19

tế của nớc ta, phù hợp với các quy luật kinh tế với xu thế
của thời đại.
2. Đặc trng của nền KTTT ở Việt Nam hiện nay.
Chuyển nền kinh tế hoạt động theo cơ chế kế hoạch hoá
tập trung hành chính quan liêu bao cấp sang phát triển nền
kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị trờng có sự quản lý
của Nhà nớc theo định hớng XHCN là nội dung bản chất
và đặc điểm khái quát nhất của nớc ta trong giai đoạn hiện
nay và cả tơng lai.
a. Trên thực tế nền KTTT có những đặc trng cơ bản sau
đây:
Thứ nhất trong nền kinh tế thị trờng thì cơ chê phát huy
vai trò tự điều tiết của thị trờng. KTTT tạo cho các chủ thể
kinh tế có tính tự chủ rất cao có nghĩa là các chủ thể tự quyết
định sản xuất, tự chi phí và tự chịu trách nhiệm đối với kết
quả sản xuất và kinh doanh của mình. Các chủ thể tự do liên
kết liên doanh hợp tác sản xuất. Vì lợi ích của chính các chủ
thể nên các chủ thể tìm mọi cách để thu lợi nhuận. Vì vậy
mà các sản phẩm hàng hoá đa dạng phong phú chất lợng
cao và giá thành rẻ. Có thể nói cơ chế thị trờng đã phát huy

20

tính chủ động sáng tạo của các chủ thể, nâng cao tinh thần
trách nhiệm của nhà sản xuất với doanh nghiệp.
Đặc trng nổi bật thứ hai chính là sự phong phú của sản
phẩm hàng hoá trên thị trờng. Mọi ngời đợc tự do mua
bán trao đổi, u thế của KTTT phản ánh trình độ cao của

hữu khác nhau nhng sự hoạt động này cha đồng đều và
cha có đủ điều kiện để phát triển.
- Cơ chế tài chính, tiền tệ, tín dụng, giá cả, tỷ giá từng
bớc đợc hình thành và đổi mới
- Tuy nhiên cơ chế thị trờng ở Việt Namhiện nay còn
thiếu đồng bộ mang tính tự phát.

22

Nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nhỏ, sự quản lý tỏ ra yếu
kém và không có hiệu quả. Tình trạng quan liêu thiếu hiểu
biết thậm chí trì trệ bảo thủ cửa quyền vẫn tồn tại trớc sự
đổi mới nền kinh tế. Sự hình thành và vận động của KTTT
mang những yếu tố tự phát, cơ chế vận hành thô sơ tạo điều
kiện cho kiểu làm ăn bất chính, tệ tham nhũng và các mặt
tiêu cực của thị trờng có cơ hội phát sinh và phát triển.
Mặc dù nền kinh tế thị trờng nớc ta còn rất nhiều thiếu
sót và yếu kém nhất là trong điều hành vĩ mô "Nạn tham
nhũng phổ biến trong bộ máy quản lý nhà nớc các cấp
nhng nhìn chung tính ổn định của nền kinh tế là nhân tố
đảm bảo cho những thành công kế tiếp.
Tuy vậy Đảng và Nhà nớc ta cần phải nâng cao vai trò
của mình hơn nữa trong nền KTTT cần phải chuyển từ tác
phong chỉ huy mệnh lệnh sang tác phong hỗ trợ tạo môi
trờng và điều kiện cho thị trờng phát triển, xử lý hài hoà
giữa tăng trởng kinh tế với cân bằng ổn định, giữa phát
triển kinh tế với việc thể hiện các chính sách xã hội.
c. Để cho nền KTTT nớc ta hoạt động một cách có
hiệu quả và hoàn chỉnh thì cần phải hớng nền KTTT tới
những điểm sau:

chuyển giao khoa học công nghệ trên cơ sở phát huy lợi thế
và không ngừng nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Xu
hớng quốc tế hoá đời sống kinh tế với khu vực hoá và toàn
cầu hoá ngày càng phát triển và trở thành xu thế tất yếu của
thời đại của cuộc cách mạng KHCN hiện nay. Để tránh nguy
cơ tụt hậu và những thành tựu KHCN mới nhất thì không
còn cách nào khác ngoài việc mở cửa, mở rộng quan hệ buôn
bán nớc ngoài.
- Nhà nớc thể hiện công bằng xã hội trong quan hệ giữa
lao động và sản xuất, trong việc phân phối thu nhập thể hiện
thống nhất giữa tăng trởng kinh tế và công bằng xã hội.
3. Vai trò của kinh tế Nhà nớc trong việc quản lý vĩ
mô.
Trong quan hệ phát triển của lịch sử nhân loại đã tồn tại
nhiều loại hình kinh tế khác nhau. Nhng ngày nay trên thực
tế hầu hết các nớc đều tồn tại nền KTTT có sự quảnlý của
Nhà nớc. Tuỳ theo mô hình tổ chức cụ thể ở mỗi nớc mà
phạm vi và mức độ can thiệp của Nhà nớc. Tuỳ theo mô
hình tổ chức cụ thể ở mỗi nớc mà phạm vi và mức độ can
thiệp của Nhà nớc vào nền kinh tế là khác nhau.

25

Mọi nền kinh tế hiện đại kể cả kinh tế TBCN và XHCN
đều đứng trớc một vấn đề nan giải của kinh tế vĩ mô đó là
không có một nớc nào trong thời gian dài lại duy trì đợc tỷ
lệ lạm phát thấp mà ngời lao động có đầy đủ việc làm trong
điều kiện tự do cạnh tranh vấn đề lạm phát và thất nghiệp là
khuyết tật của cơ chế thị trờng do vậy cần phải có sự can
thiệp của Nhà nớc vào nền kinh tế để kìm chế lạm phát và

theo những ngành mang lại lợi nhuận cao nh ma tuý, buôn
lậu làm hàng giả, kinh doanh văn hoá đồi trụy. Đó là cha
kể tới tình trạng lạm phát và thất nghiệp cũng từ đó mà gia
tăng không cách gì kiềm chế đợc. Thị trờng tự do hoạt
động chính là quan điểm kinh tế của trờng phái cổ điển
nhng quan điểm này là hoàn toàn sai lầm và đã gây ra
những biến động lớn tiêu cực tới nền kinh tế các nớc trong
thời kỳ đó. Thực tế trong những thập kỷ gần đây cho thấy
nền KTTT luôn luôn trải qua các giai đoạn phồn vinh và
đình trệ. Gần đây nhất kinh tế Thái Lan đã bị khủng hoảng
nặng. Cuộc khủng hoảng này đã lây sang các nớc

27

Inđônêsia, Hàn Quốc và đã kéo nền kinh tế nớc này chậm
xuống 30 năm. Tác hại của khủng hoảng kinh tế là rất lớn,
nó cuốn trôi tất cả thành tựu kinh tế trong 30 năm của
Inđônêsia làm cho sản xuất bị đình trệ, thất nghiệp tăng cao,
đồng tiền trong nớc bị mất giá nghiêm trọng. Đó là cha kể
đến tình hình thế giới vào những năm 20, 30 của thế kỷ này.
Nớc Anh từ năm 1921 đã lâm vào cuộc khủng hoảng sâu
sắc kéo dài tới 20 năm. Cuộc khủng hoảng kinh tế này sau
đó lan sang tất cả các nớc TBCN khác. Thất nghiệp tăng
nhanh ở mức cao, suy thoái kéo dài và không có dấu hiệu gì
chứng tỏ sẽ chấm dứt. Đứng trớc vấn đề khó khăn đó các
nhà kinh tế đều khẳng định rằng muốn khắc phục các hiện
tợng trên thì Nhà nớc cần phải can thiệp sâu hơn vào nền
kinh tế. Thiếu vai trò kinh tế của Nhà nớc, nền kinh tế
không tài nào phát triển đợc.
Sự can thiệp của Nhà nớc vào nền kinh tế đem lại hiệu