MỤC LỤC
- Sử dụng phương pháp duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ với logic và lịch sử, bám sát
thực tiễn lịch sử để hiểu rõ cơ sở khách quan hình thành Đảng.........................................6
- Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để từ những quan điểm ở các tác phẩm khác
nhau để khái quát và trình bày theo hệ thống......................................................................6
- Sử dụng phương pháp so sánh với các tác phẩm của Lênin thấy được sự vận dụng sáng
tạo của Hồ Chí Minh sau này...............................................................................................6
- Sử dụng phương pháp tư duy để có cái nhìn biện chứng trong việc đánh giá Đảng.......7
7. Kết cấu tiểu luận...............................................................................................................7
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung của
tiểu luận có kết cấu 3 chương và 10 tiết..............................................................................7
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do và tính cấp thiết của đề tài
Những lý luận về Đảng kiểu mới là những nội dung cơ bản và quan
trọng của CNXHKH. Thông qua việc nghiên cứu sự phát triển của xã hội,
Lênin đã kế thừa và phát triển sáng tạo những quan điểm của C.Mác –
Ph.Ăngghen về lý luận. Các ông đã luận giải, chứng minh xã hội loài người
trải qua nhiều đấu tranh để khỏi áp bức bóc lột, nên cần phải có một tổ chức
lãnh đạo.Trong giai đoạn đấu tranh chống lại giai cấp tư sản đã có rất nhiều
nhà kinh điển nghiên cứu và đưa ra “Đảng cộng sản”. Đảng Cộng sản đầu
tiên trên thế giới, như mọi người đều biết, phải nhiều năm sau khi Các-mác
qua đời mới được hình thành. Sau Cách mạng Tháng Mười Nga (1917),
Đảng Cộng sản Nga (Bôn-sê-vích) đã chính thức khai sinh, đó là tiền thân
của Đảng Cộng sản Liên Xô sau này. Đảng Cộng sản Nga là kết quả của đấu
tranh vũ trang với các ‘kẻ thù giai cấp’ mà thành, và trong quá trình duy trì
sự tồn tại của Đảng, Đảng đã liên tục dùng bạo lực để đàn áp những đảng
viên và những người dân bất đồng chính kiến. Đảng xuất hiện từ phái Bôn-
sê-vích của Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga, dưới sự lãnh đạo của
V.I.Lenin. Đảng lãnh đạo cuộc Cách mạng tháng 10 năm 1917 dẫn tới sự lật
đổ Chính phủ Lâm thời Nga và thành lập nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên
- Đối tượng khảo sát của đề tài:
+Nhà nước và cách mạng
+Những nhiệm vụ trước mắt của “Đảng kiểu mới”
3
Giới hạn nghiên cứu vấn đề tập trung vào một số tác phẩm: Làm gì, Một
bước tiến hai bươc lùi, Hai sách lược của Đảng dân chủ - xã hội Nga trong
cách mạng dân chủ, Nhà nước và cách mạng, Về quyền dân tộc tự quyết,
Cách mạng vô sản và tên phản bội Cauxky, Những nhiệm vụ trước mắt của
chính quyền Xô Viết, Bệnh ấu trĩ tả khuynh trong phong trào cộng sản, Thà ít
mà tốt, Sáng kiến vĩ đại...
Khẳng định niềm tin vào lí tưởng của Đảng vào công cuộc xây dựng và bảo
vệ đất nước.
3. Tình hình nghiên cứu.
Hiện nay có rất nhiều tài liệu, các công trình nghiên cứu, các sách báo,
tạp chí và nhiều trang website trên mạng internet viết về Các luận điểm về
chuyên chính vô sản.
- Đề cương bài giảng Giới thiệu một số tác phẩm kinh điển của
V.I.Lênin về CHXH KH của PGS TS Đỗ Công Tuấn (Chủ biên) – Khoa chủ
nghĩa xã hội khoa học – Học Viện báo chí và tuyên truyền – Hà nội tháng 2/
2009. Đây là một cuốn sách chuyên ngành, đề cập một cách toàn diện về
những nguyên lý của CNXHKH trong đó có đề cập đến nhưng lý luận về
Các luận điểm về Đảng kiểu mới. Đây là nguồn tài liệu chủ yếu đề tác giả
phát triển và thực hiện đề tài này.
- Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học – Khoa chủ nghĩa xã hội khoa
học – Học viện Báo chí và Tuyên Truyền – Lưu hành nội bộ - Hà Nội, 2009.
Cuốn giáo trình này đã trình bày một cách toàn diện những lý luận cấu thành
CNXHKH, trong đó có trình bày về lý luận Các luận điểm về Đảng.
- Học thuyết Mác về hình thái kinh tế - xã hôi và lý luận con đường phát
triển xã hội chủ nghĩa ở nước ta của TS Phạm Văn Chung - NXB CTQG –
Hà nội, 2005
lý luận các ông đã để lại một khối lượng đồ sộ các tác phẩm, điều đó giúp
cho chúng ta có thể tìm hiểu và kế thừa những kho tàng lý luận đó. Những
tác phẩm kinh điển của hai ông là một nguồn tài liệu rất quý giúp cho chúng
ta thấy được giá trị và cần phải học hỏi nhằm củng cố kiến thức giúp cho tôi
rất lớn trong con đường học tập của mình, đặc biệt là sẽ giúp cho tôi hoàn
thành xuất sắc phần tiểu luận của mình. Vậy qua tiểu luận này thì tôi sẽ học
hỏi được rất nhiều từ hai nhà lý luận nổi tiếng và từ thầy cô, bạn bè.
6. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
V.I.Lênin đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình đấu
tranh chống áp bức bóc lột là phải có Đảng cầm quyền.
Về mặt lý luận, Đảng là nhân tố cơ bản, nội dung cốt lõi của tiểu luận
mà tôi đã chọn, xuất phát từ những lý luận và thực V.I.Lênin đã nêu. Một
mặt, Đảng sẽ phản ánh bản chất của các loại hình xã hội lúc bấy giờ, xã hội
giữa người và người là vấn đề cần phải quan tâm bàn tới lợi ích. Mặt khác,
Đảng cũng sẽ giúp cho chúng ta thấy được tầm quan trọng và vai trò vị thế
của nó sẽ gắn liền, liên quan đến sự phát triển của đất nước và con người,
cũng là động lực phát triển kinh tế – xã hội.
- Sử dụng phương pháp duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ với logic và lịch
sử, bám sát thực tiễn lịch sử để hiểu rõ cơ sở khách quan hình thành
Đảng.
- Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để từ những quan điểm ở các tác
phẩm khác nhau để khái quát và trình bày theo hệ thống.
- Sử dụng phương pháp so sánh với các tác phẩm của Lênin thấy được sự
vận dụng sáng tạo của Hồ Chí Minh sau này.
6
- Sử dụng phương pháp tư duy để có cái nhìn biện chứng trong việc đánh giá
Đảng.
7. Kết cấu tiểu luận.
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần nội
dung của tiểu luận có kết cấu 3 chương và 10 tiết.
Về kinh tế: Lúc này cũng là lúc có sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng
sản xuất và hệ quả kinh tế xã hội của nó. Nền đại công nghiệp phát triển
nhanh chóng đã phát minh nhiều các công cụ lao động, hệ thống máy móc,
thiết bị hiện đại , kéo theo đó các yếu tố cơ sở hạ tầng của nền kinh tế cũng
phát triển nhanh: giao thông vận tải đường sắt , đường bộ, đường biển đã tạo
ra cơ sở nền tảng cho sự phát triển kinh tế và chỉ có hơn một trăm năm đã
gấp rất nhiều lần, từ đó nó sẽ tác động mang tính hai mặt. Mặt thứ nhất là
làm tăng năng suất, hiệu quả ngày càng tăng… Mặt thứ hai nó tác động
ngược trở lại là những người công nhân bị áp bức bóc lột một cách nặng nề
và tàn bạo.
Lực lượng lao động xã hội được phát triển mạnh. Giai cấp công nhân ra
đời và phát triển nhanh chóng về số lượng, cơ cấu, chất lượng cùng với các
yêu cầu tích lũy tư bản, của phát triển đại công nghiệp. Trong sản xuất vật
chất, công nhân đã thực sự là lực lượng lao động chủ yếu, nguồn lao động
của họ dấn tới sự tăng nhanh của cải vật chất và sự giàu có cho xã hội tư
bản. Chính đại công nghiệp phát triển đã dẫn tới mâu thuẫn giữa quan hệ sản
xuất với lực lượng sản xuất, từ đó xuất hiện xung đột ngoài xã hội.
Tư liệu sản xuất ngày càng tập trung. Các tài nguyên khoáng sản được
khai thác mạnh mẽ phục vụ cho công nghiệp chế biến, tạo ra ngày càng
nhiều sản phẩm cho tiêu dùng và sản xuất.
Bởi vậy, toàn bộ các thành tố cơ bản của lực lượng sản xuất phát
triển với một trình độ kỹ thuật công nghệ hiện đại và với một tính chất xã
hội hóa cao trong phạm vi từng công ty, doanh nghiệp. Sự lớn mạnh và tăng
9
trưởng đó của lực lượng sản xuất là do tác động trực tiếp bởi quan hệ sản
xuất tư nhân tư bản chủ nghĩa. Đồng thời chính sự phát triển ấy cũng tự nó
làm sâu sắc và làm gay gắt thêm mâu thuẫn giữa hai mặt đối lập của một
phương thức sản xuất tư bản: mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất là chiếm hữu
tư nhân tư liệu sản xuất với tính chất và trình độ lực lượng sản xuất, chính
mâu thuẫn này được phản ánh trong đời sống xã hội chính trị của châu Âu
Ph.Ăngghen đã phát hiện ra và hoàn thành lý luận duy vật về lịch sử và học
thuyết giá trị thặng dư, từ đó các ông đã phát hiện ra lực lượng xã hội mới
đóng vai trò là lực lượng tiên phong trong cuộc đấu tranh thủ tiêu chủ nghĩa
tư bản, xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Nhờ đó, các hạn chế lịch sử của chủ
nghĩa xã hội không tưởng đã được khắc phục. Chủ nghĩa xã hội đã trở thành
một khoa học. Để công bố các phát hiện có tính chất cộng sản ấy, để đáp
ứng đòi hỏi cả về tổ chức (sự thống nhất) cả về tư tưởng và chính trị của
phong trào công nhân, C.Mác đã hoàn thành tác phẩm “ Tuyên ngôn Của
Đảng cộng sản”.
Vậy tác phẩm ra đời không chỉ là tài liệu lý luận quan trọng mà còn là
cương lĩnh chính trị đầu tiên của giai cấp công nhân. Trong đó có đề cập đến
chuyên chính vô sản.
Hoàn cảnh tác phẩm “ Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848 – 1850”
Về kinh tế - xã hội:
Nạn khoai tây bị sâu bệnh và nạn mất mùa năm 1845 – 1846, cuộc
khủng hoảng kinh tế trên toàn châu Âu năm 1845 – 1847 đã tác động sâu sắc
đến tình hình xã hội.
11
Do sự phát triển nhanh chóng đại công nghiệp và sự mở rộng thị trường
trong nước và khu vực.
Vậy cơ sở kinh tế đó sẽ tác động tới các nhà kinh điển như C.Mác và
Ph.Ăngghen.
Về chính trị - xã hội:
Đó là sự thối nát của triều đại quân chủ chuyên chế của dòng quý tộc
Osooc-lê-ăng do phi-líp đứng đầu đã dẫn tới cuộc cách mạng tháng 2 năm
1848, lật đổ nền quân chủ tháng 7 của Lui-philip, xây dựng nền cộng hòa xã
hội ở Pháp với việc thiết lập chính phủ lâm thời.
Sau thắng lợi giai cấp tư sản Pháp đã dùng hàng loạt thủ đoạn lừa bịp,
đẩy giai cấp công nhân tới cuộc khởi nghĩa tháng 6 năm 1848 và dùng bạo
lực đàn áp đẫm máu cuộc khởi nghĩa đó đẩy lùi cách mạng. Lợi dụng mâu
hưng thịnh.
Từ đó chúng ta có thể thấy rằng, thời kỳ cách mạng 1848-1850 là thời
kỳ kiểm nghiệm lịch sử đầu tiên của chủ nghĩa C.Mác nói chung và chủ
nghĩa xã hội khoa học nói riêng và trong thời kỳ ấy, hoạt động của C.Mác
được tập trung vào việc đề xuất những vấn đề tư tưởng chính trị, chiến lược,
sách lược cách mạng để góp phần chỉ đạo phong trào cách mạng, nhưng
cách mạng không thành công.
Hoàn cảnh ra đời tác phẩm “Nội chiến ở pháp”
Thứ nhất: Vào những năm 60-70 của thế kỷ XIX, phương thức sản xuất
tư bản đã cơ bản hoàn thành ở Tây Âu. Chủ nghĩa tư bản đang chuyển sang
13
giai đoạn đế quốc chủ nghĩa và có sự phát triển nhanh chóng về kinh tế, thay
đổi sâu sắc về chính trị.
Về kinh tế:
Nền công nghiệp phát triển mạnh và đã hoàn thành ở một số nước Tây
Âu như Anh, Đức, Pháp …
Về chính trị:
Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản đã thay thế mâu
thuẫn giữa tư sản và phong kiến và trở thành mâu thuẫn chủ yếu, ngày càng
gay gắt.
Sau cách mạng những năm 1848-1849, chế độ chính trị phản động được
xác lập, củng cố ở nhiều nước châu Âu. Giai cấp tư sản đã bộc lộ bản chất
phản động của nó. Giai cấp tư sản muốn thông qua chiến tranh xâm lược để
bành trướng lãnh thổ, xâm chiếm thị trường và đẩy mâu thuẫn trong nước ra
ngoài nước (đặc biệt là Pháp và Đức).
Thứ hai: tình cảnh nước Đức và Pháp cuối thế kỷ XIX.
Ở nước Đức:
Đây là thời kỳ thống trị của Bôx C.Mác (1815-1898) nhà quý tộc Đức,
một trong những kẻ hô hào dùng vũ lực đàn áp phong trào cách mạng trong
những năm 1847-1848 và là kẻ ủng hộ chính phủ Chie pháp đàn áp công xã
Thứ ba: phong trào công nhân và hoạt động của C.Mác – Ph.Ăngghen.
Những năm 70, phong trào công nhân dần được phục hồi sau thời kỳ
thoái trào những năm 1848-1849 do sự đàn áp của bọn phản động và sự
phản bội của giai cấp tư sản tự do. Tuy nhiên phong trào lại chịu ảnh hưởng
15
nhiều của các trào lưu tư tưởng như Lat Xan, Bacu min, công đoàn Anh …
chủ nghĩa C.Mác lúc đó mới chỉ là một trong những trào lưu XHCN, mà
chưa chiếm được ưu thế trong phong trào công nhân. Cho nên mục tiêu
chung của phong trào thời kỳ này là thống nhất lực lượng công nhân, trước
hết về mặt tổ chức.
Kết quả hoạt động của C.Mác – Ph.Ăngghen là sự ra đời của quốc tế I
năm 1864. Quốc tế I đã hoàn thành nhiệm vụ và tuyên bố giải tán năm 1872.
Hoạt động của C.Mác – Ph.Ăngghen trên lĩnh vực lý luận bao gồm việc
hoàn thành quyển I bộ “Tư bản” làm cho học thuyết C.Mác trở lên chín
muồi.
Qua đó C.Mác đã bổ sung hoàn chỉnh căn bản học thuyết chuyên chính
vô sản, đồng thời đưa ra chiến lược, sách lược về chiến tranh, hòa bình dân
tộc.
Về thực tiễn, C.Mác đã trực tiếp tham gia phong trào công nhân, tham
gia các sự biến chính trị với tư cách người lãnh đạo, người vạch ra chiến
lược, sách lược hành động cho phong trào công nhân. C.Mác – Ph.Ăngghen
là người thành lập và chỉ đạo hoạt động quốc tế I.
C.Mác đã nhân danh quốc tế I, viết tác phẩm “Nội chiến ở Pháp” để chỉ
đạo hành động cho giai cấp vô sản, đặc biệt là giai cấp vô sản ở Pháp và
Đức.
Hoàn cảnh lịch sử tác phẩm “Phê phán cương lĩnh GôTa” .
Phê phán cương lĩnh GôTa là một trong những tác phẩm quan trọng
nhất của C.Mác và hoàn cảnh ra đời là:
Tình hình kinh tế - xã hội, chính trị xã hội của chủ nghĩa tư bản châu
Âu những năm 70 thế kỷ XIX.
tác động cả mặt tích cực và tiêu cực.
Thứ nhất, từ công xã Pa ri, những lãnh tụ trung kiên của giai cấp công
nhân mà tiêu biểu là C.Mác và Ph.Ăngghen đã tiến hành phân tích một cách
khoa học, khách quan nguyên nhân diễn biến, các thành công, cũng như sự
thất bại đó.
Thứ hai, một số lãnh tụ khác vì nhiều lí do đã “hoảng hốt” trước sự thất
bại đau lòng của “Tuần lễ đẫm máu”. Họ chỉ thấy mặt trái, chỉ thấy sự mạnh
mẽ điên cuồng của bạo lực tư sản. Với lập trường lao động, họ không thể tìm
ra các nguyên nhân khách quan và các bài học kinh nghiệm từ công xã.
Phong trào công nhân Đức
Đảng công nhân xã hội dân chủ Đức được thành lập tại đại hội diễn ra ở
Aixơnắc năm 1869. Đại hội có sự tham gia của C.Mác và Ph.Ăngghen, đã
thông qua cương lĩnh về sau gọi là cương lĩnh Aixơnắc. Với sự ra đời của
đảng, phong trào công nhân Đức đã dâng lên rất cao, trở thành một trung
tâm cách mạng châu Âu.
Cùng thời gian này, phong trào công nhân cũng đã dẫn đến sự thành lập
của tổng hội công nhân toàn Đức do Latxan là thủ lĩnh.
Tác phẩm được viết từ tháng 4 đến đầu tháng 5 năm 1875, dưới tên gọi
“Những điểm lưu ý đối với cương lĩnh của đảng công nhân Đức”.
Do sự đàn áp thẳng tay của chính quyền tư sản sau sự kiện công xã,
nhiều lãnh tụ của Đảng dân chủ xã hội Đức bị bắt và bị cầm tù, trong đó có
C. Liếp- nếch, chủ tịch đảng.
18
1.2 Nội dung chính các tác phẩm
Từ tác phẩm “Tuyên ngôn Đảng cộng sản” trở về sau thì các luận
điểm chuyên chính vô sản đã được các ông đề cập rất rõ và đã đưa ra
các nhiêm vụ, công việc, mục tiêu cần phải đạt được của chuyên
chính vô sản. Đó là, các ông đã chỉ ra Mục đích trước mắt của những
người cộng sản cũng là mục đích trước mắt của tất cả các đảng vô
sản khác: tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự
trường và kỷ luật lao động của nền đại công nghiệp, sự rèn giũa trong cuộc
đấu tranh chính trị chống giai cấp phong kiến dưới ngọn cờ tư sản và các
cuộc đấu tranh đòi dân sinh dân chủ của chính mình đã làm cho giai cấp vô
sản trở thành lực lượng có tổ chức kỷ luật.
Chính điều kiện kinh tế xã hội và chính trị xã hội của chủ nghĩa tư bản
đã quy định một cách tất yếu rằng giai cấp công nhân là lực lượng xã hội có
sứ mệnh lịch sử: thủ tiêu chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng chế độ mới –
chế độ XHCN và CSCN.
20
Copyright: Tài liệu đại học ©