I - LỜI MỞ ĐẦU

Từ khi ra đời năm 1930 đến nay, Đảng Cộng Sản Việt Nam trên thực tế đã
trở thành lực lượng chính trị độc tôn lãnh đạo cách mạng nước ta.Mọi thắng lợi
của cách mạng Việt Nam hơn 79 năm qua đều gắn liền với vai trò lãnh đạo của
đảng. Đảng đã được nhân dân suy tôn là người lãnh đạo của mình bởi nhân dân
thấy rõ chỉ có ĐCSVN mới có khả năng lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc
lập, xây dựng cuộc sống ấm no, tự do,hạnh phúc. Đảng không có lợi ích nào khác
ngoài lợi ích của nhân dân.Mục đích, lí tưởng phấn đấu của Đảng cũng là mục
đích, nguyện vọng của nhân dân.
Tuy nhiên, phải từ sau cách mang Tháng Tám năm 1945 trở đi, Đảng ta mới
thực sự trở thành đảng cầm quyền - tức là Đảng nắm quyền lãnh đạo nhà nước.Và
cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giành thắng lợi, Đảng đã trở thành đảng
cầm quyền trên phạm vi cả nước, lãnh đạo đất nước đi lên xây dựng CNXH.
Đảng cầm quyền đánh dấu sự thay đổi về chất trong vị trí, vai trò của đảng,
nhất là trong phương thức lãnh đạo của đảng và trọng trách của đảng trước vận
mệnh của dân tộc, của nhân dân. Đảng cầm quyền tức là chính quyền về tay nhân
dân và chính quyền chịu sự lãnh đạo của Đảng – nhân dân lao động do đảng làm
đại biểu đã có một công cụ quyền lực mạnh mẽ là nhà nước để trấn áp kẻ thù và
xây dựng xã hội mới.Thông qua sự cầm quyền, Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo
của mình đối với toần xã hội, chịu trách nhiệm trước toàn xã hội. Điều đó có
nghĩa là mọi thành công hay thất bại ưu điểm hay khuyết điểm trong công cuộc
xây dựng và bảo vệ tổ quốc đều gắn liền với trách nhiệm của Đảng.
Trong điều kiện đảng cầm quyền làm sao cho đảng không rơi vào tình trạng
lạm quyền, lấn áp nhà nước, bao biện, làm thay các công việc của nhà nước, trái
lại phát huy được vai trò quản lí, hiêu lực, hiệu quả của nhà nước.Mặt khác không
hạ thấp, buông lỏng vai trò lãnh đạo của đảng đối với nhà nước. Đây là vấn đề hết
sức khó khăn và phức tạp.Vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra với Đảng ta đó là phải
“đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước”.Nhiệm vụ này đòi
hỏi Đảng phải nhận thức đúng đắn hiện thưc khách quan và vận dụng phù hợp với
điều kiện thực tế ở Việt Nam.Vấn đề này sẽ vẫn luôn là nhiệm vụ chính trị quan

Nói về bản chất giai cấp của Đảng hai ông cho rằng Đảng luôn đứng trên lập
trường giai cấp công nhân để xử lý và giải quyết mọi vấn đề của cách mạng. Mọi
đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng dều phải xuất phát từ lợi ích của giai
cấp công nhân.
Mác và Ăngghen khẳng định sự cần thiết phải có Đảng và sự lãnh đạo của
Đảng vô sản trong hệ thống chính trị vô sản. Suốt đời hai ông chăm lo xây dựng
nên một chính Đảng vô sản chân chính, thống nhất, có lý luận khoa học đúng đắn,
có tổ chức chặt chẽ, rèn luyện trong phong trào quần chúng và được quần chúng
tin cậy để Đảng thực hiện sự thống trị của mình, quyền thống trị của giai cấp công
nhân, tức là “sự thống trị giai cấp”, “hệ thống chính trị vô sản phải đảm bảo
quyền thống trị của giai cấp vô sản, nghĩa là phải đặt dưới sự lãnh đạo của giai
cấp vô sản mà đại biểu là ĐCS”.
Về sự lãnh đạo của Đảng, hai ông cho rằng: “Đảng lãnh đạo trên cơ sở
khoa học và quyết định của tập thể. Có nghĩa là mọi quyết định của tập thể phải
dựa trên sự phân tích một cách khách quan những quy luật phát triển của xã
hội, phải dựa trên ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Phải kiên quyết chống
khuynh hướng cơ hội. Kiên quyết lên án những người theo chủ nghĩa chủ quan,
giáo điều các loại. “Và để làm được điều này các vị lãnh tụ vô sản phải nghiêm
túc học tập khoa học cách mạng và dựa vào khoa học để làm công tác tư tưởng
của mình”.
Mác và Ăng ghen rất chú trọng việc đề bạt và bổ nhiệm cán bộ, “Kiến thức
hàn lâm chưa thể mang lại hàm sỹ quan để có quyền giữ cương vị thích ứng
trong Đảng”. Tổ chức cán bộ là vấn đề quan trọng góp phần xác định đường lối,
chính sách và thực hiện hiệu quả đường lối chính sách đó. Những định hướng
chính trị của Đảng chỉ có thể thực hiện được thông qua thực tiễn của những tổ
chức và những cán bộ Đảng. Bên cạch đó “Đảng phải kiểm tra hoạt động các vị
lãnh tụ của mình, phê bình những thiếu sót của họ”. Điều này làm được khi có
sự lãnh đạo của tập thể.
Mác và Ăng ghen cho rằng: “Cách mạng thành công, giai cấp vô sản thiết lập
nền chuyên chính vô sản và sử dụng quyền lực chính trị ấy để cải tạo xã hội cũ,

Đảng lãnh đạo Nhà nước nhưng không làm thay công việc của Nhà nước,
không can thiệp vào công việc cụ thể của nhà nước. “ Vấn đề là vấn đề hết sức
quan trọng là ở chỗ: làm sao vừa kết hợp vừa phân rõ chức năng của Đảng và
chức năng của chính quyền Xô viết, theo hướng tăng thêm tính chủ động của
các cơ quan Xô viết và cán bộ Xô viết. Còn về phần Đảng thì giành chính quyền
lãnh đạo mà không can thiệp một cách quá nhỏ nhặt, không thường xuyên và
không chính quy như hiện nay. Muốn vậy Đảng phải lãnh đạo xây dựng bộ máy
Nhà nước trong sạch, vững mạnh”(Thư gửi Môlôtốp, 3-1920).
Lênin rất coi trọng phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước. Theo
ông, Đảng phải có cách lãnh đạo như thế nào đối với Nhà nước, nếu không giải
quyết tốt mối quan hệ này thì sẽ “phá rối quan hệ đúng đắn” giữa Đảng và bộ
maý Nhà nước, thậm chí đến sự diệt vong của chế độ. Trong thời kỳ đầu, Lênin
luôn nhắc nhở không nên lẫn lộn chức năng của hai tổ chức này, Đảng không nên
can thiệp vào công việc của bộ máy Nhà nước, “Đảng nói chung và Ban chấp
hành trung ương nói riêng đừng bao giờ can thiệp trực tiếp, đừng làm thay Nhà
nước những công việc cụ thể mang tính chất hành chính chuyên môn nghiệp
vụ”
Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng định hướng chính trị. Theo Lênin, trong điều
kiện Đảng cầm quyền thì Đảng cộng sản lãnh đạo bằng cương lĩnh chính trị,
đường lối. Sách lược đúng đắn của mình. Đó là việc hoạch định cương lĩnh xây
dựng đất nước, các chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, những định hướng về
chính sách... Phương thức lãnh đạo này tập trung trong các nghị quyết của Đảng.
Lênin nói: “Trong nước cộng hòa chúng ta, không có một vấn đề chính trị hay
tổ chức quan trọng nào do một cơ quan Nhà nước giải quyết mà lại không có
chỉ thị của Ban chấp hành trung ương Đảng”.
Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ. Theo
Lênin: “Đảng phải đem những đảng viên có phẩm chất và năng lực vào bộ máy
Nhà nước. Việc bố trí và quản lý cán bộ trong các cơ quan Nhà nước và các
đoàn thể thông qua Đảng đoàn, ban cán sự Đảng. đối với những chức danh chủ
chốt trong các cơ quan Nhà nước và tổ chức chính trị thì Đảng phải giới thiệu

phận giác ngộ của giai cấp vô sản, các đồng chí là người đảm nhiệm việc lãnh
đạo Nhà nước, các đồng chí hãy làm thế nào cho Nhà nước mà các đồng chí
nắm trong tay phải hoạt động như các đồng chí mong muốn”(Đại hội Đảng XI,
3-1922).
Đảng lãnh đạo thông qua công tác vận động quần chúng tham gia quản lý
Nhà nước. Theo Lênin, đây là hình thức hết sức quan trọng, không thể thiếu trong
phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước. Bởi vì số phận của cách mạng
xã hội chủ nghĩa phụ thuộc vào lòng tin và khả năng vận động, tập hợp, giáo dục,
thuyết phục quần chúng tin vào Đảng, đi theo Đảng và tiến hành các hoạt động
cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Ông nói: “Chỉ có những người tin vào
nhân dân, dấn mình vào nguồn sáng tạo sinh động của nhân dân mới là người
chiến thắng và giữ được chính quyền”, “Nhiệm vụ thứ nhất của bất cứ một chính
Đảng nào có trọng trách đối với thời đại là thuyết phục cho đa số nhân dân thấy
được sự đúng đắn của cương lĩnh và sách lược của mình...”
Từ vị trí và vai trò của quần chúng, Lênin chỉ ra rằng, Đảng phải giáo dục,
thuyết phục và tổ chức cho quần chúng nhân dân tham gia quản lý Nhà nước. Nếu
không có sự tham gia giám sát và quản lý của quần chúng nhân dân thì Đảng
không thể lãnh đạo được Nhà nước, mà bản thân bộ máy của Đảng và Nhà nước
cũng bị tiêu tan. Người nói: “Trong quần chúng nhân dân, chúng ta chỉ tựa như
giọt nước trong đại dương và chỉ khi nào biểu hiện được đúng ý nguyện của
nhân dân thì chúng ta mới quản lý Nhà nước được. Nếu không Đảng cộng sản
sẽ không lãnh đạo được giai cấp vô sản, giai cấp vô sản sẽ không lôi cuốn được
quần chúng theo mình, và tất cả bộ máy sẽ tan rã”.
Đảng lãnh đạo bằng công tác kiểm tra: Theo Lênin, nội dung kiểm tra của
Đảng đối với Nhà nước là việc quán triệt và tổ chức thực hiện chủ trương, quan
điểm đường lối chỉ đạo của Đảng, hiến pháp và pháp luật của Nhà nước có đúng
không.
Đảng trực tiếp kiểm tra, đồng thời phối hợp kiểm tra Đảng với thanh tra nhà
nước, thanh tra nhân dân và kiểm tra đoàn thể. Đảng thực hiện chức năng kiểm
tra không phải bằng những quyền lực hành chính mà bằng đường lối, chủ trương

“Đảng vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân”.
Đây là sự khác biệt của Đảng ta so với các Đảng khác.
“Đảng phải xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân, đặt dưới sự lãnh
đạo của Đảng Cộng sản. Đó là Nhà nước kiểu mới, tồn tại và hoạt động vì lợi
ích nhân dân, là bộ máy thể hiện quyềm lực của nhân dân, do nhân dân xây
dựng. Đảng cầm quyền phải biết tìm ra và tuân theo một quy trình nghiêm nhặt
để hoạt động và xây dựng trưởng thành”