1
RỐI LOẠN NHÂN CÁCH
Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh
2
MỤC TIÊU HỌC TẬP
1. Trình bày khái niệm rối loạn nhân cách
2. So sánh được rối loạn nhân cách với
bệnh phổ biến do căn nguyên tâm lý.
3. Nêu được dịch tễ học về rối loạn nhân
cách trong cộng đồng
4. Mô tả được cách xử trí rối loạn nhân
cách trong cộng đồng
Nhân cách là gì ?
A.G. Côvaliốp, K.K.Platônốp,V.M.Blâykhe,
L.Ph. Burơchúc.
“một hệ thống có cấu trúc phức tạp, bao
gồm 4 bộ phận: xu hướng, những khả
năng, phong cách hành vi và hệ thống,
điều khiển của nhân cách”
3
Nhân cách là gì ?
V.V.N. Miaxisép - thái độ - qui định tính
nhiều mặt và sự phong phú của nhân
cách. Sự thể hiện cơ động của nhân cách
được qui định không chỉ bởi đặc điểm của
hoạt động thần kinh cấp cao, mà còn bởi
những mối quan hệ (thái độ) nảy sinh
trong quá trình sống của con người

4
Nhân cách là gì ?

các loại tâm thế.

7
Nhân cách là gì ?
Việt Nam: toàn bộ những đặc điểm phẩm chất tâm
lý của cá nhân, qui định giá trị xã hội và hành vi
của họ.
Nhân cách được xem xét từ bên trong cá nhân
như là một đại diện của toàn xã hội, giá trị của
nhân cách thể hiện ở tính tích cực
liên hệ mà nó gia nhập vào đó. Giá trị của nhân
cách được xem xét trong các hành vi, cử chỉ xã
hội của nó.
8
Nhân cách là gì ?
- Nhân cách là một chủ thể đang thực hiện tích cực
-
Phẩm chất xã hội: thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, lập
trường, thái độ chính trị, thái độ lao động
-
- Phẩm chất cá nhân:
- Phẩm chất ý chí;
- Cung cách ứng xử:
- Năng lực xã hội hoá:
- Năng lực chủ thể hoá:
- Năng lực hành động;
- Năng lực giao lưu:
9
Nhân cách là gì ?
Lý thuyết về nhân cách của Sigmund

Nó kìm hãm việc thoả mãn các động cơ của
thức ngã hoặc hướng dẫn các động cơ đó biểu
hiện ở những hình thức được xã hội chấp nhận,
giúp con người thích nghi với hoàn cảnh thực tế
của đời sống.Thức ngã tồn tại theo nguyên tắc
thực tiễn.
13
Nhân cách là gì ?
Thiện ngã: cái siêu tôi, không bao giờ vươn tới
được, những cái như là lương tâm, các lý
tưởng. Nó gồm những sự kiềm chế thu được
trong quá trình phát triển nhân cách về các hoạt
động của nguyên ngã và thức ngã. Thiên ngã
ngăn cấm thức ngã không làm những điều trái
để thảo mãn các động cơ của nguyên ngã. Nó
thúc đẩy cá nhân tiến đến lý tưởng mà thức ngã
thu được trong quá trình sống.
14
Nhân cách là gì ?
Thiên ngã và thức ngã thường ngăn chặn
dục ngã (libido). Khi bị ngăn chặn dục ngã
có thể tìm những biểu lộ được thức ngã
và thiện ngã chấp nhận.
Sự lo lắng (Anxiety) xảy ra là do nguyên
ngã thường hay xung đột với thức ngã và
thiện ngã. Những phương pháp mà cá
nhân tiêu trừ sự lo lắng gọi là cơ chế tự vệ
(Defense mechamism)
15
Sự phát triển của nhân cách:

thức, những mặc cảm tình dục ấu thơ".

18
Thuyết siêu đẳng và bù trừ của Alfred
Adler (1870 - 1937)
A. Adler là một nhà tâm lý học người áo, một môn đệ của S.Freud.

Nhu cầu -động cơ thúc đẩy cá nhân dành
địa vị siêu đẳng hơn người khác.

đam mê sinh dục, nhận thức về sự thiếu
hụt và sự phải bù trừ những khuyết tật
chiếm vị trí trung tâm trong sự phát triển
nhân cách.
19

sự không hoàn thiện về mặt thể chất,
hình thái, do khó khăn trong giao tiếp
ngoài xã hội... Nhận thức này là động cơ
thúc đẩy nên cá nhân luôn có khát vọng
vượt qua bằng hình thức muốn dành ưu
thế - địa vị siêu đẳng, muốn làm chủ môi
trường xung quanh.
20

" mặc cảm tự ti" nảy sinh khi cá nhân nhận thấy
sự thua kém của bản thân cố gắng vượt qua
những nhược điểm, nhưng nhiều lần bị thất bại
hoặc quá chú ý đến sự kém cỏi củabản thân.
Trong lý thuyết này khái niệm " bù trừ" dùng để

không nhận thấy giá trị bản thân.
- Giáo dục không đúng tạo ra những đứa trẻ
luôn có quan hệ thù địch với mọi người
23
Thuyết lo lắng của Karen Horney ( 1885 - 1952)
Sự lo lắng phát sinh là do những ảnh hưởng xã hội lịch sử trong sự
phát triển của đứa trẻ chứ không phải do sự xung đột giữa các
động cơ sinh lý với thức ngã và thiện ngã.
Sự lo lắng của đứa trẻ nảy sinh trong hoàn cảnh làm nó sợ hãi
( cha mẹ xung đột, trẻ bị đối xử lãnh đạm, thờ ơ...). Những cách
thức đối phó với sự lo lắng được trẻ tập được trong hoàn cảnh
sống trở thành những nhu cầu ưu uất (Neurotic needs ). Nhu cầu
này do học tập, do kinh nghiệm mà có và có nhiều loại tuỳ theo đứa
trẻ cần cái gì để trấn áp sự lo lắng ( ví dụ nhu cầu về tình thương,
sự khuyến khích ... để đối phó với hoàn cảnh lo lắng của trẻ ).
24
[K. Horney] tính gây hấn, tính thù địch với người
khác, nguyện vọng an ninh như là những phản
ứng tự vệ có tính chất tâm bệnh của những cá
nhân đang cảm thấy mình bị đe doạ, đang bị lừa
dối, chịu nhục
khẳng định chính mối quan hệ xã hội -nguồn
gốc thường xuyên của mối đe doạ, đã sinh ra
các kiểu nhân cách tâm bệnh đặc biệt trên.
25

Trích đoạn KHÁI NIỆM RỐI LOẠN N.CÁCH NHỮNG BIỂU HIỆN RỐI LOẠN NHÂN CÁCH THƯỜNG GẶP

---