việc trả lương theo lao
động là một yếu tố tất yếu khách quan phù hợp với xu hướng phát triển chung
của thời đại ngày nay và lựa chọn hình thức trả lương sao cho phù hợp với
thực tiễn tại doanh nghiệp là yêu cầu sống còn với từng đơn vị.
Với đặc thù riêng của nghành kinh doanh xây lắp là tổ chức sản xuất
kinh doanh theo phương thức khoán gọn cả về tiền lương cũng như các chi
phí khác (chi phí nguyên vật liệu, chi phí sản xuất chung), điều này có ảnh
hưởng không nhỏ đến phương pháp hạch toán kế toán mà cụ thể là phương
pháp hạch toán tiền lương tại các doanh nghiệp xây lắp.
Xuất phát từ nhưng nhận định trên, sau một thời gian thực tập tại Công
ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1, tôi đã chọn đề tài: "Hoàn thiện chế
độ kế toán tiền lương tại Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1"
làm đề tài chuyên đề nghiệp vụ thực tập tốt nghiệp của mình. Để trình bày
một cách rõ nét hơn những kiến thức về chế độ kế toán đã tiếp thu được trong
quá trình học tập và các vấn đề thực tiễn tìm hiểu được trong quá trình thực
tập, ngoài các danh mục cần thiết theo quy định chung, tôi chia nội dung báo
cáo nghiệp vụ thành hai phần chính. Cụ thể như sau:
- Phần 1: Tìm hiểu chung về công tác tổ chức hạch toán kế
toán tại Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1.
1
- Phần 2: Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo
lương tại Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1.
- Phần 2: Hoàn thiện kế toán tiền lương và các khoản trích theo
lương tại Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1.
Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị trong phòng kế toán Công ty
nghiêm chỉnh những qui định về chế độ kế toán hiện hành.
3
Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, ban giám đốc công ty luôn
chú trọng tới việc nâng cao đời sống của cán bộ, công nhân viên. Bằng chứng
là hàng năm, công ty thường xuyên mua bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế… để
đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động. Bên cạnh đó, cùng với sự
phát triển chung của công ty, thu nhập và đời sống của công nhân cũng được
cải thiện đáng kể.
Những thông số sơ bộ sau sẽ cho thấy rõ ràng hơn tình hình phát triển
chung của công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 trong thời gian vừa
qua.
STT Chỉ tiêu Đơn vị Năm 2003 Năm 2004
1 Tổng doanh thu đ 32.237.147.338 37.516.414.876
2 Tổng chi phí đ 30.962.623.013 36.234.467.476
3 Tổng lợi nhuận đ 1.274.524.325 1.281.947.400
4 Tổng vốn lưu động đ 7.548.084.048 13.594.394.746
5 Tổng vốn cố định đ 1.507.905.035 1.602.477.583
6 Số lao động bình
quân
người 300 400
7 Thu nhâp bình quân đ/ngườ
i
850.000 1.100.000
1.1.2 Cơ cấu tổ chức quản lý tại công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số
1:
Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 thuộc thành phần kinh
tế ngoài quốc doanh, hạch toán độc lập và chịu sự quản lý trực tiếp của
UBND tỉnh Hà Tây và quản lý theo cơ chế một cấp. Giám đốc Công ty là
người chịu trách nhiệm lãnh đạo trực tiếp, điều khiển mọi hoạt động của các
đội sản xuất và các cửa hàng kinh doanh xăng dầu. Giúp việc cho giám đốc là
Văn
Tự
Cửa
hàng
xăng
dầu
Cầu
Gĩe
Các
tổ,
đội
thi
công
Phòng kế toán: Đảm nhiệm chức năng về công tác hạch toán kế toán,
tính toán kết quả kinh doanh và các chức năng hạch toán khác, tham mưu
giúp giám đốc trong việc ra quyết định tài chính. Đảm bảo thực hiện công tác
kế toán theo đúng pháp lệnh kế toán của Bộ Tài Chính, đồng thời giám sát
công tác kế toán tại các đơn vị trực thuộc.
Để thực hiện được các chức năng đó, phòng kế toán của Công ty xây
dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 được bố trí và phân chia theo chức năng,
thể hiện rõ qua sơ đồ sau:
1.1.3 Đ ặc điểm tổ chức hoạt đông sản xuất kinh doanh của Công ty xây
dựng và kinh doanh tổng hợp số 1
Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 là một doanh nghiệp
thuộc loại hình xây lắp, do đó đặc điểm sản xuất kinh doanh của xí nghiệp
cũng có nhiều điểm chung với những đơn vị xây lắp khác. Cụ thể như sau:
- Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 cũng là một tổ chức nhận
thầu xây lắp, nghĩa là sử dụng phương pháp đấu thầu để nhận được những
hợp đống xây dựng trong nền kinh tế.
- Sản phẩm của Công ty chủ yếu là sản phẩm xây lắp và có những đặc
1.1.4 Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty xây dựng và kinh doanh
tổng hợp số 1
Qua quá trình thực tập và quan sát thực tế tại công ty, ta có thể trình
bày khái quát tổ chức bộ máy kế toán của Công ty như sau:
Sơ đồ 3: Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại công ty xây dựng
và kinh doanh tổng hợp số 1
Qua sơ đồ trên ta thấy:
Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 là một đơn vị thực hiện
hạch toán độc lập, bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình kế
toán tập trung phù hợp với đặc điểm kinh doanh của công ty.
*Kế toán trưởng: Chịu sự chỉ huy trực tiếp của giám đốc công ty
Vị trí, trách nhiệm, quyền hạn được thực hiện theo “Điều lệ kế toán
trưởng xí nghiệp quốc doanh ” ( Ban hành kèm theo Nghị định số 26 – HĐBT
8
Kế toán trưởng
Kế toán tổng hợp Kế toán công nợ kiêm
kế toán thuê.
Cửa hàng xăng
dầu Văn Tự
Cửa hàng xăng
dầu Cầu Gĩe
Các tổ, đội thi
công công trình
ngày 18/03/1989 của hội đồng bộ trưởng nay là chính phủ ). Nhiệm vụ chính
của kế toán trưởng là :
+) Hướng dẫn và điều hành kế toán viên tập hợp số liệu để lên các báo
cáo phục vụ cho việc quản trị nội bộ .
+) Kiểm tra mọi hoạt động kinh tế ở đơn vị , phát hiện và ngăn ngừa
các sai phạm trong công tác quản lí kinh tế .
+) Chịu trách nhiệm báo cáo giải trình trước ban giám đốc về các
kế toán hiện hành ( Theo quyết định số: 167/2000/QĐ-BTC ngày 25 tháng 10
năm 2000 của BTC ).
+) Theo dõi, đối chiếu, đôn đốc, và làm các thủ tục thanh quyết toán
với các đầu mối: Chinh nhánh, công trường, các chủ đầu tư, các khách hàng
và cá nhân có quan hệ thanh toán với công ty.
+) Hàng tháng tiến hành kê khai thuế và báo cáo với Cục thuế T.P Hà
nội
+) Lưu trữ hồ sơ: Sổ sác kế toán, chứng từ chỉ tiêu của cơ quan công ty
và các công trình do công ty quản lý theo quyết định số: 218/2000/QĐ-BTC
ngày 29/12/2000 của BTC
* Kế toán công trường: Chịu sự chỉ đạo trực tiếp về nghiệp vụ của kế toán
trưởng.
10
Chức năng, nhiệm vụ:
+) Thực hiện việc quản lý, ghi sổ kế toán toàn bộ hoạt động SXKD của
công trường.
+) Hàng tháng tiến hành kê khai thuế và báo cáo với cơ quan thuế địa
phương.
+) Theo dõi, đối chiếu, đôn đốc, làm thủ tục quyết tóan với các khách
hàng, các đầu mối trực thuộc công ty, và cá nhân có quan hệ thanh toán với
công trường.
+) Định kỳ báo cáo tình hình tài chính của công trường về công ty qua
phòng Tài chính.
+) Kết thúc công trình, tiền hành làm thủ tục khóa sổ và tất toán tài
khoản kế toán. Bàn giao sổ sách chứng từ kế toán, chứng từ và toàn bộ tài liệu
liên quan đến tài chính kế toán của công trường cho kế toán Tổng hợp của
công ty để tiến hành lưu trữ.
* Kế toán sản xuất kinh doanh phụ: Chịu sự chỉ huy trực tiếp của kế toán
trưởng.
Chức năng, nhiệm vụ:
vụ phát sinh tại đơn vị.Các nhân viên trong phòng kế toán đều là những người
có kinh nghiệm, có trình độ nghiệp vụ thành thạo và lòng nhiệt tình trong
công việc.Cùng với sự bố trí phân công công tác và sự trợ giúp của các phần
mềm kế toán,máy vi tính đã góp phần nâng cao năng suất lao động, đảm bảo
cung cấp số liệu kế toán một cách nhanh chóng và chính xác cho công tác
quản lý.
12
Đó là cơ cấu bộ máy kế toán tại phòng Kế Toán. Còn tại các tổ, đội
trực thuộc của công ty không có bộ máy kế toán riêng, hạch toán các nghiệp
vụ kinh tế phát sinh trong phạm vi mình phụ trách là các đơn vị hạch toán phụ
thuộc, không hạch toán đến lãi mà chỉ tập hợp chi phí rồi gửi về công ty.
1.1.5 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại Công ty xây dựng và kinh doanh
tổng hợp số 1
a. Đặc điểm vận dụng hệ thống chứng từ kế toán
Do đặc thù của ngành xây lắp các công trình thi công ở xa công ty nên
quá trình luân chuyển chứng từ là một quá trình rất quan trọng. Với hình thức
khoán trong xây lắp các chứng từ chủ yếu được tập hợp chủ yếu ở dưới các
đội, định kỳ kế toán công trình tiến hành chuyển chứng từ đã tập hợp về công
ty cho các kế toán phần hành tương ứng các chứng từ được kiểm tra tính hợp
lý chặt chẽ trong suốt quá trình luân chuyển. Kế toán phần hành căn cứ vào
các chứng từ này để ghi chép các sổ sách cần thiết sau đó lên kế toán tổng
hợp và lập BCTC. Tất cả các sổ sách và chứng từ đều phải có sự kiểm tra phê
duyệt của kế toán trưởng.
Công ty sử dụng các chứng từ theo quy định hướng dẫn của BTC như:
+ Giấy đề nghị thanh toán.
+ Giấy đề nghị tạm ứng.
+ Phiếu thu, phiếu chi.
+ Phiếu nhập kho, phiếu xuất kho.
+ Hoá đơn GTGT.
+ Biên bản kiểm kê quỹ.
toán của doanh nghiệp, và cũng phù hợp với kế toán bằng máy vi tính. Cụ thể
tất cả các công việc kế toán đều được xử lý trên các phần mềm kế toán. Hiện
14
tại công ty đang sử dụng 3 phần mềm kế toán ( Fast accounting 1995, 2005 và
Unesco).
Hệ thống sổ kế toán công ty đang áp dụng: công ty áp dụng cả hình
thức sổ tổng hợp và sổ chi tiết.
- Hệ thống các sổ tổng hợp gồm:
+ Chứng từ ghi sổ: Sổ này dùng để tổng hợp các chứng từ gốc phát sinh
hàng ngày hoặc bảng tổng hợp chứng từ gốc. Sổ này cũng là cơ sở để ghi sổ
cái và sổ đăng kí chứng từ ghi sổ
+ Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ: Sổ này dùng để ghi chép các nghiệp vụ
kinh tế phát sinh theo trình tự thời gian và kiểm tra đối chiếu với số liệu với
bảng cân đối số phát sinh.
+ Sổ cái: Dùng để ghi chép các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đã được ghi
trên các chứng từ ghi sổ. Số liệu ghi trên sổ cái dùng để kiểm tra đối chiếu số
liệu ghi trên sổ đăng ký chứng từ các sổ kế toán chi tiết.Sổ này cũng là cơ sở
để ghi vào bảng cân đối số phát sinh.
+ Bảng cân đối số phát sinh: Bảng này dùng để kiểm tra tính chính xác
của việc ghi sổ kế toán. Cơ sở ghi là sổ cái các TK. Cuối quý, bảng này được
ghi vào hệ thống báo cáo kế toán
- Hệ thống sổ chi tiết gồm:
+ Sổ chi tiết TK 111, 112, 141, 131, …. Riêng sổ chi tiết công nợ được
mở chi tiết theo từng đối tượng công nợ, theo từng đối tượng in liên tục, theo
tất cả các đối tượng, theo từng đối tượng trên nhiều tài khoản.
+ Sổ cái chi tiết TK loại 6: 621, 622, 623, 627, 642...
+ Sổ chi tiết chi phí sản xuất kinh doanh.
- Trình tự quá trình ghi sổ như sau:
Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 áp dụng hình thức
khoán cho các đội xây dựng trong việc thi công xây lắp các công trình. Công
chính
Sổ đăng ký
chứng từ ghi sổ
Ghi chú:
Ghi hàng
ngày
Ghi cuối kỳ
Quan hệ đối chiếu
cuối tháng kế toán ghi vào bảng tổng hợp chi tiết, bảng này được đối chiếu
với sổ cái tài khoản liên quan và là cơ sở để ghi vào báo cáo kế toán.
Từ chứng từ ghi sổ, định kỳ (hoặc cuối tháng) kế toán vào sổ cái, từ sổ
cái vào Bảng cân đối số phát sinh, Bảng này được đối chiếu với sổ đăng ký
chứng từ ghi sổ và là cơ sở để ghi vào hệ thống báo cáo kế toán.
d. Đặc điểm hệ thống báo cáo kế toán
Công ty xây dựng và kinh doanh tổng hợp số 1 sử dụng hệ thống báo
cáo theo quyết định số 167/2000/QĐ - BTC ngày 25/10/2000 và sửa đổi theo
thông tư số 89/2002/TT – BTC ngày 09/10/2002 của Bộ Tài chính.
*Hệ thống báo cáo của công ty bao gồm:
- Bảng cân đối kế toán. Mẫu số B01 – DN
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Mẫu số B02 – DN
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Mẫu số B03 – DN
- Thuyết minh báo cáo tài chính. Mẫu số B09 – DN
- Báo cáo thuế
Các báo cáo này được lập theo đúng quy định của Bộ tài chính.
Do yêu cầu quản lý việc lập báo cáo của công ty được tiến hành lập và
gửi vào cuối quý. Báo cáo của công ty được gửi đến: Cục thuế tỉnh Hà Tây,
Cục tài chính doanh nghiệp, Chi cục thống kê doanh nghiệp, Cục thống kê
tỉnh Hà Tây, lưu phòng tài chính kế toán.
*Một số báo cáo quản trị phục vụ nội bộ doanh nghiệp:
Do yêu cầu quản lý doanh nghiệp, kế toán lập một số báo cáo quản trị
phí đi lại, ăn ở của công nhân đồng thời tận dụng những tiềm lực lao động sẵn
có tại địa phương nơi có công trình xây dựng.
19